«جاقسى مۇعالىمدەر جاقسى وقۋشىلاردى جاسايدى» – دەپ اتاقتى پەداگوگ م.ۆ.وستروگرادسكي ايتقانداي, ءبىز ءسوز ەتپەك بولىپ وتىرعان مەكتەپ ۇستازدارى ءبىر شاعىن اۋداننان 29 «التىن بەلگى» يەسىن شىعارىپ وتىر
بيىلعى ماۋسىم ايىندا ۇلتتىق ءبىرىڭعاي تەستىلەۋ قورىتىندىسى بويىنشا باسپاسوزدىڭ باستى قاھارمانى وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى, جەتىساي قالاسىنداعى ب.مومىش ۇلى اتىنداعى №6 مەكتەپ-گيمنازيا بولدى دەسەك ارتىق كەتپەسپىز. استانادان الىستا جاتسا دا, «التىن بەلگى» العان وقۋشىلارىنىڭ سانى جاعىنان رەسپۋبليكادا رەكورد جاساعان بۇل ءبىلىم ورداسى تۋرالى جازباعان باسىلىم كەم دە كەم.
«جاقسى مۇعالىمدەر جاقسى وقۋشىلاردى جاسايدى» – دەپ اتاقتى پەداگوگ م.ۆ.وستروگرادسكي ايتقانداي, ءبىز ءسوز ەتپەك بولىپ وتىرعان مەكتەپ ۇستازدارى ءبىر شاعىن اۋداننان 29 «التىن بەلگى» يەسىن شىعارىپ وتىر
بيىلعى ماۋسىم ايىندا ۇلتتىق ءبىرىڭعاي تەستىلەۋ قورىتىندىسى بويىنشا باسپاسوزدىڭ باستى قاھارمانى وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى, جەتىساي قالاسىنداعى ب.مومىش ۇلى اتىنداعى №6 مەكتەپ-گيمنازيا بولدى دەسەك ارتىق كەتپەسپىز. استانادان الىستا جاتسا دا, «التىن بەلگى» العان وقۋشىلارىنىڭ سانى جاعىنان رەسپۋبليكادا رەكورد جاساعان بۇل ءبىلىم ورداسى تۋرالى جازباعان باسىلىم كەم دە كەم.
سوناۋ تەست باستالعان 2004 جىلدان بەرى – سونىڭ ىشىندە 2007 جىلدان بەرى ۇبت سىناعىنا بارلىق تۇلەكتەرى قاتىساتىن مەكتەپ-گيمنازيا ءوز كورسەتكىشىن جىل سايىن كوتەرىپ كەلەدى. ونىڭ 2004-2013 جىلدار اراسىنداعى ورتاشا كورسەتكىشى – 100,77 بالل - ەلىمىزدەگى كوپتەگەن مەكتەپتەر ءۇشىن ازىرشە قيالداعى ارمان عانا ەكەنى اقيقات. اسىرەسە, سوڭعى 6 جىلداعى گيمنازيا تۇلەكتەرىنىڭ تابىسى كىمگە دە بولسىن باس شايقاتىپ, تاڭداي قاقتىرارى حاق. مىسالى, ۇبت بويىنشا ورتاشا بالل 102-دەن تومەن تۇسكەن ەمەس. وسى مەرزىمدە بۇل مەكتەپتى 289 وقۋشى بىتىرسە, سونىڭ 234-ءى 100-دەن جوعارى بالل جيناعان. گرانتقا جوعارى وقۋ ورنىنا تۇسكەنى (بيىلعى جىلعى ۇزدىك 70 بالانى ەسەپتەمەگەندە) – 198. ورتاشا كورسەتكىشى – 108,7 بالل. 78 وقۋشى «التىن بەلگىنى», 60 وقۋشى «ۇزدىك اتتەستاتتى» يەلەنگەن.
2010 جىلى 35 تۇلەكتىڭ ورتاشا كورسەتكىشى, ءتىپتى, 118,3 بالل بولعان. ولار سول جىلى 13 «التىن بەلگى» مەن 17 «ۇزدىك اتتەستاتتى» يەلەنىپ, 35-ءى دە ءتۇپ-تۇگەل گرانتقا جوعارى وقۋ ورنىنا تۇسكەن! كوزى ءتىرىسىندە-اق كلاسسيك اتانعان قادىر اعامىز:
شىڭعا بيىك شىقتىم-اق,
قونا المادىم, قايتەيىن.
بولعىم كەلدى مىقتىراق,
بولا المادىم, قايتەيىن... – دەپ جازىپ كەتكەندەي, قاشان دا بيىكتى باعىندىرۋدان, سول بيىكتى ۇستاپ تۇرۋدىڭ قيىن ەكەنى بەلگىلى. ال ب.مومىش ۇلى گيمنازياسىنىڭ وقۋشىلارى «100 بالل» دەپ اتالاتىن بيىككە مىقتاپ قونىس تەپكەن ءتارىزدى.
بيىلعى جىلدىڭ ەنشىسى – 107,64 بالل. 70 تۇلەكتىڭ 50-ءى «التىن بەلگىدەن» ۇمىتكەر ەدى, سونىڭ 29-ى ءوز تالابىنىڭ ورىندى ەكەنىن دالەلدەي الدى, ءسويتىپ, ەكى جىل قاتارىنان قول جەتكەن ءوز رەكوردىن – 13 «التىندى» تاعى دا جاڭارتتى. بۇل – اۋدان بويىنشا بارلىق «التىننىڭ» تەڭ جارتىسى, وبلىس بويىنشا ون پايىزى دەگەن ءسوز. ءتورت بالاعا ايتۋلى مەجەنى باعىندىرۋعا ءبىر عانا بالل كەمدىك ەتسە, 8 وقۋشى «ۇزدىك اتتەستات» يەسى اتاندى. اۋدان بويىنشا 4 مەكتەپتىڭ عانا ءبىتىرۋشى تۇلەكتەرى تۇگەل ۇبت-عا قاتىسسا, سونىڭ ءبىرى وسى №6 گيمنازيا. مەكتەپ بالدىق كورسەتكىش بويىنشا اۋداندا ەكىنشى ورىنداعى مەكتەپتەن 20 بالل جوعارى تۇرسا, 2012 جىلدىڭ ۇبت-عا قاتىستى رەيتينگىسى بويىنشا 127 بالل الدى. ب.مومىش ۇلى اتىنداعى گيمنازيا سوڭعى 5 جىل قاتارىنان بارلىق التى ءپان بويىنشا اۋدان كورسەتكىشىنەن جوعارى مەكتەپتەردىڭ كوشىن باستاپ كەلەدى. «وق بويى وزىق» دەگەنىمىز, وسىنداي-اق بولاتىن شىعار.
جانە ەڭ باستىسى بۇنىڭ ءبارى «قاعازداعى كورسەتكىش» ەمەس, ومىردەگى شىنايى كورسەتكىش. ارينە, ايتۋعا وڭاي... بۇگىنگى بيىك – مونشاقتاعان تەردىڭ, ۇيقىسىز تۇندەردىڭ, جاسامپاز اقىل-ويدىڭ, قاتاڭ تالاپ پەن تىنىمسىز ەڭبەكتىڭ ناتيجەسى.
وبلىستىق ءبىلىمدى باقىلاۋ دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى ءلاززات بازارقۇلوۆا: «ءبىز وقۋشىلاردىڭ ءبىلىم دەڭگەيىن سىرتتاي باعالاۋ باعدارلاماسىنا سايكەس بيىل مينيسترلىكتەن كەلەتىن كەستە بويىنشا ب.مومىش ۇلى اتىنداعى مەكتەپ-گيمنازياداعى 9-سىنىپ وقۋشىلارىنىڭ ءبىلىمىن تەكسەرۋگە بارعانىمىزدا كوزگە كورىنىپ تۇرعان ەڭ ءبىرىنشى ەرەكشەلىك – مەكتەپتەگى ءتارتىپ بولدى. دالىزدە بەتالدى جۇرگەن ءبىر دە ءبىر بالا بايقالمادى. ەكىنشى ەرەكشەلىك – وقۋشىلاردىڭ ءبىلىمدى ەكەندىگى. ولاردىڭ ءبارى دە ەشقانداي اسىپ-ساسپاستان, ويلانىپ-تولعانىپ وتىرماي, جان-جاعىنا جالتاقتاماي بىردەن قاعازعا جاۋابىن جازۋعا كىرىسىپ كەتتى. ابىرجىپ, جۇگىرىپ جۇرگەن مۇعالىمدەر دە جوق. ءويتكەنى, ولار ءوز شاكىرتتەرىنە سەنىمدى عو ي», دەدى.
باستاۋى قايدا بۇنداي كەرەمەت جەتىستىكتىڭ؟ ونى ءبىز سوناۋ 1963, 1964 جىلداردان ىزدەگەنىمىز ءجون بولار. سەبەبى, اتا-اناسى قىزىلقۇمدى يگەرۋ باستالعاندا تۇركىمەنستاننان كوشىپ كەلگەن ءومىرحان قوزىباق ورتا مەكتەپتىڭ جوعارى سىنىپتارىن كەشكى مەكتەپتە وقىپ ءبىتىردى. كۇندىز «شارداراقۇرىلىس» مەكەمەسىندە دانەكەرلەۋشى, كەيىنىرەك «امانگەلدى» كەڭشارىندا جۇرگىزۋشى بولىپ جۇمىس ىستەدى. بۇل 15-كە ەندى تولعان ەكى بالانىڭ ءبىرى بارا بەرمەيتىن, ەرىك-جىگەرى كۇشتى جاستىڭ عانا قولىنان كەلەتىن ەرلىك ءىس. ودان سوڭ اكەسى مايداندا بولعان ۋكراين جەرىندە جوعارى ءبىلىم الىپ كەلىپ, جەتىساي اۋداندىق پارتيا كوميتەتىندە نۇسقاۋشى بولىپ ىستەدى, 32 جاسىندا ورتا مەكتەپ تىزگىنىن ۇستادى. بۇدان كەيىن دەنساۋلىعىنا بايلانىستى باتىس قازاقستانعا قونىس اۋىستىرعانىمەن, ول جاقتا اۋداندىق اتقارۋ كوميتەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى سەكىلدى قىزمەتى دە جاقسى بولعانىنا قاراماستان, ءتورت جىلدان سوڭ جەردىڭ دە ءجانناتى, ەلدىڭ دە ءجانناتى – وڭتۇستىك ولكەگە, وسكەن ورتاعا قايتا ورالدى. مىنە, سول 1988 جىلدان بەرى ب.مومىش ۇلى اتىنداعى كوپسالالى مەكتەپ-گيمنازيانى (بۇرىنعى ءححVىى پارتسەزد اتىنداعى ورتا مەكتەپ) باسقارىپ كەلەدى.
ەڭبەكقور ەر-ازاماتتار از ەمەس. بىراق, سولاردىڭ ءبارى بىردەي ءىستىڭ كوزىن تابا بىلە مە, مىنە, ماسەلە وسىندا. ءو.قوزىباق باسقاراتىن مەكتەپتە جۇمىسقا مۇعالىمدەر دە, 1-سىنىپقا بۇلدىرشىندەردىڭ ءوزى دە سىناقتان ءوتىپ بارىپ قابىلدانادى. بۇل مەكتەپكە «تامىر-تانىستىق, كوكە-جاكە» جۇرمەيدى. ۇجىم باسشىسى وسى ۇستانىمىنان ەشقاشان اينىپ كورگەن ەمەس. جوعارى سىنىپقا جەتكەنشە بۇگىنگى قاتاڭ تالاپقا توتەپ بەرە الماعان وقۋشىلار ءوز-وزىنەن ارتقا قاراي ىسىرىلا بەرەدى, سونىڭ ارقاسىندا ىرىكتەلىپ, كىل سايدىڭ تاسىنداي بوزبالالار مەن قىزدار عانا قالادى. وبلىس بويىنشا ءار ايماقتىڭ تەرىپ-تەرىپ العان وزىق وقۋشىلارىنان قۇرالعان وننان استام «دارىن» مەكتەبى بار. سولاردىڭ بارلىعى جيىلىپ بيىل 67 «التىن بەلگى» الدى. ال ءوزى تۇرعان شاعىن اۋداننان باسقا جەردەن ەشكىمدى ماڭدايىنان شەرتىپ تاڭداپ الار مۇمكىنشىلىگى جوق مومىش ۇلى مەكتەبىنىڭ كورسەتكىشى – 29 مەدال.
مەكتەپ-گيمنازيادا «كىشى عىلىم اكادەمياسى», باستاۋىش سىنىپ وقۋشىلارىنا ارنالعان «جاس عالىم» ورتالىعى جۇمىس ىستەيدى. ءيا, تاڭعالماڭىز, ءدال سولاي. «سەبەبى, دەيدى ديرەكتوردىڭ ورىنباسارى ايسۇلۋ جاقسىلىقوۆا, بالانىڭ ءبىلىم الۋعا دەگەن ىنتا-ىقىلاسى, وي ءورىسى, مىنەز-قۇلقى وسى كەزەڭدە قالىپتاسادى. سوندىقتان قازىر ەسكى سۇرلەۋدەن شىعىپ, وسكەلەڭ زامان تالابىنا ساي شىعارماشىلىق تۇرعىدان وقىتۋ قاجەت». گيمنازيا ۇستازدارى بۇل جولدى «دامىتا وقىتۋ ارقىلى شىعارماشىلىققا ۇيرەتۋ» دەپ اتايدى. 2-4-سىنىپ وقۋشىلارىنىڭ تاڭداعان تاقىرىپتارىنا كوز سالايىقشى: «كەمەڭگەر اباي», «باتىر اتا – باۋىرجان», «ماعجان جانە بالالار ادەبيەتى», «سۋدىڭ قاسيەتى جانە ماڭىزى», «قازاق حالقىنىڭ سالت-داستۇرلەرى»...
مەكتەپتە باستاۋىش بىلىمگە قانشالىقتى ءمان بەرىلەتىنىن ءومىرحان قوزىباقتىڭ 2012 جىلى باسپادان شىققان «ساپالى ءبىلىم – ساۋلەلى بولاشاق» اتتى كىتابىندا ءوز ءتاجىريبەسىن ورتاعا سالعان 48 ۇستازدىڭ 16-سى وسى باستاۋىش سىنىپ مۇعالىمى ەكەنىن-اق اڭعارۋعا بولادى. سولاردىڭ ءبىرى گۇلۆيرا ۋاليەۆا: «ءوز بەتىنشە جۇمىس ىستەۋ داعدىسىن قالىپتاستىرۋ وڭاي شارۋا ەمەس. سوندىقتان, دامىتا وقۋ ادىستەمەسىندەگى ەڭ باستى نارسە – وقۋشىلاردى شىعارماشىلىق ارەكەت جاعدايىنا ەنگىزۋ. مۇنىڭ ءوزى وقىتۋدىڭ ەۆريستيكالىق (قوسىمشا ادەبيەتتى قولدانۋ) جانە زەرتتەۋ ادىستەرىنە ەرەكشە ءمان بەرىلەتىنىن كورسەتەدى».
ۇستازداردىڭ بۇل قاعيداسىنىڭ جەمىسى وقۋشىلار جوعارى سىنىپقا كەلگەندە ايقىن كورىنە باستايدى. سوڭعى 8 جىلدا پاندىك وليمپيادادان گيمنازيا اۋداندا ءبىرىنشى ورىندى ەشكىمگە بەرمەي كەلە جاتىر. گيمنازيا وقۋشىلارىنىڭ وبلىستىق, رەسپۋبليكالىق, حالىقارالىق وليمپيادالاردا, بايقاۋلاردا جەڭىپ العان جۇلدەلى ورىندارىن سانامالاۋ ءبىراز ۋاقىتتى الادى. بىرنەشە تۇلەك «بولاشاق» باعدارلاماسى بويىنشا ۇلىبريتانيادا, تاعى بىرنەشەۋى م.ۆ.لومونوسوۆ اتىنداعى ماسكەۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى باستاعان رەسەيلىك جوو-لارىندا ءبىلىم الىپ جاتسا, قالعاندارى قازاق-بريتان ۋنيۆەرسيتەتى, ل.ن.گۋميلەۆ, ءال-فارابي, ق.ساتباەۆ اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەتتەر سەكىلدى ءوز ەلىمىزدەگى ەڭ جوعارى دەڭگەيدەگى ءبىلىم وشاقتارىنىڭ بەتكە ۇستار ستۋدەنتتەرى.
«بالانى – جاستان». قالاي يسەڭ سولاي قالىپتاسىپ وسەتىن شىبىق كەزىنەن ۇستازدارى شىعارماشىلىققا باۋلىعان بالالار قاي ءپاننىڭ بولسىن ءمان-ماعىناسىن ءتۇسىنىپ, ۇعىناتىن قابىلەتكە يە بولىپ شىعادى. بۇگىنگى تەست جۇيەسى سالتانات قۇرعان زاماندا ەڭ قاجەتتى, ەڭ جەتىسپەيتىن قۇندىلىققا اينالعان وسى قاسيەتتىڭ وقۋشىلاردىڭ بويىنا شىقپاستاي بولىپ, مىقتاپ ءسىڭىرىلۋىن ومەكەڭ ءومىر بويى باستى نازارىندا ۇستاپ كەلەدى. سول ءۇشىن دە مەكتەپتە بالالاردىڭ ساباقتى قابىلداۋعا بەيىمدىلىگىن ەسكەرەتىن 7 شىعارماشىلىق توپ قۇرىلعان. ماتەماتيكا عىلىم اتاۋلىنىڭ اتاسى بولۋى سەبەپتى وعان گيمنازيادا ەرەكشە ءمان بەرىلەدى. ديرە
