عىلىمدا دا, ءوندىرىس سالاسىندا بولسىن سوزدىك قورىمىزعا كىرگەن جانە ءجيى قولدانىلاتىن ءسوز «يننوۆاتسيا» بولىپ تۇر. سانگە اينالعان وسى ءسوزدىڭ ادامزات بالاسىنا تيگىزەتىن شىن سەپتىگىن بىلەتىن بىردەن ءبىر سالا بولسا وندا ول – تاۋ-كەن ءوندىرىسى. قازىرگى تاڭدا تابيعات بەرگەن ەن بايلىقتى باسا-كوكتەپ قازا بەرمەي, ونى ءتيىمدى پايدالانۋ, تەحنولوگيالاردى جەڭىلدىرۋ ارقىلى جۇمىستى جەڭىلدەتىپ, وندىرىستە بولا بەرەتىن قاۋىپ-قاتەردى ازايتۋ الەمدەگى بارشا ءوندىرۋشى كومپانيالار ءۇشىن وزەكتى ماسەلە. سونىڭ ىشىندە «جاسىل» ەكونوميكا قۇرۋ ەڭ كوكەيكەستى ساۋالدار قاتارىندا.
عىلىمدا دا, ءوندىرىس سالاسىندا بولسىن سوزدىك قورىمىزعا كىرگەن جانە ءجيى قولدانىلاتىن ءسوز «يننوۆاتسيا» بولىپ تۇر. سانگە اينالعان وسى ءسوزدىڭ ادامزات بالاسىنا تيگىزەتىن شىن سەپتىگىن بىلەتىن بىردەن ءبىر سالا بولسا وندا ول – تاۋ-كەن ءوندىرىسى. قازىرگى تاڭدا تابيعات بەرگەن ەن بايلىقتى باسا-كوكتەپ قازا بەرمەي, ونى ءتيىمدى پايدالانۋ, تەحنولوگيالاردى جەڭىلدىرۋ ارقىلى جۇمىستى جەڭىلدەتىپ, وندىرىستە بولا بەرەتىن قاۋىپ-قاتەردى ازايتۋ الەمدەگى بارشا ءوندىرۋشى كومپانيالار ءۇشىن وزەكتى ماسەلە. سونىڭ ىشىندە «جاسىل» ەكونوميكا قۇرۋ ەڭ كوكەيكەستى ساۋالدار قاتارىندا.
ەندەشە, بۇل كۇندەرى تاۋ-كەن ءوندىرىسى سالاسىن زەرتتەيتىن الىس-جاقىن مەملەكەتتەردەن كەلگەن ماماندار مەن عالىمدار الماتىدا وتكەن «گەوتەحنولوگيا-2013: تاۋ-كەن ءوندىرىسىنىڭ تۇيتكىلدى ماسەلەلەرى مەن يننوۆاتسيالىق دامۋ جولدارى» اتتى VI حالىقارالىق عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسياسىندا توقايلاستى.
ارينە, بۇل كونفەرەنتسيا ۇزىن-سونار باياندامالار مەن ەشكىمگە كەرەگى جوق ەسەپتەردەن تۇراتىن كەزەكشى جيىن ەمەس. ۋاقىتتى باعالاي بىلەتىن ىسكەر ورتا وكىلدەرى پلەنارلىق وتىرىستاردا بولسىن جانە سەكتسيالاردا دا وسى سالانىڭ ناقتى ماسەلەلەرى, قوردالانعان ساۋالدارى مەن ۇسىنىستارىن جەتكىزۋگە, زەرتتەۋ ناتيجەلەرىن جاريا ەتۋگە مۇمكىندىك الدى.
ەگەر بۇگىنگى تاڭدا اۋانى لاستايتىن ءۇش سالا بولسا, سونىڭ ءبىرى وسى – تاۋ-كەن ءوندىرىسى سەكتورى. سوندىقتان قورشاعان ورتاعا كەسىرىن تيگىزبەۋدى كوزدەيتىن كومپانيالار عالىمداردىڭ وسى ماسەلەگە قاتىستى يننوۆاتسيالىق ۇسىنىستارىن قۋانا قابىل الادى. ونىڭ ۇستىنە ەلىمىز تاۋ-كەن ءوندىرىسى سالاسىنا قاتىستى حالىقارالىق جيىندى ۇيىمداستىرۋشى عانا ەمەس, ۇزدىك ىزدەنىستەردى قولداۋشى مەن قولدانۋشى دا ەكەندىگىن ايتۋ ءلازىم.
ماسەلەن, وسى كونفەرەنتسيانى ۇيىمداستىرۋشىلار باستاپقىدا-اق ەكى كۇندىك جيىندا تۇساۋى كەسىلگەن ەڭ ۇزدىك باياندامالاردى, يننوۆاتسيالىق يدەيالاردى ارناۋلى ديپلوممەن, باعالى سىيلىقتارمەن اتاپ وتەتىندىگىن مالىمدەگەن ەدى.
وسى ارادا بيىلعى شارانىڭ باستى ۇيىمداستىرۋشىسى «قازاقمىس» توبى ەكەندىگىن ايتا كەتەلىك. ەگەر قازاقستان تاۋ-كەن ءوندىرىسى بويىنشا الەمدەگى ۇزدىك وندىق قاتارىنا كىرەتىن بولسا, بۇل جەردە «قازاقمىستىڭ» اتىن اتتاپ وتە المايسىز. ءدۇنيەجۇزىندەگى مىس وندىرۋدەگى كوشباسشى كومپانيالاردىڭ قاتارىندا جۇرەتىن «قازاقمىس» تاۋ-كەن ءوندىرىسى سالاسىنداعى جاڭا تەحنولوگيالاردى دامىتۋعا دا قولدانۋعا مۇددەلى ەكەندىگى ايان.
وسىعان وراي كونفەرەنتسيانىڭ العاشقى كۇنى «قازاقمىس» توبىنىڭ باسشىلىعى بۇگىندە تاۋ-كەن ءوندىرىسى سالاسى, سونىڭ ىشىندە كومپانيانىڭ ءوزى ءۇشىن دە باسىمدىق بەرىلۋى ءتيىس باعىتتاردى ايقىندادى. ماسەلەن, قازىر «قازاقمىس» توبى ءۇشىن جەزقازعاندا قالىپتاسقان گەومەحانيكالىق ماسەلەلەردى ەڭسەرۋ قاجەت. جىلجىپ كەتكەن جىنىستاردى, وپىرىلعان ايماقتاردى وڭدەۋ ءۇشىن ەڭ ۇسىنىقتى يدەيالار, جاڭا زەرتتەۋلەر مەن كوكەيگە قوناتىن نەگىزدەمەلەر وتە قاجەت. وسى ماسەلەدە جۇرگىزىلىپ جاتقان زەرتتەۋلەر مەن تۇراقسىز ايماقتارداعى كامەراارالىق تسەليكتەردى قايتا يگەرۋ تەحنولوگياسىن قۇرۋ قاجەتتىگى كورىنۋدە. قوردالانعان ماسەلەدە يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالاردى اينالىپ وتە المايتىنىن «قازاقمىس» توبى ايقىن تۇيسىنەدى. ءوندىرىستى ساندىق تەحنولوگيالارمەن قامتاماسىز ەتىپ, سپۋتنيكتىك باقىلاۋمەن اينالىساتىن, يننوۆاتسيالىق جاڭالىقتاردى قولدانىسقا ەنگىزەتىن كومپانيالارمەن, عالىمدارمەن ارىپتەستىككە بارماي بولمايتىندىعىن الميساقتان بىلەتىن كومپانيا جەتەكشىلەرى مىسال رەتىندە جەزقازعانداعى بىرەگەي كەن ورنى مەن جومارت كەن ورنى قورلارىن قوسىمشا وڭدەۋ تاسىلدەرىنە توقتالدى.
ءبىر جاعىنان عىلىمي الەۋەتىمىزدى باعامداۋدى ماقسات تۇتاتىن حالىقارالىق كونفەرەنتسيا بارىسىندا «قازاقمىستىڭ» تاۋ-كەن وڭدەۋ كەشەنىنىڭ باس ديرەكتورى باقتيار قرىقپىشەۆ:
– ءبىز كومپانيا كاسىپورىندارىنىڭ قىزمەتى بارىسىندا تۋىندايتىن اسا كۇردەلى گەوتەحنيكالىق ماسەلەلەردى شەشۋ ءۇشىن بار كۇشىمىزدى سالىپ كەلەمىز. پايدالى قازبالاردى
