اپتا باسىنان بەرى الەم ەلدەرىنىڭ ۆاليۋتالارى ەندى مۇنايدىڭ ەمەس, التىننىڭ قاناتىنا جايعاسۋعا اسىعا باستاعانىن جازىپ جاتىر.
التىن ىقىلىم كەزەڭدەردەن بەرى نەگىزگى ۆاليۋتا قىزمەتىن اتقارىپ كەلە جاتقانى راس. بۇگىندە الەمدىك قارجى جۇيەسىندە التىن ءوز قۇنىن جوعالتپاي ساقتاپ تۇرعان تۇراقتى انتيكريزيستىك رەزەرۆ. سونىمەن قاتار, التىن رەزەرۆى ۇلتتىق ۆاليۋتا قورىن رەتتەيتىنىن بىلەمىز. جانە ءبىر بىلەتىنىمىز التىن قورى كوپ بولعان سايىن مەملەكەتتىڭ ەكونوميكالىق تاۋەلسىزدىگىن ساقتاپ قالۋ مۇمكىندىگى جوعارىلايتىنى. وسىعان دەيىن دۇنيەجۇزىلىك التىن كەڭەسى (WGC) ەسەپتەگەندەي, اقپان ايىندا الەمنىڭ ورتالىق بانكتەرى ۆاليۋتا رەزەرۆتەرىن تولىقتىرۋ ءۇشىن 36 توننا التىن ساتىپ العانىن جازعانبىز.
التىن قورى جاعىنان 8133,5 توننا بايلىعىمەن اقش- كوش باسىندا تۇر. امەريكالىق التىننىڭ جارتىسىنا جۋىعى كەنتۋككيدەگى فورت-نوكسقالاسىنداعى بۇرىنعى اسكەري بازانىڭ قويماسىندا. قورلاردىڭ ءبىر بولىگى نيۋ-يوركتەگى ۆەست-پوينتسارايى قويماسىندا, كولورادو شتاتىنداعى دەنۆەر سارايى جانە نيۋ-يوركتىڭ فەدەرالدىق رەزەرۆتىك بانكىنىڭ (فرب) قويماسىندا, مانحەتتەننىڭ ليبەرتي 33 كوشەسىندە ورنالاسقان. گەرمانيانىڭ التىن قورى 3367,9 توننا. ۆاليۋتا رەزەرۆتەرىنىڭ ۇلەسى 70% قۇرايدى. بۇرىن گەرمانيانىڭ التىن قورىنىڭ كوپبولىگى نيۋ-يوركتەگى (اقش), لوندونداعى( ۇلىبريتانيا) جانە پاريجدەگى (فرانتسيا) بانكتەردە بولعان. بىراق 2018 جىلدان باستاپ, قوعامدىق پىكىردىڭ قىسىمىمەن گەرمانيا ءوزىنىڭالتىنىن شەتەلدىك قويمالاردان قايتارا باستادى. ۇشتىكتى تۇيىقتاپ تۇرعان يتاليا: التىن قورى - 2451,8 توننا. ۆاليۋتا رەزەرۆتەرىنىڭ ۇلەسى 65,4% قۇرايدى. يتالياندىق التىن نەگىزىنەن قۇيمالاردا ساقتالعان. ال وندىققا كىرگەن وزگە مەملەكەتتەر تۋرالى مالىمەتتەر وزگەرىپ تۇرادى.
التىن چيكاگوداعى CME بيرجاسىندا ساۋدا-ساتتىق بارىسىندا رەكوردتىق قىمباتتادى, شارىقتاۋ شەگىندە باعا ءبىر ۋنتسياعا $ 1775-كە جەتتى. كەلىسىمشارت قۇنى 1771,3 دوللاردى قۇرادى, بۇل2012 جىلدان بەرگى ەڭ جوعارى كورسەتكىش..
التىن باعاسىنىڭ وسۋىنە الەم ەلدەرى ەكونوميكاسىنىڭ تومەندەۋى تۋرالى مالىمدەمەلەر اسەر ەتىپ جاتىر. ءداستۇر بويىنشا التىن تۇراقتىجانە قاۋىپسىز اكتيۆتەردىڭ ءبىرى بولىپ سانالدى.
Newmont (SPB: NEM) Corp. التىن ءوندىرۋشى كومپانياىڭ باسشىسى توم پالمەر كەشە كەشە التىننىڭ ۋنتسياسى 2000 دوللارعا دەيىن كوتەرىلەتىنىن جانە الداعى جوعارى دەڭگەيدە ساقتالۋى مۇمكىن ەكەنىن ايتتى.
توم پالمەر بۇل بولجامى ارقىلى التىننىڭ باعاسىن بىردەن 500 اقش دوللارىنا قىمباتتاتىپ جىبەردى. «التىن ەكونوميكانى قولدايدى جانە بۇلالداعى بەس جىلدا اياقتالادى دەپ كۇتپەيمىن» دەدىپالمەر Bloomberg-كە بەرگەن سۇحباتىندا.
بۇعان دەيىن, ناۋرىز ايىنىڭ العاشقى ونكۇندىگىندە Mitsubishi Bank ساراپشىلارى دا «اقىلدى اقشا» ساقتاندىرۋ جاستىقشاسى رەتىندە التىندى تاڭدايتىنىن ايتقان. ءىرى ينۆەستيتسيالىق بانكتەردىڭ ساراپشىلارى التىننىڭ 2020 -2025 جىلدارعا ارنالعان وپتيميستىك بولجامدارىن راستادى. بىراق ولار توم پالمەر ايتقانداي 2000 اقش دوللارى ەمەس, 1500 اقش دوللارىمەن شەكتەگەن.
الەمدىك ەكونوميكانىڭ السىرەۋى, مۇنايدىڭ ارزانداۋى التىننىڭ ءباسىن ارتتىرىپ جىبەردى. ينۆەستورلار ءوز كاپيتالىنىڭ ءبىر بولىگىن التىنعا اۋىستىردى. بۇل ءۇردىس الەمدىك ەكونوميكانىڭ قالىپقا كەلۋ مەرزىمىنىڭ ۇزاقتىعىنا بايلانىستى جۇرەدى. بىراق ساراپشىلار قالىپقا كەلۋ مەرزىمىن 5 جىلعا ۇزارتىپ وتىر. وعان دەيىن التىنعا دەگەن سۇرانىس ارتادى.
امەريكاندىق Morgan Stanley بانكى 2020 جىلالتىن ءۇشىن تىم جايلى بولاتىنىن ايتادى. سەبەبى التىننىڭ باعاسى الدىڭعى 2018 جىلعا قاراعاندا اعىمداعى 2019 جىل ءۇشىن كوبىرەك تابىس اكەلىپتى.
Mitsubishi Bank ساراپشىلارىنىڭ پىكىرىنشە, الەمدىك ۆاليۋتا ءۇشىن 2020 جىلى دا, 2021 جىلى دا ساقتاندىرۋ جاستىقشاسى بولىپ قالا بەرەدى. وعان دەيىن ەكونوميكالىق تۇراقتىلىقتى ساقتاۋعا جاناما بولسا دا ىقپال ەتەتىن تەتىك جوق.
سەبەبى كەيبىر مەملەكەتتەردىڭ ورتالىق بانكتەرى حالىقارالىق رەزەرۆتەرءىن ءارتاراپتاندىرۋ جانە اقش دوللارىنا تاۋەلدىلىكتى ازايتۋ ءۇشىن التىن ساتىپ الۋدى جالعاستىرىپ كەلە جاتىر. بۇل الەمدىك ەكونوميكاداعى بەلگىسىزدىك جاعدايىندا قورعانىس قۇرالى رەتىندە قىمبات مەتالدارعا دەگەن سۇرانىستى كورسەتەدى.
شۆەيتساريانىڭ UBS بانكىنىڭ ساراپشىلارى كەلەسىجىلى التىننىڭ باعاسى ءبىر ۋنتسيا ءۇشىن 2000 دوللارعا دەيىن كوتەرىلەدى دەپ سانايدى. الداعى ءۇش ايدا قىمبات مەتالداردىڭ قۇنى ءبىر ۋنتسيا ءۇشىن1700-1800 دوللارعا دەيىن ءوسۋى كەرەك. ماماننىڭ پىكىرىنشە, التىن دەگەن سۇرانىستىڭ ارتۋىنان جانە ونى ءبىر ورتالىققا جيناۋدان قورقۋدىڭ قاجەتى جوق. بۇل ينۆەستورلارعا قارجىلىق قورىن كاپيتالداندىرۋعا مۇمكىندىك بەرىپ, اكتسيا باعاسىنا سالماق بەرۋگە ىقپال ەتەدى.
Bloomberg ساراپشىسى توم تورنتون التىننىڭ باعاسى ءبىر ۋنتسيا ءۇشىن 1800-2000 دوللارلىق بەلگىدەن كوتەرىلىپ كەتۋى قالىپتى جاعداي ەكەنىن ايتادى. وسىدان بىرنەشە جىل بۇرىن التىن باعاسىنىڭ ءبىر ۋنتسياسى نيۋ-يوركتىڭ فيۋچەرستەر نارىعىندا 4000 دوللارعا دەيىن كوتەرىلدى. بىراق قىمبات مۇناي باعاسى التىننىڭ ينۆەستيتسيالىق مۇمكىندىگىنىڭ جولىن جاۋىپ, وعان دەگەن قىزىعۋشىلىقتى تومەندەتىپ تاستاپتى.
ساراپشى توم تورنتوننىڭ پىكىرىنشە, قازىرگى ۋاقىتتا التىن نارىعىندا ۇزاق مەرزىمدى ينۆەستورلار مەن الىپ ساتارلار ءۇشىن قولايلى جاعداي بار.
ساراپشىلار قازىر التىن باعاسىنىڭ ارتۋىنا ءۇشفاكتور اسەر ەتەتىنىن ايتادى.
ءبىرىنشىسى ورتالىق بانكتەردىڭ پايىزدىق مولشەرلەمەلەرىنىڭ وزگەرۋى, اقش پەن قىتاي اراسىنداعى ساۋدا كەلىسسوزدەرى مەن اقش دوللارىنىڭ باعامى. مۇناي التىن ءۇشىن باسەكەلەستىك قابىلەتىنەن ايرىلىپ قالدى. دەمەك, ەندىگى تارتىس التىننىڭ توڭىرەگىندە باستالۋى ابدەن مۇمكىن. سودان بولار, جەكەلەگەن تۇلعالار, ينۆەستورلار وزدەرىنىڭ قارجىلارىن بۇعان دەيىن قوزعالمايتىن م ۇلىك, قۇندى قاعازدارعا سالىپ كەلسە, ەندى ولاردىڭ ورنىن التىنعا ايىرباستاي باستادى.
سوڭعى 15 ايدا قىتاي ەلىنىڭ التىن قورى 70 پايىزعا وسكەن.
ناقتى دەرەكتەرگە ۇڭىلسەك, قازىرگى تاڭدا التىن قورى جونىنەن اقش كوش باسىندا. ودان كەيىنگى ورىندا گەرمانيا كەلەدى. ءۇشىنشى ساتىدا حالىقارالىق ۆاليۋتا قورى تۇر. ەكى جارىم مىڭ تونناعا جاقىن التىن قورى بار يتاليا مەن فرانتسيا مەملەكەتتەرى ۇزدىك بەستىككە ەنەدى. ال, قازاقستان التىن قورى بويىنشا الەم ەلدەرىنىڭ العاشقى وندىعىنا, التىن ءوندىرىسى بويىنشا ءۇشىنشى وندىعىنا كىرەدى. ەلىمىزدە 200-گە تاقاۋ التىن كەن ورنى بار. شامامەن 48 ميلليارد دوللارلىق التىن قورىمىز(كەن ورىندارىنداعى زەرتتەلگەن التىن), 1 159 687,4 كەلى التىن بار ەكەن. وسىعان دەيىن رەسميستاتيستيكا قازاقستاننىڭ التىن قورىنىڭ كارتاسىن جاساپ شىققانىن جاريا ەتكەن-ءدى. ەلىمىزدەگى ەڭ ۇلكەن التىن قورى شىعىس قازاقستان وبلىسى اۋماعىندا ەكەن. قور كولەمى - 537,5 مىڭكەلى. بۇل - 22 ميلليارد دوللار. ەكىنشى ورىندا اقمولا وبلىسىنداعى التىن قورى - 259,9 مىڭ كەلى, 11 ميلليارد دوللارعا تەڭ. ال, قاراعاندى وبلىسىندا 5 ميلليارد دوللار بولاتىن 114,8 مىڭكەلى التىن قورى بار.
ەسكە سالا كەتسەك, قازىر قازاقستان ءوز تەرريتورياسىندا وندىرىلگەن التىندى ءوزى وڭدەپ, ءوزەلىمىزدە قالدىرۋعا مۇددەلى بولىپ وتىر. مۇنىڭ بىرنەشە سەبەبى بار. التىن ءوتىمدى اكتيۆ. ءتىپتى سىرتتان العان قارىزدى وسى التىنمەن جابۋعا بولادى. جالپى ەكسپورت-يمپورت كوبەيگەن سايىن, التىن-ۆاليۋتا قورى دا ءوسىپ, اراداعى ارا سالماقتى تەڭەستىرىپ شارت. التىن حالىقارالىق رەزەرۆتىك اكتيۆتەر دەپ اتالادى. تاعى ءبىر ەسكە سالا كەتەتىن جايت, التىن رەزەرۆىمەن التىن قوردى شاتاستىرۋعا بولمايدى. ەلىمىزدە ەكەۋى دە بار. التىن قورى ول قارجى مينيسترلىگىنە قارايدى. ال التىن رەزەرۆى ۇلتتىق بانككە, وندا دا لوندوندا ساقتالادى.
