رۋحانيات • 17 ءساۋىر, 2020

قايتالانباس تۇلعا

422 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

وتكەن جىلى قازاق ەگىنشىلىك جانە وسىمدىك شارۋاشىلىعى عىلىمي- زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ قۇرىلعانىنا 80 جىل تولدى. وسى ينستيتۋتپەن بىرگە جاساسقان, دامۋىنا ءوز ۇلەسىن تولىقتاي قوسقان ورىنبەك تورەشەۆ اعامىزدىڭ ومىردەن وتكەنىنە دە ءبىر جىل تولىپ قالدى. بيىل 90 جاسقا كەلەر ەدى. ەل اراسىندا اعامىز ورەكەڭ اتالىپ كەتكەن, ءوز بويىنا عانا ءتان ەرەكشە مىنەزدى ادال ادام ەدى. سىر بويىندا قورقىت اتا جاتقان كيەلi ەلدە تۋىپ, جاسىنان سىر سۇلەيلەرىنىڭ ناقىل سوزدەرىن بويى­نا سىڭىرە وسكەن ورەكەڭنىڭ ومىردەگى جانە عىلىم­داعى ۇستانىمى كوپشىلىككە وي سالىپ, قايسى ءبىرىمىزدى تاڭقالدىراتىن.

قايتالانباس تۇلعا

ينستيتۋتتىڭ ايرىقشا دامۋ كەزەڭى جاس مامان ورەكەڭنىڭ ەڭبەك جولىنىڭ باستالۋىمەن تۇسپا – تۇس كەلدى. مىنە, سودان بەرى ورەكەڭنىڭ وسى ءبىر عانا ينس­تيتۋت قابىرعاسىندا سۋارمالى ەگىن­شىلىكتىڭ عىلىمي نەگىزىن قالىپتاستىرۋداعى ەڭبەگى اۋىل­شارۋاشىلىق سالاسىن دامىتۋدا ەرەكشە ورىن الدى. اتاپ ايتساق, سۋارمالى ەگىستىكتىڭ باستى داقىلدارى – كۇزدىك بيدايدىڭ, قانت قىزىلشاسىنىڭ, جۇگەرىنىڭ, جوڭىشقانىڭ اۋىسپالى ەگىس جۇيەسىندەگى جوعارى ءونىم الۋ تەحنولوگياسى جاساقتالدى. اۋىس­پالى ەگىس جۇيەسى بويىنشا دا شا­رۋاشىلىق جاعدايىنا بايلانىستى بىرنەشە ەكونوميكالىق ءتيىمدى جوبالار ۇسىنىلدى. وسى تەحنولوگيالار تىزبەگى كەيىنگى زامان تالابىنا ساي ورگانيكالىق تازا ءونىم ءوندىرۋ باعىتىمەن ساي­كەس­تەندىرىلدى. ارام شوپتەرگە, زيان­كەستەرگە, اۋرۋلارعا قارسى ۋلى زاتتاردى قولدانباي تابيعي تازا ءونىم ءوندىرۋ مۇمكىندىگى ۇزاق مەرزىمدى زەرتتەۋلەر ناتيجەسىندە انىقتالدى. وسى جاعدايدا «جاسىل تىڭايتقىشتاردى» راپس, قىشا, تۇيەجوڭىشقا, اسبۇرشاق ءتارىزدى وسىمدىكتەردىڭ جاسىل بالاۋساسىن توپىراققا ءسىڭىرۋ, سونىمەن قاتار كوپ جىلدىق جوڭىشقانى اۋىسپالى ەگىس جۇيەسىندە كەڭىنەن پايدالانۋ – ورگانيكالىق تازا ءونىم ءوندىرۋدىڭ نەگىزى جانە توپىراق قۇنارلىعىن ساقتاۋدىڭ كوزى ەكەنى انىقتالدى.

ورەكەڭ نەگىزىن قالاعان ۇزاق مەرزىمدى زەرتتەۋ الاڭى (عىلىمي ستاتسيونار) ينستيتۋتتىڭ بەتكە ۇستار, كورنەكتى, ەگىنشىلىك مادە­نيەتى وتە جوعارى وبەكتىسىنىڭ ءبىرى بولدى. وسى جەردە كەزىندە وڭتۇس­تىك وڭىردە كەڭ تارالعان كۇزدىك بيدايدىڭ جاڭا «قارلىعاش» سور­تىنان گەكتارىنان 115تس رەكوردتى ءونىم جينالدى. رەسپۋبليكا باسشىلارى, اۋىلشارۋاشىلىق قىزمەتكەرلەرى, شەتەلدىك دەلەگاتسيالار ءاردايىم وسى ورەكەڭنىڭ تاجىريبەلىك جۇمىستار اتقارىپ جۇرگەن الاڭىن باس­قالارعا ۇلگى ەتتى.

ورەكەڭ ۇزاق جىلدار بويى ديسسەرتاتسيالىق كەڭەستىڭ حاتشىسى دا بولدى. جوعارى تالاپتىڭ ارقاسىندا جۇزدەگەن كانديداتتىق جانە دوكتورلىق جۇمىستار قور­عالىپ, ءبارى بەكىتىلىپ, عىلىمي كادر­لار دايارلاۋعا قوماقتى ۇلەسىن قوستى.

ارينە اۋىلشارۋاشىلىق سالاسىندا عىلىمي جوسپار قۇرۋ جانە ونى اتقارۋ تەك ءبىر عانا جەكە ادامنىڭ ءىسى ەمەس. ورەكەڭ وزىمەن قىزمەتتەس بولعان جانە قاتار وسكەن اتاقتى عالىمدارمەن ارقاشان تى­عىز بايلانىستا بولدى. اتاپ ايتساق, م.ەرلەپەسوۆ, ە.امانتاەۆ, ءى.ابۋ­عاليەۆ, ۆ.جيگايلوۆ, ب.باسىبەكوۆ, م.رۋبەنشتەين, ە.زەنكوۆا, ر.ورا­زاليەۆ, ا.يورگانسكي, س.راما­زا­نوۆا, ب.ساريەۆ, ا.پاك, ك.بال­گا­بەكوۆ, م.سۇلەيمەنوۆا, ە.ريا­بي­نينا, د.سىدىك, ج.قوجا­باەۆ, گ.مەيىرمان, تاعى باسقالارى ورە­كەڭنىڭ عىلىمي ورتاسىن قۇرادى.

كەيىنگى ينستيتۋتتىڭ عالىم­دار بۋىنى ا.اگەەنكو, ج.وس­پانباەۆ, ش.باستاۋباەۆا, م.بەك­باتىروۆ, ا.حيديروۆ ورە­كەڭ قول جەتكىزگەن زەرتتەۋلەردىڭ نا­تيجەلەرىن جاڭا دالدىك جانە ساندىق تەحنولوگيالار مەن تامشىلاپ سۋارۋ نەگىزىندە ودان ءارى جالعاستىرىپ, زاماناۋي ۇلگىدەگى ەگىنشىلىك جۇيەسىن قالىپتاستىرۋعا ات سالىسۋدا.

الماتى قالاسىنىڭ ىرگەسىندە ورنالاسقان عىلىمي قالاشىقتىڭ كورنەكتى اۋىل ازاماتى ورەكەڭ وزىنە دە, باسقاعا دا تالاپ قويا بىل­گەن. ونىڭ نەگىزى ورەكەڭە ءتان شىنايىلىق جانە ەڭبەكقورلىق. وسىنداي كوپشىلىككە ۇلگى بولاتىن قاسيەتتەر وسى اۋلەتكە دە ءتان بولۋى كەرەك. ونىڭ تۋعان اعاسى –  قازانتاەۆ قونىسبەك تە سىر ءوڭى­رىنىڭ ارداقتىسى, ەلگە ەڭبەگى سىڭگەن پاراساتتى تۇلعا بولعان ادام.

ورەكەڭنىڭ بايبىشەسى بۇگىندە توقسان جاستى القىمداپ قالعان, جوعارى وقۋ ورنىندا ۇستازدىق قىزمەت اتقارعان, اۋىلىمىزدىڭ قادىرلىلەرىنىڭ ءبىرى. بالالارى گۇل­ميرا, قانىش, ءاليا جوعارى ءبى­لىمدى, اكەنىڭ ەڭبەك جولىن جالعاس­تىرىپ جۇرگەن ازاماتتار.

مىنە, ورەكەڭنىڭ ومىردەن وتكە­نىنە دە ءبىر جىل شاماسى بولىپ قالدى. ءوزارا اڭگىمەدە ورەكەڭنىڭ ەرەكشە مىنەزدەرىن, ارىپتەستەرىنە تالاپ قويا ءبىلۋىن, اتقارعان ەڭبەگىنىڭ قورتىندىسىن ءاردايىم ەسكە الىپ وتىرامىز. ۇجىمداعى ونىڭ ورنى تولماي تۇرعان سياقتانادى دا تۇرادى. اۋىلشارۋاشىلىعىنىڭ عى­لىم دوكتورى, پروفەسسور ورىن­بەك اعامىز وسىنداي ازامات بولعان. ينستيتۋت تاريحىندا ورەكەڭنىڭ ورنى ەرەكشە, ول تۋرالى ءالى دە بولسا جازىلارى حاق.

 

عاليوللا مەيىرمان,

اۋىل شارۋاشىلىعى عىلىم­­دارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور, ۇعا اكادەميگى

سوڭعى جاڭالىقتار