بيزنەس تەحنولوگياعا بەيىم
بۇل باعدارلامانىڭ سوڭعى ەكى جىلداعى ەكونوميكالىق تيىمدىلىگى 600 ملرد تەڭگەدەن استى. مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتۋ, ءبىلىم بەرۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ, قارجى, كولىك جانە تاۋ-كەن مەتاللۋرگيا سەكتورلارىنا تسيفرلى تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋدە ەلەۋلى جەتىستىكتەر بار. تسيفرلى تەحنولوگيالاردى ودان ءارى نىعايتۋ قازاقستاننىڭ الەمدەگى باسەكەگە قابىلەتتى ەكونوميكاسى ۇزدىك 30 ەلدىڭ ساناتىنا قوسىلۋىندا, حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن جاقسارتۋدا شەشۋشى مانگە يە.
«تسيفرلى قازاقستاننىڭ» كاسىپكەرلىككە تيگىزەتىن پايداسىنا قاتىستى ءبىر مىسال كەلتىرەيىك. «استانا-1» اقپاراتتىق جۇيەسى كەدەن دەكلاراتسيالارىن شىعارۋ مەرزىمىن بىرنەشە كۇننەن
1 مينۋتقا دەيىن قىسقارتىپ, اۆتوماتتى رەجىمدە 1,3 ملن دەكلاراتسيا وڭدەيدى. سونىڭ نəتيجەسىندە بيزنەسمەندەر التىن ۋاقىتىن ۇنەمدەپ قانا قويماي, 56,6 ملرد اقشا ۇنەمدەدى.
بيزنەس ءۇشىن ساۋدا جۇرگىزۋ جاعدايلارىن جاقسارتۋعا جانە «كولەڭكەلى» ەكونوميكانى انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن «ەلەكتروندى شوت-فاكتۋرالار», «تاۋارلاردى تاڭبالاۋ» جۇيەلەرى ىسكە اسىرىلدى.
الەۋمەتتىك ەڭبەك سالاسىن تسيفرلاندىرۋ باعىتىندا ەلەكتروندى ەڭبەك بيرجاسى تابىستى جۇمىس ىستەپ كەلەدى. بۇگىندە جۇمىسقا ورنالاسۋ ۇدەرىسى ەكى ەسەگە قىسقاردى. 2019 جىلى ەلەكتروندى ەڭبەك بيرجاسى ارقىلى 500 مىڭعا جۋىق ادام جۇمىسقا ورنالاسىپ, ونىڭ 350 مىڭى تۇراقتى قىزمەتكە تۇردى.
سونداي-اق ەلەكتروندى ەڭبەك شارتتارى ىسكە قوسىلىپ, 742 مىڭ ەلەكتروندى شارت جاسالدى. بىلتىرعى جىلدىڭ قورىتىندىسىنا سəيكەس الەۋمەتتىك ەڭبەك سالاسىندا 9,8 ملن-نان استام قىزمەت كورسەتىلىپ, ونىڭ 80%-ى ەلەكتروندى فورماتتا ۇسىنىلدى. تسيفرلى جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ ارقىلى جۇمىس بەرۋشىلەر مەن ىقتيمال جۇمىسكەرلەر 862,2 ملن تەڭگە ۇنەمدەدى. ەڭبەك شارتتارىن ەسەپكە الۋدىڭ بىرىڭعاي جۇيەسىن پايدالانۋ كەزىندە 292,4 ملن تەڭگە ۇنەمدەلدى.
ءوندىرىس وشاقتارىنداعى وزىق ۇردىستەر
«ەكونوميكا سالالارىن تسيفرلاندىرۋ» باعىتى شەڭبەرىندە وتىن-ەنەرگەتيكا جانە تاۋ-كەن مەتاللۋرگيالىق كەشەندەردەگى كاسىپورىندارعا جوعارى تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ جالعاسىپ, تەحنولوگيالىق قايتا جاراقتاندىرۋ يندۋستريا 4.0 ەلەمەنتتەرىمەن ىسكە اسىرىلۋدا. مəسەلەن, مۇناي-گاز سەگمەنتىندە اتىراۋ جانە پاۆلودار مۇناي-حيميا زاۋىتتارى 3 جىلدىق جوندەۋ كەزەڭىنە كوشىپ, سونىڭ ناتيجەسىندە شىعىستاردى قىسقارتىپ قانا قويماي, قايتا وڭدەۋ كولەمىن جىلىنا ورتاشا ەسەپپەن 300 مىڭ تونناعا ۇلعايتتى. سول سەكىلدى «ەمبىمۇنايگاز» اق, «وزەنمۇنايگاز» اق, «قازگەرمۇناي» بك جشس, «قاراجانباسمۇناي» اق «ينتەللەكتۋالدى كەن ورنى» اقپاراتتىق جۇيەسىن ىسكە قوسۋدا. بۇل ەلەكتر ەنەرگياسى شىعىندارىن 15%-عا دەيىن ۇنەمدەپ, ءوندىرىس جۇمىسىن تۇراقتاندىرۋعا جول اشادى. بۇعان قوسا كەن ورىندارىنىڭ ورتالىقتاندىرىلعان باسقارۋدى جانە قاشىقتان مونيتورينگ جاساۋدى, ۇڭعىمالار مەن كاسىپتىك جابدىقتاردىڭ جۇمىستارىن وڭتايلاندىرۋدى قامتاماسىز ەتەدى.
پويىزداردىڭ قوزعالىس قاۋىپسىزدىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن جولداعى اقاۋلاردى ۋاقتىلى انىقتاۋ ەسەبىنەن «ماگيسترال باج ەنگىزۋ» جوباسى قولعا الىندى. قازىر ماگيسترالدى جەلىلەر ينفراقۇرىلىمىنىڭ دياگنوستيكاسى 3 ۇتقىر دياگنوستيكالىق كەشەندەرمەن جۇرگىزىلەدى.
2019 جىلدىڭ 4 توقسانىندا ءموبيلدى دياگنوستيكالىق كەشەندەر ارقىلى 19 مىڭ شاقىرىمعا جۋىق جولعا دياگنوستيكا جۇرگىزىلدى. بۇل جولداردىڭ 190 شاقىرىمى تالاپقا ساي كەلمەيتىنى انىقتالدى, سونداي-اق 80-نەن اسا قاۋىپتى جەر تابىلدى. شويىن جول ۋچاسكەلەرىندەگى قاۋىپتى وشاقتار جويىلدى.
كولىك جانە لوگيستيكانى تسيفرلاندىرۋ باعىتىندا اقىلى اۆتوموبيل جولدارى ارقىلى ءوتۋ, قالاارالىق اۆتوبۋس جولاۋشىلارىنا رəسىمدەلگەن بيلەتتەر تۋرالى دەرەكتەردى جيناۋ جانە وڭدەۋگە بايلانىستى «ينتەللەكتۋالدى كولىك جۇيەسى» جوباسى جۇزەگە اسىرىلىپ كەلەدى, «اقىلدى» كولىك جۇيەسى 3 ۋچاسكەدە تولەم الۋ جۇيەسى ىسكە قوسىلعان. اتاپ ايتساق, الماتى-قاپشاعاي (42 شاقىرىم), الماتى-قورعاس (295 شاقىرىم) جانە استانا-تەمىرتاۋ (134 شاقىرىم) جولدارى قامتىلدى. كولىكتىك باقىلاۋدى اۆتوماتتاندىرۋ ءۇشىن 24 ارنايى ولشەۋ قۇرال ەنگىزىلىپ, ونىڭ كومەگىمەن بىلتىر قىركۇيەك ايىنان باستاپ 82 سالماق كورسەتكىشتەرىنىڭ بۇزىلۋى انىقتالدى. 8,6 ملن تەڭگە كولەمىندە الىمدار مەن ايىپپۇل تۇرىندە ءوندىرىپ الىندى.
تسيفرلاندىرۋدىڭ اكسەلەراتورى Astana Hub
بۇگىندە Astana Hub-تا سالىق, ەڭبەك جانە ۆيزالىق جەڭىلدىكتەر الۋعا جاعداي جاسالعان. ستارتاپتاردى دامىتۋ باعدارلامالارى بار. تۇتاستاي العاندا, تەحنوپاركتە 163 IT-كومپانيانى, 700-گە جۋىق ستارتاپ, 17 وتاندىق جانە شەتەلدىك IT-كومپانيالاردىڭ ورتالىقتارى (CISCO, NOKIA, IBM, Microsoft جانە ت.ب.) بار. بىلتىر وسى جەردە 530 ءىس-شارا وتكىزىلىپ, وعان 17 مىڭعا جۋىق ادام قاتىستى. 25 حالىقارالىق ۇيىممەن ءوزارا يننوۆاتسيالىق ءىس-قيمىلدى دامىتۋ شەڭبەرىندە ىنتىماقتاستىق بويىنشا مەموراندۋم جاسالدى. بۇل شارالار ستارتاپ مادەنيەتتى دامىتۋ ءۇشىن قولايلى جاعداي جاساۋعا جانە 2019 جىلى وتاندىق ستارتاپ جوبالارعا 18 ملرد تەڭگەدەن استام ينۆەستيتسيا تارتۋعا مۇمكىندىك بەردى.
جالپى, قازاقستاننىڭ ءىت-نارىعىنا تارتىلعان ينۆەستيتسيا كولەمى سوڭعى 2 جىلدا شامامەن 32,4 ملرد تەڭگەگە جەتتى. كەلەسى كەزەڭدە مەملەكەت باسشىسىنىڭ العا قويعان مىندەتتەرىنە سايكەس, Astana Hub ەكوجۇيەسىنە يننوۆاتسيالىق ينفراقۇرىلىمنىڭ وڭىرلىك وبەكتىلەرىن – تەحنوپاركتەر, ينكۋباتورلار, اكسەلەراتورلار, يننوۆاتسيالار ورتالىقتارى, IT-حابتار, اكادەميانىڭ ستارتاپى, كوممەرتسيالاندىرۋ كەڭسەلەرى, جوو, عزي جانە ت.ب. بەلسەندى ۇيىمداردى تارتۋ جوسپارلانۋدا.
مەمقىزمەتتىڭ جۇمىسىن جەڭىلدەتەدى
جالپى, تسيفرلاندىرۋ ەڭ قارقىندى ەنگىزىلگەن باعىتتاردىڭ ءبىرى رەتىندە مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتۋدى ايتۋعا بولادى. ماسەلەن, مەمقىزمەت تىزىمىنە ەنگىزىلگەن 723 قىزمەتتىڭ 580-ءىن, ياعني 80,2 پايىزىن ەلەكتروندى فورماتتا كورسەتۋ ماقساتى العا قويىلىپ وتىر. وڭتايلاندىرۋدىڭ ناتيجەسىندە قولدانىلاتىن قۇجاتتار شامامەن 30%-عا ازايىپ, وعان كەتەتىن ۋاقىت 3 ەسەدەي قىسقاردى. ەكونوميكالىق ناتيجە 8,4 ملرد تەڭگەدەن استى.
دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن تسيفرلاندىرۋ شەڭبەرىندە مەكەمەلەردىڭ 97,5%-ى كومپيۋتەرلىك تەحنيكامەن جابدىقتالىپ, 100% ينتەرنەت جەلىسىنە قوسىلدى. قازىرگى تاڭدا ەل حالقىنىڭ 95 پايىزدان استامىنىڭ ەلەكتروندى دەنساۋلىق پاسپورتى بار.
قابىلدانعان شارالار مەديتسينالىق قىزمەت ساپاسىن جاقسارتۋعا ءəرى دارىگەرلەردىڭ ەڭبەگىن جەڭىلدەتۋگە əسەر ەتتى. ەلەكتروندى سەرۆيستەر ارقىلى الدىن الا جازىلۋ ارقىلى ەمحانالاردا «جاندى» كەزەكتەر 30%-عا ازايىپ, ەمدەلۋشىلەردىڭ ەمحانادا سارىلىپ كۇتەتىن ۋاقىتىن ەكى ەسە قىسقارتتى.
