رۋحانيات • 27 ءساۋىر, 2020

توقسانىندا تايماعان تۇعىرىنان

410 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

قازاقستان جۋرناليستەر وداعىنىڭ مۇشەسى, «قۇرمەت بەلگىسى» وردەنى, «استاناعا 10 جىل» جانە «ەرەن ەڭبەگى ءۇشىن» مەدالدارىنىڭ يەگەرى, مەملەكەت تاراپىنان بىرقاتار قۇرمەت گراموتاسىمەن ماراپاتتالعان حاميت ءبىرجانوۆ ەلۋىنشى جىلداردىڭ سوڭى مەن الپىسىنشى جىلدارى «سوتسياليستىك قازاقستان» (قازىرگى «Egemen Qazaqstan») گازەتىندە ەڭبەك ەتكەن ەدى.

توقسانىندا تايماعان تۇعىرىنان

حاميت ءبىرجان ۇلى 1930 جىل­دىڭ 2 مامىرىندا سولتۇستىك قازاق­ستان وبلىسى شال اقىن اۋدا­­نىنىڭ قاراتال اۋىلىندا دۇ­­نيەگە كەلدى. 1947 جىلى ورتا مەكتەپتى كۇمىس مەدالمەن اياقتا­عاننان كەيىن الماتىداعى شەت تىلدەر ينستيتۋتىندا وقىدى. ديپ­لوم العاننان سوڭ ءبىراز ۋاقىت ايتۋ­لى ءبىلىم وشاعىندا ۇستازدىق ەتتى.

جاڭالىق اتاۋلىعا قۇشتار جان. 1954 جىلدان بەرى جۋرناليستيكا سالاسىنا مىقتاپ دەن قويدى. بىرقاتار اۋداندىق, وبلىستىق جانە رەسپۋبليكالىق باسىلىم مەن باسپادا ەڭبەك ەتتى. سولاردىڭ اراسىن­دا «سوتسيا­ليستىك قازاقستان» گازەتى دە بار. رەسپۋبليكامىزدىڭ باس باسىلىمىندا پارتيا تۇر­مىسى ءبولىمىنىڭ ءتىلشىسى جانە قوستاناي وبلىسىنداعى مەن­شىكتى ءتىلشى قىزمەتتەرىن اتقار­دى. ءوز كاسى­بىنە ادال ازامات قوس­تاناي وڭىرىن­دە بولىپ جات­قان ءار وقيعانى قاز-قالپىندا بايان­داپ, ءوز ماقا­لالارىن وقى­رمان­دارعا دەر كەزىندە جەتكىزە ءبىلدى. سونىمەن قاتار ول اس­تىقتى ايماقتاعى تىڭ باستامالار مەن يگى ءىس-شارا­لار, جا­عىمدى جاڭالىقتار مەن جاڭاشىلدىقتار جايىندا تەبى­رەنە جازىپ قانا قويماي, شەشى­مىن تاپپاي قوردالانىپ قالعان كۇردەلى ماسەلەلەردى دە ءوز نازارىنان تىس قالدىرعان جوق.

– «سوتسياليستىك قازاق­ستان­­­نىڭ» ارداقتى اتى تالاي رەت قىسىلتاياڭدا جول تابۋعا كومەك­­تەستى, – دەپ باستادى ءوز اڭگى­مەسىن حاميت ءبىرجان ۇلى. – 1962 جىلى قوستانايعا دىن­مۇ­حامەد قوناەۆ كەلدى. سول كەز­دەرى نيكيتا حرۋششەۆتىڭ سولا­قاي ساياساتىنىڭ كەسىرىنەن دي­مە­كەڭ رەسپۋبليكامىزدىڭ ءبىرىن­شى حاتشىلىعىنان ءتۇسىپ قا­لىپ, مينيسترلەر كەڭەسىنىڭ تور­اعا­لىعىنا ىعىستىرىلعان ەدى. وسىنداي اسىل ازاماتپەن جۇزدە­سىپ, سىرلاسۋدىڭ دا ءساتى ءتۇستى. بىر­دە قوناەۆتان كولىك سۇراۋعا بەكى­نىپ, قابىلداۋىنا جازىلدىم. گازەتتىڭ بەدەلى عوي, كابينەت­كە ەش بوگەتسىز كىرىپ, ۇكى­مەت باسشى­سىنا ءمان-جايدى ءتۇسىند­ىر­دىم. ديمەكەڭ سوزگە كەلمەستەن, رەس­پۋبليكامىزدىڭ بەلدى قوس باسى­لىمى­نىڭ تىلشىلەرىنە «ۆولگا» كولىگىن مىنگىزدى. سول كەزدە كەڭ جۇرەكتى ازاماتتىڭ, دانا ءارى دارا باسشىنىڭ بويىنان ىزگىلىكتىڭ ءيسى اڭقىپ تۇرعانىن انىق سەزىندىم.

1965 جىلى الماتىداعى جوعارى پارتيا مەكتەبىن تامام­داعاننان كەيىن حاميت ءبىرجانوۆ قوستاناي وبلىسى رۋدنىي قالالىق پارتيا كوميتەتىنىڭ حاتشىسى, قالالىق جانە وبلىستىق كەڭەستەرىنىڭ دەپۋتاتى بولىپ سايلاندى. 1971 جىلى قىزمەت بابىمەن الماتىعا اۋىس­تى. اۋەلدە «سوتسياليستىك قازاقستاندا» ناسيحات ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى, كوپ كەشىكپەي «قاينار» باسپاسىنىڭ باس رەداكتورى بولدى. سودان كەيىن 20 جىلعا جۋىق ۋاقىت بويى قازاق كسر جوسپارلاۋ كوميتەتىندە ءبولىم جانە باسقارما باستىعى قىزمەتىن اتقاردى.

حاميت اعانىڭ شىعار­ماشىلىق دياپازونى دا كەڭ ەدى. قارىمدى قالامگەر ءباسپاسوز بەتتەرىندە ماقالا جازۋمەن شەكتەلىپ قالماي, اۋدارما ىسىمەن دە بەلسەنە اينالىستى. ماركسيزم-لەنينيزم كلاسسيكتەرىنىڭ ەڭبەكتەرىن, ساياسي جانە كوركەم شىعارمالاردى, بالالار ادەبيەتىن قازاق تىلىنە ءتارجىمالادى.

– «سق»-دا ەڭبەك ەتكەن جىلداردى ەرەكشە ءبىر ساعىنىشپەن ەسكە الامىن. سول كەزدەرى تالاي يگى-جاقسىلارمەن ەتەنە ارالاسىپ, سىيلاستىم. دىنمۇحا­مەد قوناەۆ باستاعان باسشىلار, ءسابيت مۇقا­نوۆ, عابيت مۇسىرەپوۆ, عالي و­رمانوۆ, ءماريام حاكىمجانوۆا, سىرباي ماۋلەنوۆ, شىڭعىس ايت­ماتوۆ, تۇرسىنحان ءابدىراح­مانوۆا, سايفي قۇداش جانە تاعى باسقا كوپتەگەن ۇلى اقىن-جازۋشى, كورنەكتى عالىم, كەڭەس وداعىنىڭ باتىرلارى جانە ءتۇرلى سالالاردا ەلەۋلى تابىستارعا قول جەتكىزگەن اتاقتى ادامدارمەن داستارقانداس بولدىم. وسىنىڭ بارلىعى دا رەسپۋبليكامىزدىڭ باس باسىلىمىنىڭ بەدەلىنىڭ ارقاسى, – دەيدى اقساقال. 

بۇل كۇندەرى 90 جاسقا تولعان قارت قالامگەر ءالى دە تىڭ. قازىرگى كەزدە ءبىرجان حاميت ۇلى الماتى قالالىق ارداگەرلەر كەڭەسىنىڭ تورالقا مۇشەسى جانە بوستاندىق اۋداندىق ارداگەرلەر كەڭەسىنىڭ توراعاسى قىزمەتتەرىن ابىرويلى اتقارۋدا.

سوڭعى جاڭالىقتار

ەرلىك پەن تاريح

تاعزىم • كەشە