ادەبيەت كوگىندە جاسىنداي جارقىراپ وتكەن قايتالانباس قالام يەسى, تالانتتى جازۋشى ورالحان بوكەيدەن قاپيادا ايىرىلىپ قالعان ەل-جۇرتى ارادا 20 جىلداي ۋاقىت وتسە دە تالانتتى ۇلىن ۇمىتپاپتى. ءور التايدىڭ تورىندە, جازۋشىنىڭ كىندىك قانى تامعان وڭىردە 70 جىلدىق مەرەيتويىنا وراي ۇيىمداستىرىلعان شارالار وسىعان تاعى ءبىر كوز جەتكىزدى.
تالانتقا تاعزىم 11 قىركۇيەكتە كوركەمسوز وقۋ شەبەرلەرىنىڭ ورالحان بوكەي اتىنداعى حV رەسپۋبليكالىق بايقاۋىمەن باستالعان. بۇل شارا وسكەمەندە باستالىپ, وعان استانا مەن الماتى قالالارىنان, بارلىق وبلىستاردان جۇزدەن استام تالانتتى جاستار قاتىستى.
ادەبيەت كوگىندە جاسىنداي جارقىراپ وتكەن قايتالانباس قالام يەسى, تالانتتى جازۋشى ورالحان بوكەيدەن قاپيادا ايىرىلىپ قالعان ەل-جۇرتى ارادا 20 جىلداي ۋاقىت وتسە دە تالانتتى ۇلىن ۇمىتپاپتى. ءور التايدىڭ تورىندە, جازۋشىنىڭ كىندىك قانى تامعان وڭىردە 70 جىلدىق مەرەيتويىنا وراي ۇيىمداستىرىلعان شارالار وسىعان تاعى ءبىر كوز جەتكىزدى.
تالانتقا تاعزىم 11 قىركۇيەكتە كوركەمسوز وقۋ شەبەرلەرىنىڭ ورالحان بوكەي اتىنداعى حV رەسپۋبليكالىق بايقاۋىمەن باستالعان. بۇل شارا وسكەمەندە باستالىپ, وعان استانا مەن الماتى قالالارىنان, بارلىق وبلىستاردان جۇزدەن استام تالانتتى جاستار قاتىستى.
تاڭەرتەڭنەن كەشكە دەيىن سوزىلعان بايگەدە باس جۇلدەنى الماتى وبلىسىنان كەلگەن اقنيەت نۇرلانقىزى, ءبىرىنشى ورىندى قاراعاندى وبلىسىنان كەلگەن ايسانا ءاشىمحان, ەكىنشى جانە ءۇشىنشى ورىنداردى استانالىق ماديار جاقىپ, سولتۇستىكقازاقستاندىق ناديرا شەرىمبەتوۆا يەلەندى. شىعىس قازاقستان وبلىسىنان قاتىسقان تولعاناي اۋكەنوۆا, الماتى قالاسىنان كەلگەن رىسبالا يكرامباي مەن ماڭعىستاۋلىق حازىرەت تولەگەنوۆ «ۇزدىك شەبەرلىگى ءۇشىن» اتالىمى بويىنشا ماراپاتتالىپ, بايقاۋ جەڭىمپازدارى مەن قاتىسۋشىلارىنا قازاقستان رەسپۋبليكاسى مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگىنىڭ العىس حاتتارى مەن ديپلومدارى تابىس ەتىلدى.
«مۇزارت شىڭنىڭ مۇزبالاق زور قۇسىنا,
اسپان تەكتەس بەكزادا بولمىسىنا.
ءور التايدىڭ ولكەسى, ورمان, تاۋى,
تەكتىلىگى – ۇلى ۇستاز بولدى, ءسىرا؟
قىسقا عۇمىر كەشسە دە ول قاسىرەتتى,
كەڭ قۇشاعىن عالامعا اشىپ ءوتتى.
قالامىنىڭ ۇشىمەن قاسيەتتى,
ادامزاتتى التايعا عاشىق ەتتى,
دەپ اقىن جىرلاعانداي, تابيعاتى تامىلجىعان, ۇشار باسىنان – ماڭگى مۇز كەتپەيتىن, قاراعايى مەن سامىرسىنى, مىڭجىلدىق شىرشاسى كوز تارتاتىن عاجايىپ وڭىرگە تۇڭعىش رەت اياق باسقان ورالحاننىڭ دوستارى تولەن ابدىك, قۋانىشباي قۇرمانعالي عاجاپ تابيعات سۇلۋلىعىنا تاڭىرقاپ, باس ءيدى.
– ورالحاننىڭ تالانتى تابيعاتىمەن استاسىپ جاتقانىنا كوز جەتكىزدىك. ونىڭ مىنەز-قۇلقى تابيعاتىنا ۇقساس ەدى. التايداي اسقاق, ونىڭ وق جەتپەس قۇزار شىڭدارىنداي بيىك, زاڭعار تاۋلارىنان قۇلاپ اققان وزەندەرىندەي تاسقىن, تاۋلارىنىڭ سىلەمدەرىن جايلاعان ەركە ەلىكتەرىندەي, شىعىستان جارقىراپ شىققان جۇلدىز ەدى. امال نە, كوزى تىرىسىندە وراشپەن بىرگە وسىناۋ عاجايىپ ولكەگە بىرگە كەلۋدىڭ ءساتى تۇسپەدى, ەندى, مىنە, 70 جىلدىق مەرەيتويىن اتاپ وتۋگە كەلىپ تۇرمىز. سىزدەر باقىتتىسىزدار, تالانتتى جازۋشىنىڭ جەرلەستەرى ەكەندەرىڭىزدى ءاردايىم ماقتان تۇتا الاسىزدار. وسكەمەندە, ەندى, مىنە, ورالحاننىڭ كىندىك قانى تامعان ولكەدە ەڭسەلى دە كەرەمەت ەسكەرتكىش تۇرعىزۋعا, جازۋشىنىڭ مەرەيتويىن ءماندى دە ماعىنالى وتكىزۋگە باستاما كوتەرگەن الاش رۋحانياتىنىڭ ۇلكەن جاناشىرى, تامىرىندا تەكتىلىك قانى شىمىرقانىپ جاتقان وبلىس اكىمى بەردىبەك ساپارباەۆقا ەرەكشە العىس سەزىمىن بىلدىرگىمىز كەلەدى. سونىمەن بىرگە, مەرەيتويعا جان-جاقتى دايىندالعان كاتونقاراعاي اۋدانىنىڭ باسشىلارىنا, قارجىلىق كومەكتەرىن اياماعان جازۋشىنىڭ ءىنى-قارىنداستارىنا, جەرلەستەرىنە دە باس يەمىز, – دەدى بەلقاراعاي اۋىلىنداعى ورالحان بوكەي اتىنداعى مەكتەپتىڭ وقۋشىلارىمەن, ۇستازدارمەن كەزدەسۋدە قوس تالانت يەلەرى.
بەلقاراعاي اۋىلىنداعى ورالحان بوكەي اتىنداعى مەكتەپ 1980 جىلى اشىلىپتى. جازۋشىنىڭ ەسىمى 1998 جىلى بەرىلگەن. ايتا كەتۋ كەرەك, كەندى التايدا جازۋشىعا ءۇش مەكتەپتىڭ ەسىمى بەرىلگەن. 1997 جىلى سول كەزدەگى قازاعى ساۋساقپەن سانارلىق اۋدان ورتالىعىندا گلۋبوكوە اۋدانىنىڭ اكىمى, ورالحاننىڭ دوسى, ۇلتجاندى ازامات مارات اكراموۆتىڭ ۇيىتقى بولۋىمەن ورتا مەكتەپتىڭ سالتاناتتى اشىلۋىنا قاتىسقان ەدىك. ارادا بىرنەشە جىلدان كەيىن وزەندەر ورنەكتەگەن وسكەمەننىڭ ءجىبەك ماتا كومبيناتى اۋماعىنداعى №44 مەكتەپكە ورالحان بوكەي ەسىمى بەرىلدى.
مەكتەپ ديرەكتورى توقتارعازى جايلىباەۆ كەلگەن قوناقتاردى جازۋشىنىڭ مۇراجايىمەن تانىستىردى. وندا ورالحاننىڭ شىعارمالارى, قازاقتىڭ ب ەلگىلى اقىن-جازۋشىلارى س.وماروۆ, ع.قايىربەكوۆ, ولجاس سۇلەيمەنوۆ, عالىم-ونەر سۇلەيلەرىمەن تۇسكەن سۋرەتتەرى, سيرەك كەزدەسەتىن قۇجاتتار قويىلعان. ەكىنشى قاباتتاعى ۇستاز كۇمىساي تىنىبەكوۆانىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن ورالحانعا ارناپ شاكىرتتەر سالعان سۋرەتتەرى مەن تۋىندىلارى دا كوز تارتادى.
ىسكەر ازامات, وسى مەكتەپتە ءبىلىم العان مەتسەنات سەرىك تولىقباەۆ اۋىلعا مەشىت سالىپ بەرگەن, مۇراجايعا كومەكتەسىپ تۇرادى, 15 جىل بويى ۇزدىك وقيتىن بىرنەشە وقۋشىعا ستيپەنديا تولەپ كەلەدى. ول-ول ما, سەرىك ءىنىمىز مەكتەپ مۇراجايىنا جازۋشىنىڭ 123 كىتابىن سىيلاپتى. بەلگىلى جۋرناليست, ورالحاننىڭ قالامداس ءىنىسى قايىردى نازىرباەۆ تا مەكتەپ مۇراجايىنا اسا سيرەك كەزدەسەتىن 31 سۋرەتتى سىيلاپتى. سەرىكتىڭ اناسى, ورالحاننىڭ اپايى كلارا ماعزۇموۆا دا مەكتەپتە ۇزاق جىلدار جەمىستى قىزمەت ەتىپ, وسى ءبىلىم ورداسىنان زەينەتكەرلىككە شىققان. كلارا اپاي ورالحان ومىرىنە قاتىستى بىزگە بەيمالىم ءبىراز جايلاردى ورتاعا سالدى. بۇدان كەيىن اقىن-جازۋشىلار تولەن ابدىك, كادىربەك سەگىزباەۆ, جاناي ومار, جۇماباي شاشتاي ۇلى, نۇرتورە ءجۇسىپ, ۇلىقبەك ەسداۋلەت, ءشاربانۋ بەيسەنوۆا, نۇرداۋلەت اقىش, «قازاقپارات» باسپا كورپوراتسياسىنىڭ باس ديرەكتورى قونىسبەك بوتباي, «زامانا-قازاقستان» حالىقارالىق گازەتىنىڭ باس رەداكتورى ءشامشيددين پاتتەەۆ, تاعى باسقالار ءسوز الىپ, ەستەلىك ايتتى, ورالحان تۋرالى كىتاپتاردى ۇستازدار مەن وقۋشىلارعا سىيعا تارتتى.
جازۋشىنىڭ كىندىك قانى تامعان شىڭعىستايداعى ورالحانعا ارنالعان تاس ءمۇسىن بۇدان ەكى اي بۇرىن كەلگەنىمىزدە, جۇدەۋ كورىنگەن. ءمۇسىننىڭ قايتا قالىپقا كەلگەنىن بايقادىق, جارقىراپ تۇر. ورالحاننىڭ اۋىلىنداعى ەكى-ءۇش كوشەگە اسفالت توسەلىپتى, وعان دەمەۋشىلىك جاساعان وسى ءوڭىردىڭ تۋماسى تەمىربەك يساباەۆ. جانى جايساڭ, كوڭىلى جومارت تەمىربەك ءىنىمىز توي شاشۋى دەپ 5,5 ميلليون تەڭگەنى بەرىپتى. كاتونقاراعاي اۋدانىنىڭ بۇرىنعى اكىمى, قاراپايىم, ونەگەلى ىستەرىمەن جۇرتشىلىق العىسىنا بولەنگەن ارمان بەكبوسىنوۆ پەن «وسكەمەن-قۇرىلىس» كومپانياسىنىڭ باسشىسى, «قۇرمەت» وردەندى ەرجان سقاقوۆ توي شەڭبەرىندە وتكىزىلەتىن سايىستاردىڭ جەڭىمپازدارىنا دەپ ءبىر-ءبىر جەڭىل كولىك اتاپتى. شىمكەنتتەگى «ايعاق» مەدياكومپانياسىنىڭ پرەزيدەنتى, بەلگىلى جۋرناليست دۋلات ءابىش ورالحان قايتىس بولعان ءۇندى ەلىندە, جەرلەنگەن كەڭسايدا, بىرنەشە رەت كىندىك قانى تامعان وڭىردە بولىپ, دەرەكتى فيلم ءتۇسىرىپتى. وسى جولى جازۋشى مەرەيتويى قۇرمەتىنە بايگە جاريالاپ, شىمكەنتتە 28 قىركۇيەكتە جازۋشىنىڭ تۋعان كۇنى جەڭىمپازعا تەمىر تۇلپار سىيلاماق. بارەكەلدى! 12-ءشى قىركۇيەك كۇنى شىڭعىستايدا تاعى ءبىر ەلەۋلى وقيعا بولدى. بۇرىندارى ۇلكەن اۋىلدا مەشىت بولماسا, سول كۇنى ماجىرا, بايانعازين ۇرپاقتارى ىقشام دا ءساندى يماندىلىق ءۇيىن سالتاناتتى جاعدايدا اشتى. زاپاستاعى پولكوۆنيك ەربول بايانعازين مەن اعاسى سوتسيال ماجىرا يماندىلىق ءۇيى داڭقتى جەرلەسىمىزدىڭ مەرەيتويىندا اشىلعانىن جاقسىلىققا جورىدى. مەشىتتە قۇران وقىلدى, باتا بەرىلدى.
ورالحاننىڭ مۇراجايى الدىنا حالىق كوپ جينالدى. توي باسقارىپ جۇرگەن جازۋشى ديداحمەت ءاشىمحانوۆ شىڭعىستاي اۋىلى جايلى تىڭ دەرەكتەردى ايتىپ بەردى.
– ءبىر كەزدەرى بۇل اۋىل شاڭگىشتاي دەپ اتالعان ەكەن. ورالحان جازۋشىلىققا بالا كەزدەن قۇمارلاندى. ءور التايدىڭ قۇنارلى تابيعاتىنان ۋىزدانعان قالامگەر وزگەگە ۇقسامايتىن قولتاڭبا قالدىرا ءبىلدى, پوۆەستەرى مەن ساعىنىشقا تولى اڭگىمەلەرىن, روماندارىن بىرىنەن كەيىن ءبىرىن شىعارا باستادى. جازۋشىنىڭ شىعارمالارى ورىس تىلىندە ورتالىق باسىلىمداردا جارىق كورىپ جاتتى. ەندى, مىنە, ەل-جۇرتى جازۋشى تالانتىنا باس ءيىپ, مەرەيتويىن جاساۋدا, – دەدى د.ءاشىمحانوۆ.
ورالحاننىڭ بىرگە وقىعان دوسى امانجان ناقسارين مۇراجايداعى ءجادىگەرلەر جايلى بايانداپ بەردى, جازۋشى شىعارمالارىنىڭ دەنى وسى ۇيدە جازىلعانىن ايتتى. قوناقتار مۇراجايعا سىي-سياپاتىن الا كەلىپتى. سوناۋ اۋمالى-توكپەلى زاماندا كورشى ەلگە اۋىپ كەتكەن, بۇگىندەرى قىتاي ەلىندە بەرەكەلى دە ىرگەلى اۋلەتكە اينالعان قانداستارىمىزدىڭ ءبىر توبى كەلىپ, جۇرەكجاردى لەبىزدەرىن ايتقان كەزدە قاتتى تولقىدىق, تەبىرەندىك.
شىڭعىستاي اۋىلىنداعى مادەنيەت ۇيىنە جەر-جەردەن كەلگەن قوناقتار مەن اقىن-جازۋشىلار سىيماي كەتتى. مادەنيەت جانە اقپارات ءمينيسترى مۇحتار قۇل-مۇحاممەدتىڭ قولداۋىمەن «ەل-جۇرت» باسپاسىنان جارىق كورگەن جازۋشىنىڭ 7 تومدىعى, قالىڭدىعى 1050 بەتتىك «قازاقپارات» باسپاسىنان «ادەبيەت الەمى» سەرياسىمەن جارىق كورگەن «ءبىزدىڭ ورالحان», ديداحمەت ءاشىمحاننىڭ جەتەكشىلىگىمەن ومىرگە كەلگەن «ءبىزدىڭ ورالحان» جانە رەسەيدىڭ قوساعاشىنان ارنايى كەلگەن شەجىرەشى پيونەر مۇقتاساروۆتىڭ «بايتەرەكتىڭ وقشاۋ شىققان بۇتاعى», بارلىعى 4 كىتاپتىڭ تۇساۋكەسەرى ءماندى دە ماعىنالى ءوتتى. د.ءاشىمحانوۆ 7 تومدىق جيناقتىڭ بىرنەشەۋىن مۇراجايعا تارتۋ ەتتى. «ءبىزدىڭ ورالحان» اتتى كىتاپقا جازۋشىنىڭ بۇرىن ەش جەردە جاريالانباعان شىعارمالارى ەنىپتى.
تۇساۋكەسەر راسىمىندە ورالحاننىڭ دوستارى تولەن ابدىك, قۋانىشباي قۇرما
