رۋحانيات • 27 ءساۋىر، 2020

يسرايل ساپارباي. «جۇرەگىمنىڭ تۇبىندە شۇكىرانام...»

327 رەت كورسەتىلدى

اششىلى-تۇششىلى ءومىر بولعان سوڭ پەشەنەلى پەندەنىڭ باسىندا ارقالاي سىن-سىناقتار ءار مەزگىل-مەزەتتە ءوتىپ جاتاتىنى حاققا ايان. بۇل تابيعي قۇبىلىس پا، الدە، كەزدەيسوق كەسىر-كەساپات پا، ءالىپتىڭ ارتىن باعۋ بىزگە ءتان. مىنە، كۇللى ادامزات قاۋىمى قازىر ءدال ءوسىبىر حال-احۋالدى باسىنان كەشىرىپ جاتىر. «قيامەتقايىمدى مەن ەمەس، پەندەمنىڭ ءوزى جاسايدى...» دەگەن  جالعىز اۋىز ءسوز اللا اقيقاتى ما، الدە، حاديس قاعيداتى ما، ونى دا كەسىپ-ءپىشۋ ءبىزدىڭ ەنشىمىزدە ەمەس. «.جاپپارقۇلعا جان ءناسىپ» دەمەكشى، ەس جيىپ، ەتەك باسۋ ارەكەتىندەمىز. ءارى قاراي اۋرەمىزدەن تيىلىپ، تاۋبەمىزگە كەلىپ جاتساق –  «ەشتەن كەش جاقسى».  كەشەلى-بۇگىن ومىرگە كەلگەن تومەندەگى ولەڭ ءورىمى دە وسى كوڭىل كۇيدى العا تارتادى...

 اۆتوردان

       اۋىرما، ارۋ الماتى!..

 دارمەنى جوق،

داتى كوپ دىمكاس قالا،

ءۇنسىز قالعان ۇقسايدى ۇنتاسپاعا.

كونبەي جاتىر اۋەنىم «اريدايعا»،

كەلمەي جاتىر ولەڭىم ۇيقاسقا دا.

 

اۋا تىمىق،

اي سىنىق،

دالا س ۇلىق...

كوك پەن جەردىڭ التىقات اراسى بۇلت.

وبىر مەنەن توبىردى وپاسى كەم

الاتاۋدان جىبەرسەك ارى اسىرىپ؟!.

 

حابار – قاڭقۋ،

ءسوز – وسەك،

ءتىل – اقپارات...

كوكتەن جۇلدىز تۇرعانداي جىلاپ قاراپ.

ىننەن شىققان ىندەتىن كىم جاسىرماق؟

تۇننەن تۋعان كۇناسىن كىم اقتاماق؟

 

كۇنالىمىز!

جىلاڭىز،

قۋانىڭىز:

جىن-جىبىردىڭ ۇياسى جىر-ءانىمىز،

قۇلاقتاردا بىتەلگەن بۇلاعىمىز،

ءجۇراتتاردا جۇتىلعان «جۇماعىمىز»...

 

ال، ىندەت پە؟

ال، ىندەت كامىل دەرتتە:

جانىڭ—كوكتە...

تاستاي بەر ءتانىڭدى ورتكە!

زالىم كوپتە زامانىڭ زارۋايىم،

زانتالاققا ايتا بەر، زارىڭ جەتسە.

 

دارمەنى جوق،

داتى كوپ،

دىمكاس قالا،

ءۇنسىز قالعان ۇقسايدى ۇنتاسپاعا.

...ءوزىڭ كىرەر ەسىككە ەڭسەڭدى بۇر،

ءوزىڭ جۇرەر جولىڭا كۇل تاستاما!..

 

                                                            22.03.2020.

 

                     ءتاۋبا

 

ۇماي تەكتى ۇرىعى ۇلى انانىڭ –

جۇتتان قالعان مەن دە ءبىر جۇعانامىن.

جانارىما مۇڭ قونسا، جانىم جىلاپ،

بالاعىما بيت قونسا قۋانامىن.

 

يت پەن بيتتە قادىرسىز قازىنا بار،

قادىرىنە جەتكەن جان قازىپ الار.

جاراتقاننىڭ ء«ۇف» ەتكەن جالعىز دەمى،

جاراقاتتان جانىڭدى جازىپ الار.

 

دارمەن كەتتى،

دەمەيمىن پارمەن جەتتى،

ءالى كۇنگە ءان-جىرىم ارلەنبەپتى...

كوڭىلىممەن ولشەيمىن جەر مەن كوكتى،

ومىرىممەن ولشەيمىن بار مەن جوقتى.

 

باۋىر – باعبان،

جۇرەك – گۇل،

وكپە – جەتىم،

كوكىرەكتە شارۋام جوق كوك كەرەتىن.

عالامدى دا كوشىرەم كوز اياما،

ادامدى دا كەشىرەم جەك كورەتىن!

 

باۋىرىم با؟

باراكات: ءبۇتىن، امان...

جۇرەگىمنىڭ تۇبىندە شۇكىرانام.

كامىل يمان يەسى – حاق تاعالا

نە سالسا دا باسىما،

كۇتىپ الام!..

                                                    22.03.2020.

 ب

                          كۇن اشىلسا...

 

كۇن اشىلسا...

بۇلت كوشى تىراعايلاپ،

قان تاراسا تامىردا تۇلابويلاپ.

جىلان يرەك جىلىمىق جىرا بويلاپ،

بۇلكىلدەسە بۇيىردە بۇلاق ويناپ.

 

كۇن اشىلسا...

جارىتىپ نۇرساۋلەنى،

كەشپەس ەم-اۋ باسىمنان مۇنشا اۋرەنى...

ارىق-تۇرىق دۇنيە قامىقتىرىپ،

جالىقتىرىپ جىبەردى قۇرساۋ مەنى!

 

كۇن اشىلسا...

ابدىراپ الاڭ كوڭىل،

جۇتار ما ەدىم جۇپارشا سامال لەبىن.

...پەيىلىمە پەرىشتە ايان بەرىپ،

ساۋىق قۇرىپ جۇرەدى سانامدا ءولىم...             

 

كۇن اشىلسا...

ك ۇلىمدەپ گۇلدىڭ ءوڭى،

قۇتىلار ما ەم قۇرساۋدان، كىم بىلەدى؟

...ولگەندە دە،

ومىرگە كەلگەندە دە

قالاي قيىپ كەتەرسىڭ بۇل دۇنيەنى؟..

 

كۇن اشىلسا...

ساعان دا ء«اۋ» دەر ەدىم،

الازىرگە كەلمەي تۇر اۋرەلەگىم.

قاعبامدى اشىپ،

قانشا جىل  قاڭعىپ ءجۇرىپ

قايتا كەلگەن باسىما داۋرەن ەدىڭ...

           

كۇن اشىلسا...        

ىنىمنەن مەن دە شىعىپ،

جەلبەگەيدى جەڭىلتەك جەلگە ۇشىرىپ،

قارا جەردىڭ بۋىنا بۋىن بوساپ،

وتىرعىزار ەدىم-اۋ مەن دە شىبىق...

 

                                                                23.03.2020.

 

                              ۇيقاماق

                  /نوستالگيا/

 

«شاتپاعىمنان» جالىعىپ شيمايلاعان،

ۇيكۇشىكتەي جابىعىپ ءۇيدى اينالام.

ءوز الدىنا ءبىر الەم اشىلماعان

كوز الدىما كەلەدى ميداي دالام...

 

كوز الدىما كەلەدى اۋىل-ايماق...

قارا باسىپ، وتىرمىن قاۋىپ ويلاپ.

مەنى اپات پەن وپاتتان سول قۇتقارار،

اپاي-توپاي كەتپەسە داۋىل ايداپ!..

 

كوز الدىما كەلەدى اۋىل-ايماق،

ءبارى دە ايعاق:

كۇن كەشكەن ء«ا، قۇدايلاپ».

اناشىمنىڭ قولىنان الا سالىپ

تاندىر ناندى جەگەنىم سارىمايلاپ.

 

كوز الدىما كەلەدى اۋىل-ايماق...

جەڭىل تارتسام دەپ ەدىم، اۋىر ويلاپ.

ق ۇلىن داۋسى شىعادى اعايىننىڭ

قۇلاعىمنىڭ تۇبىنەن «باۋىرايلاپ».

 

كوز الدىما كەلەدى اۋىل-ايماق،

تار كەزەڭدە تابىسقان ءتاڭىر ايداپ...

قارا باسىم قاشانعى قايعى ويلاماق؟

قارا قورىم قاشانعى قوڭىرايماق؟

 

«شاتپاعىمنان» جەرىنىپ شيمايلاعان

ءوز ۇيىمە، قايتەيىن، سىيماي بارام.

...قورىمجاي مەن قوراعا قولىم جەتپەي

مەن پاقىر دا ءبىر كۇنى قيعا اينالام...

 

  1. 03. 2020.

ولول

                 كوڭىل اۋانى

 

كوگىمدە ەمەس،

كورىنبەي جۇرگەن ىشتە

كوزىمە وتتاي باسىلدى ءبىر پەرىشتە.

قالاي جيام ەسىمدى تالىپ تۇسكەن؟

قالاي قيام مەن ونى كۇنكورىسكە؟

 

كۇنكورىس پە؟

جو-جو-جوق!

پەندە ەمەس ول!

پەندەلىكپەن ولگەنشە ەندى ەگەسەم!

«پەشەنەمە جازىلعان جازمىشىم» دەپ،

پەيىش جاققا پەرىممەن مەن دە كوشەم.

 

شەمەن جۇرەك،

شەرلى ولەڭ،

شەرمەندە جۇك

كۇننەن-كۇنگە بارادى كەۋدەمدى ەزىپ.

كوكالا ۇيرەك كوزمونشاق كولدەن ۇشسا،

مەن دە كەتەم پەيىشكە ەلدەن بەزىپ.

 

ۇيقى قاشتى...

جوق، بەزدى ۇيقى مەنەن!

(كۇندەس قاتىن سياقتى كۇيكىلى ولەڭ)،

سىلاڭدايدى،

سىبىرلاپ، سىر اڭدايدى

سىعان قىزى سياقتى سيقىر الەم.

 

قىلمويىندا ءزىلماۋىر جۇك بار ما ەدى؟

جۇگى باتپان جۇرەكتى جۇپتار ما ەدى؟..

سۇيگەن ق ۇلىڭ مەن بولسام، ەي، جاراتقان،

قۋ تىرلىكتىڭ ق ۇلىنان قۇتقار مەنى؟!

 

                                                                  28.03.2020.

 

                   تالقارماۋ

 

باسىم قىراۋ...

عازاۋات عاسىر مىناۋ.

باس بىلمەگەن اساۋ ەم، باسىلدىم-اۋ.

كۇمانى جوق كۇناعا باتتىم بىلەم،

تاعدىرىم-اي، تارىداي شاشىلدىڭ-اۋ؟!

 

تاعدىرىم-اي،

تاعدىرىم،

تالمابويىم،

قالاي سەنى قانقاساپ قارعامايىن:

جەتەگىمە كونبەسە جەتپەگىرىم،

ەتەگىمە سۇرىنسە جالباعايىم؟!

 

تاعدىرىم-اي،

تاعدىرىم،

تالمابويىم،

تاۋسىلدى ما ء«اريداي»، «ارمان-ايىڭ»؟

«جاقسى مەنەن جاماندى ايىرا الماي...»

ابايدى دا زارلاتتى-اۋ «ارلى» اعايىن...

 

قاراشا ءۇيدىڭ شايقالىپ شاڭىراعى،

قوراجايدا قوزى-لاق جامىرادى.

«قۇداي بولعىم كەلەدى، قۇداي بولعىم» -

ادامزاتتىڭ ازەلگى ء«انۇرانى»!!!

 

كوكتە بىرەۋ،

جەردەگى «قۇداي» قانشا؟

قۇپتار ما ەدىك شىرقىمىز شىرايلانسا.

وزگە تۇگىل، ءوزىڭدى تابا الماسسىڭ:

«وتەرىڭدە دۇنيە شىر اينالسا...»...

 

كوكتە بىرەۋ،

جەردەگى ء«تاڭىر» قانشا؟

سورىمىزعا سول قايعى...تامىرلانسا.

«بار الەمدى بيلەيمىن، يلەيمىن!..» دەپ،

قارا جەردى جاستانعان قابىر قانشا...

 

باسىم قىراۋ...

عازاۋات عاسىر مىناۋ.

باس بىلمەگەن اساۋ ەم، باسىلدىم-اۋ.

ءتاڭىرىمدى تانىماي جۇرگەن باسىم،

تالقارماۋدا تارىداي شاشىلدىڭ-اۋ...

 

                                                                    30.03.2020.

 پوپرن

                      ح ح ح

 

ءىرىپ كەتسىن ىندەتتەن ءىشىم، مەيلى،

تۇسىنبەيدى مەنى ەشكىم، تۇسىنبەيدى:

ءومىرىمدى ازالاپ ولەڭىممەن،

كوڭىلىمدى «كوكتاسپەن» مۇسىندەيدى.

 

تۇكىرگەنىم بار مەنىڭ «كوكتاسىڭا»!

مىقتى بولساڭ:

جاتسىنبا، جات قاسىما.

پەشەنەمدە جان بىلمەس جازۋىم بار

پەندەلىكتىڭ سىيماعان نوقتاسىنا.

 

ءيا، سولاي،

نوقايىم،

ناماق ۇلىم...

قيانداعى قىرانعا قاناتى مۇڭ.

ءتۇسىپ جاتىر جانىمنىڭ جاپىراعى،

ءىشىپ جاتىر قانىمدى قارا ءتۇنىم.

 

ءتۇسىپ جاتىر جانىمنىڭ جاپىراعى،

قۋاڭ تارتىپ قۇباجون اتىرابى.

قىر استىندا قىزىل كۇن قىزىقتىرىپ،

كۇن استىندا كۇنىكەي شاقىرادى...

 

ءوشىپ=جانىپ ءونبويدا وجەت سەنىم،

كوكجيەككە كوز سالام، تەز وتسە كۇن.

اق شام،

كوك شام،

قىزىل شام قىلىمسيدى

كولگىرسىگەن كوزىندەي جەزوكشەنىڭ...

 

                                                                 01.04.2020.

 

           ء    ولى كۇندەر...

 

ءوتىپ جاتىر ەلەۋسىز ءولى كۇندەر...

باسقان بىلەم جەلبۋاز جەلىگىن دە ەل.

بويلاپ وتىر قيالىم تۇڭعيىققا،

ويلاپ وتىر ەكەن دەپ مەنى كىمدەر.

 

جەل ۇپتەردەي جەتپەگىر جەلىگىمدى،

نە كورىندى كوزىمە؟

نە ءب ۇلىندى؟

اڭسارىمدى اۋدارىپ قۇلادۇزگە،

ساۋساعىممەن سانايمىن ءولى كۇندى.

 

ءولى كۇننىڭ ولشەمى بولا ما دەپ

ءجون سۇراعىم كەلەدى مولاعا كەپ.

بالكىم، باۋكەڭ اقىرىپ شىعا كەلەر،

«ەي، يديوت، مولاعا جولاما!..» دەپ.

 

ۇيدەن شىقپاي..،

قام جاساپ قارابايلاپ،

بار مالىمدى توعىتسام قوراعا ايداپ،

بالكىم، قاسكەڭ قاباعىن قارس ايىرار

«جارامايدى، ءاي، مۇنىڭ، داراگوي...» دەپ.

 

ارمانىما كوز سالىپ ارىقتاعان

تاعدىرىمدى تانۋدان قالىپ بارام.

مەن ادامنان قورقامىن تورىقپاعان،

مەن ادامنان قورقامىن قامىقپاعان...

 

قۇزىرىنا قۇدايدىڭ قۇلاق اسپاي،

قۇلادۇزدى قۋىپ ءجۇر مىنا ءباشپاي...

قۇلازىعان، قۋارعان ءتۇرىم مىناۋ

قۇز باسىنان قۇلاعان قۋ اعاشتاي.

 

ءولى كۇننىڭ ولشەۋلى ارجاعى مۇڭ...

جارعاق ءۇنىم،

ىشىمدە جالبارىنىم.

اللا تۇگىل اۋىلعا اناۋ تۇرعان

امالىم نە، جەتپەي تۇر قارعا ادىمىم.

 

...ءوتىپ جاتىر ولشەۋلى ءولى كۇندەر،

ەركەم دە جوق جانىمدا «ەلىگىم...» دەر.

وتكەن-كەتكەن ەتجاقىن ەلكەزەرلەر،

ەنە بەرمەي تۇسىمە، كورىنىڭدەر!!!

 

توردەن كورىپ،

جۇرگەنمەن كوردەن كورىپ

كەتە قويار جايىم جوق سەندەرگە ەرىپ.

ودان گورى...

اعزاسىن جەر-انانىڭ

ەلەس بولىپ،

ەل بولىپ ەمدەر مە ەدىك؟!

 

                                               02.04.2020.

 

ەگ

                  مەن اۋىلعا بارعاندا...

 

جاۋىن قايدا كەشەگى، جاۋىن قايدا؟

جاۋىننان سوڭ جايقالعان باۋىم قايدا؟

جاي وعىنان جارىعان بۋاز بۇلت،

جەلىنى ءىسىپ، جەر سىزىپ باۋىرلاي ما؟..

 

داۋىل قايدا كەشەگى، داۋىل قايدا؟

تارپاڭ مىنەز، تاعى كۇش تاۋ ىرعاي ما؟!

سالقام باسىپ، سال جەلگەن ءساۋىرىمنىڭ،

ساۋىرىنان قارا تەر ساۋىلداي ما؟

 

اۋىل قايدا كەشەگى، اۋىل قايدا؟

ارقا=جارقا اعايىن، باۋىر قايدا؟

بىلگىم كەلىپ..،

ءبىرىن دە تاپپاعان سوڭ،

جۇرەك سازىپ، جان سىزداپ اۋىرماي ما؟

 

قازىم قايدا كەشەگى، قازىم قايدا؟

ءساۋىرىمنىڭ باۋىرى جازىلماي ما؟

دارابوزدى شالعىنعا قويا بەرىپ،

قاراكوزگە ايتاتىن نازىم قايدا؟

 

تىرنام قايدا كەشەگى، تىرنام قايدا؟

قاراكوزگە سىيلايتىن سىرعام قايدا؟

جۇلدىز سورعىپ توبەدەن، اي اۋعانشا،

ايتىلمايتىن ارادا سىر قالماي ما؟!.

 

اققۋ قايدا كەشەگى، ايدىن قايدا؟

قاڭعىپ كەلگەن قارا بۇلت ايدى ۇرلاي ما؟..

قاراكوزىم قالاعا كەتكەننەن سوڭ

قارا باسىم قان جۇتىپ قايعىرماي ما؟

 

«قورىم قايدا،--دەمەيمىن،--قورىم قايدا؟»

مەن باراتىن قورىمعا ورىن قايدا؟؟؟

ورامىلىم سۋلانىپ قايتار جولدا،

سورام اعىپ كوزىمنەن، سورىم، قاينا...

 

                                                                   02.04.2020.

 

              اجالمەن ارباسۋ

 

ەلسىزدە...

ەكى كەشتىڭ اراسىندا

ەگەستىم مەن ونىمەن، ناناسىڭ با؟

 

قۇزعىنداي قۇز، جارتاستا قۇسىپ ولگەن

ونسىز دا تالاي-تالاي تۇسىمە ەنگەن...

 

تاقىردى پاقىرمەنەن تابىستىرعان

تار جەردە تالاي شولمەك قاعىستىرعام...

 

قاراماي قارا سۋىق، قاتقان مۇزعا

شالجيىپ ساز، بالشىقتا جاتقانبىز دا!

 

ازعىرىپ «التىن» دەگەن جالعان اڭىز

سۋعا دا باتىپ كەتە جازداعانبىز.

 

قىپ-قىزىل شىققاندا دا ورتتەن امان

دەنەمە ۋ تىلىنەن دەرت تاراعان.

 

لاعىپ ايدالاعا اتقان وعى،

سىرتىمنان قانشا سىباپ، داتتامادى؟..

 

امال نە، اسىرا الماي سان ايلاسىن،

تاۋ-تاسقا سوققانى بار تالاي باسىن.

 

كورسە دە، كورمەسە دە كوزبەن اتىپ،

جۇرگەنى تۋ سىرتىمنان ءسوز بوراتىپ.

 

كىم ءبىلسىن، ءازازىلدىڭ ءامىرى مە:

قاپتالدان شىعا كەلدى تاعى، مىنە!

 

جان بەرىپ، جان الىسقان جەكپە-جەكتە،

جاراتقان، جاۋعا مەنى شوككەلەتپە!!!

 

...سەزىندى-اۋ الىسقانمەن الا الماسىن،

قىناپقا قايتا سۇقتى اق الماسىن.

 

كوڭىلگە قوش كەلە مە مۇنداي عارىپ؟

زاماتتا عايىپ بولدى تۇنگە اينالىپ!..

يسرايل ساپارباي                                                                

10.04.2020.

 

سوڭعى جاڭالىقتار

اراق اۋرۋدان ايىقتىرمايدى

كوروناۆيرۋس • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار