17 قىركۇيەك, 2013

قۇت مەكەن

990 رەت
كورسەتىلدى
7 مين
وقۋ ءۇشىن

نەمەسە اسان قايعى بابانىڭ مۇراتى باياندالعان العاشقى قازاق روك-وپەراسى – «جەرۇيىق» دۇنيەگە كەلدى

اتىنىڭ ءوزى بۇرىن-سوڭدى كوپ ەستىلمەگەن تىڭ نارسەنى ادامنىڭ كورۋگە, بىلۋگە ۇمتىلىپ تۇراتىن ادەتى. روكتىڭ نە ەكەنىن بىلەمىز, وپەرا دا قازاققا جات جانر ەمەس, ال ەندى وسى ەكەۋىنىڭ قوسىلۋىنان ومىرگە باسقا ءبىر وزگەشە سارىندى ونەر تۋىندىسى كەلەدى دەگەنگە سەنۋ قيىن. سەبەبى, كلاسسيكا مەن قازىرگى زامانعى مۋزىكانى بىرىكتىرۋگە بولا ما؟ كونە مەن جاڭا قابىسا ما؟ كەشەگى سارىن دالانىڭ بۇگىنگى ۇنىمەن قوسىلعاندا قالاي بۇتىندەلەدى؟ ەسكىلىكتى ەستىلىككە اينالدىرۋعا بولا ما؟ جوبا اۆتورلارى كورەرمەندى وزىنە نەسىمەن تارتتى دەسەك, مىنە, سول وتكەن مەن بۇگىننىڭ اراسىن جالعاستىراتىن سوقپاقتى تابا الۋىمەن دەپ قىسقا تۇجىرعان ابزال.

نەمەسە اسان قايعى بابانىڭ مۇراتى باياندالعان العاشقى قازاق روك-وپەراسى – «جەرۇيىق» دۇنيەگە كەلدى

اتىنىڭ ءوزى بۇرىن-سوڭدى كوپ ەستىلمەگەن تىڭ نارسەنى ادامنىڭ كورۋگە, بىلۋگە ۇمتىلىپ تۇراتىن ادەتى. روكتىڭ نە ەكەنىن بىلەمىز, وپەرا دا قازاققا جات جانر ەمەس, ال ەندى وسى ەكەۋىنىڭ قوسىلۋىنان ومىرگە باسقا ءبىر وزگەشە سارىندى ونەر تۋىندىسى كەلەدى دەگەنگە سەنۋ قيىن. سەبەبى, كلاسسيكا مەن قازىرگى زامانعى مۋزىكانى بىرىكتىرۋگە بولا ما؟ كونە مەن جاڭا قابىسا ما؟ كەشەگى سارىن دالانىڭ بۇگىنگى ۇنىمەن قوسىلعاندا قالاي بۇتىندەلەدى؟ ەسكىلىكتى ەستىلىككە اينالدىرۋعا بولا ما؟ جوبا اۆتورلارى كورەرمەندى وزىنە نەسىمەن تارتتى دەسەك, مىنە, سول وتكەن مەن بۇگىننىڭ اراسىن جالعاستىراتىن سوقپاقتى تابا الۋىمەن دەپ قىسقا تۇجىرعان ابزال.

قاشاندا جاڭا نارسە تۋرالى كوكەيگە تۇيگەن-جيعان اسەردى سىرتقا تۇگەل شىعارعان دۇرىس ەمەس. العاشقى قويىلىم نەسىمەن ەستە قالدى؟ ءبارىن ءبىز دە تۇگەندەپ بەرە الماعانىمىزبەن, ءبىرازىنا توقتالا كەتەيىك.  

بىرىنشىدەن, بەيبىتشىلىك جانە كەلىسىم سارايىندا تۇساۋى كەسىلگەن ساحنالىق تۋىندىنىڭ ليبرەتتوسىن قازاقتىڭ قادىر اقىنى (مىرزا-ءالى) جازعاندىقتان كوپشىلىككە بۇل يدەيا ءاۋ باستان-اق وتە قاتتى ۇناعانى بايقالادى. وسى ارادا ايتا كەتەيىك, 1980 جىلى اقىن وسى اتتاس جىر جيناعى ءۇشىن مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى اتاعىنا يە بولعان ەدى.

ەكىنشىدەن, مۋزىكاسىن بەلگىلى كومپوزيتور تولەگەن مۇحامەدجانوۆ جازسا, تىڭ تۋىندىنى ساحنالاۋعا رەسەيدىڭ سانكت-پەتەربۋرگ قالاسىنان قۇرامىندا رەجيسسەر, رەسەيدىڭ حالىق ءارتىسى, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى يۋري الەكساندروۆ, سۋرەتشى, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى ۆياچەسلاۆ وكۋنەۆ, حورەوگراف يرينا شارونوۆا, جارىق سۋرەتشىسى يرينا ۆتورنيكوۆا مەن بەينەارت ۆيكتوريا زلوتنيكوۆا سياقتى مايتالماندار بار شىعارماشىلىق توپ قاتىسقان.

ۇشىنشىدەن, باستى رولدەردى ارتىستەرمەن قاتار انشىلەردىڭ دە سومداۋى كورەرمەن ءۇشىن بۇرىن­دا­رى كەزدەسپەگەن تىڭ جاڭالىق بو­لىپ سانا­لادى. مىسالى, اسان قاي­عى­نىڭ بەينەسىن – قا­زاق­ستاننىڭ ەڭ­بەك سىڭىرگەن قايراتكەرى نۇر­­لان ونەرباەۆ, دۋداردى – باۋىر­جان يساەۆ, ءماريامدى سۆەتلانا ۆاسينا سومدادى. جۇرت ءازازىلدى ويناعان «جاستار» تەاترىنىڭ ءار­­تى­سى باۋىرجان نۇرىمبەتوۆكە تەك­تەن-تەككە قوشەمەت بىلدىرگەن جوق. روك-وپە­رانى ساح­نادا قالىپتاستىراتىن, تياناقتايتىن, ءومى­رىن جالعاس­تىراتىن نەگىزىنەن ارتىستەر دەسەك, سول تالاپقا جاس ونەرپازدىڭ قابىلەتى مەن شەبەرلىگى ساي كەلىپ تۇرعانى ەش كۇمان تۋعىزبايدى.

تورتىنشىدەن, روك-وپەرانى حا­لىققا جاقىنداتقان تاعى ءبىر نارسە – قازاق ەستراداسىنىڭ قارلىعاشى «دوس-مۇقاسان» ۆوكالدى اسپاپتى ءانسامبلىنىڭ سۇيەمەلدەۋىمەن نەبىر مارجان جىرلار ورىندالدى. قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتىسى مۇرات قۇسايىنوۆ باستاعان مايتالمان مۋزىكانتتار «جەرۇيىققا» العاش تاپ كەلىپ وتىرعان جوق. بۇل كومپوزيتسيا سوناۋ سەكسەنىنشى جىلدارى دۇنيەگە كەلگەن كورىنەدى. ول كەزدەگى “جەرۇيىقتى” ايگiلi “دوس-مۇقاسان” انسامبلىمەن بىرگە نۇرلان ونەرباەۆ سىندى ساڭلاق انشىلەر ورىنداسا, ارادا بىرنەشە جىلدار وتكەن سوڭ العاشقى ۇلگىگە قاراعاندا كوپ وڭدەلگەن, كوپ بايىتىلعان, جان-جاقتى دامىتىلعان روك-وپەرانىڭ كەيىنگى نۇسقاسىنا تاعى ءبىرتالاي بەلگىلى ونەر ۇجىمدارى مەن تالانتتى ورىنداۋشىلار قوسىلىپ وتىر. ولاردىڭ قاتارىندا ءماريام مەن دۋداردى بالەتتىك كەيىپتە سومداعان قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرلەرى ءمادينا باسباەۆا مەن رۇستەم سەيىتبەكوۆ, ق.قۋانىشباەۆ اتىنداعى مەملەكەتتىك اكادەميالىق قازاق مۋزىكالىق دراما تەاترىنان ءۇش ءجۇزدىڭ حاندارى مەن باتىرلارىن ويناعان جانىبەك مۇساەۆ, جانقالدىبەك تولەنباەۆ, سوندا ي-اق, «جاستار» تەاترىنان بەكجان كارىباەۆ سىندى ونەر شەبەرلەرى بار. «ناز», «تەررا» بي تەاترلارى مەن تەمىرتاۋلىق «برەيك دانس» بي توبى جوبا يدەياسىنىڭ ويداعىداي ورىندالۋىنا ايتارلىقتاي ۇلەس قوستى.

بەسىنشىدەن, روك-وپەرانى حا­لىقتىق شىعارماعا اينالدىرعان ەندىگى ءبىر ەرەكشەلىك – «دۋدار-اي» سياقتى جۇرتتىڭ جۇرەگىنە جاقىن ءىنجۋ-مارجانعا قوسا, مۇنداعى باسقا دا اندەر مەن بيلەردەن, كۇيلەردەن دالانىڭ جۇپار ءيسى اڭقىپ تۇرادى.

التىنشىدان, دانىشپان ابىز اسان قايعىنىڭ جەرۇيىقتى ىزدەۋ سىرى قازاقتىڭ قازىرگى ارقانىڭ التىن بەلىنە قونعان ۇلى كوشىمەن ساباقتاسىپ جاتادى. تۋىندىدا جەرۇيىق ادامداردىڭ تەڭدىگى مەن بىرلىگىنىڭ, تاتۋ-ءتاتتى تىرشىلىگىنىڭ باياندى بەسىگى بولۋعا ءتيىس دەپ تۇيىندەلەدى. جەر بەتىندە ادامزات اقىل-ويىنىڭ تەك كەرەمەت جەمىستەرى سامساپ تۇرسا دەگەن ارمان-ءۇمىت پاش ەتىلەدى. ەل-جۇرتىنىڭ باقىتى مەن بولاشاعى جولىندا جەلماياسىمەن جەر-جاھاندى تالماي شولعان ابىز بابانىڭ سول قۇتتى قونىستى ىزدەپ تاپقانى شاتتىققا كەنەلتەدى. ىنتىماق پەن ءوزارا بىرلىك تۋىنان باسقا بايلىقتىڭ وزگەسى حالىق ءۇشىن سونشالىق قىمبات ەمەس. سىيلاستىق پەن بىرلىكتىڭ تامىرىنا ايبالتاسىن سايلاعان ارامزا ويلى دۇشپانعا جەم بولىپ كەتپەس ءۇشىن ىشكى تىنىشتىق پەن بەيبىت تۇرمىستى قادىرلەۋ پارىز. التى اتانعا جۇك ارتىپ, جىلى, جايلى قونىس ىزدەگەن دالا ويشىلى اقىرى ءوزىنىڭ دىتتەگەن مەجەسىنە قول جەتكىزەدى. ز ۇلىمدىقتى, ءاز-ءازىلدى جەڭگەن ەلدىڭ جاڭا ۇرپاعى جاڭعىرىپ, جەرۇيىعىن تابادى. اۆتورلار يدەياسى بويىنشا اسان قايعى بابامىز اڭساعان جەرۇيىق قازىرگى ەلدىڭ جاڭا استاناسى قونىس تەپكەن قۇت مەكەن ەكەن. ارمانى ورىندالعان قازاقتان اسقان باقىتتى حالىق بار ما دەگەن اسقاق رۋحتى جۇرەككە جەتكىزەتىن تۋىندىنى تاماشالاپ وتىرىپ, ەرتەڭگى نۇرلى كۇنگە سەنىمىڭ نىعايادى. سول جەرۇيىققا سەنىڭ دە تەزىرەك جەتكىڭ كەلىپ تۇرادى.

قاراشاش توقسانباي,

«ەگەمەن قازاقستان».

سۋرەتتەردى تۇسىرگەن ەرلان وماروۆ.

سوڭعى جاڭالىقتار