– وتكەن جىلدىڭ قورىتىندىسىن جاساعان كەزدە ءوڭىر باسشىسى عالي ەسقاليەۆ 2020 جىلى وڭىردەگى باستى ەكونوميكالىق باعىت – ينۆەستيتسيا تارتۋ بولاتىنىن ايتقان بولاتىن. ارينە الەمدىك پاندەميا مەن كوروناۆيرۋسكە بايلانىستى ەنگىزىلگەن توتەنشە جاعدايدىڭ وزىندىك اسەرى بار. بىراق مەملەكەتتىك باعدارلامالاردى ىسكە اسىرۋ اياسىندا نەگىزگى نازار پرەزيدەنت تاپسىرماسى – ينۆەستيتسيالىق احۋالدى جاقسارتۋ, ينۆەستيتسيا تارتۋ, يمپورت الماستىرۋدى دامىتۋ, باسەكەگە قابىلەتتىلىكتى ارتتىرۋ جانە جاڭا جۇمىس ورىندارىن قۇرۋ ماسەلەسىنە باعىتتالعان, – دەيدى اكىمنىڭ ورىنباسارى.
اكىمدىك جانىندا ينۆەستيتسيا تارتۋ, ينۆەستيتسيالىق احۋالدى جاقسارتۋ جانە ەكسپورتتى جىلجىتۋ جونىندەگى وڭىرلىك كەڭەس جۇمىس ىستەيدى. بۇل كەڭەس 2019 جىلى 5 وتىرىس وتكىزسە, بيىل جىل باسىنان بەرى 2 وتىرىسىن وتكىزدى. وسى كەزەڭدە بارلىعى 18 جوبا قولداۋعا يە بولعان. وڭىردە سوڭعى 3 جىلدا نەگىزگى كاپيتالعا سالىنعان ينۆەستيتسيا كولەمى 401,6-دان 584 ملرد تەڭگەگە دەيىن ءوستى, ياعني 1,5 ەسە ارتتى. ارينە ينۆەستيتسيانىڭ نەگىزگى ۇلەسى – 70%-ى تاۋ-كەن وندىرىسىنە كەلەدى.
– ءبىز 2020 جىلدى قارقىندى باستادىق, 2 ايدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا نەگىزگى كاپيتالعا سالىنعان ينۆەستيتسيا كولەمى 3 ەسە ارتىپ, 102,6 ملرد تەڭگەنى قۇرادى. كارانتين اسەرى شاعىن بيزنەسكە تيگەنىمەن, وبلىستاعى ءىرى جانە ورتا جوبالار توقتاعان جوق. ءبارى جوسپارداعىداي دامۋدا. اكىمدىك تاراپىنان كاسىپكەرلەرگە بارىنشا كومەك جاسالىپ جاتىر, – دەيدى م.مانكەەۆ.
ءوڭىر ەكونوميكاسىنا قۇيىلعان ينۆەستيتسيا ىشىندە نەگىزگى كاپيتالعا سالىنعان شەتەلدىك ينۆەستيتسيانىڭ ۇلەسى 91,3%-دى قۇرايدى. باتىس قازاقستان وبلىسى نەگىزگى كاپيتالعا سالىنعان ينۆەستيتسيالاردىڭ جالپى كولەمىندەگى شەتەلدىك ينۆەستيتسيا ۇلەسى بويىنشا رەسپۋبليكادا 1-ورىن الادى.
جاسىراتىنى جوق, اكىمدىك وڭىردەگى ءىرى جوبالارعا كوبىرەك كوڭىل بولەدى. ويتكەنى ءار ءىرى جوبانىڭ اينالاسىنا كلاستەرلىك ورتا پايدا بولادى. ياعني ءىرى جوبالاردا جۇمىس ورنى سانى كوپ ءارى ول جوبانىڭ قاسىندا جاناما جۇمىس ىستەيتىن شاعىن جانە ورتا بيزنەس نىسانى كوبەيەدى. سوندىقتان اكىمدىكتىڭ اپتالىق كەڭەسىندە ءىرى جوبالاردىڭ ورىندالۋ بارىسى ۇنەمى تالقىلانىپ, بولەك قاراستىرىلىپ وتىرادى. وسىنىڭ ناتيجەسىندە 2019 جىلى وڭىردە قۇنى 354,2 ملرد تەڭگەگە باعالانعان 10 ءىرى جوبا پايدالانۋعا بەرىلگەن.
جالپى, بۇگىندە وبلىستا جالپى قۇنى 2,4 ترلن تەڭگە بولاتىن 126 جاڭا ينۆەستيتسيالىق جوبا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. بۇل جاڭادان 2 مىڭنان استام جۇمىس ورنىن قۇرۋعا مۇمكىندىك بەردى. سونىڭ ىشىندە بيىل 370 ملرد تەڭگە يگەرىلىپ, 1600 ادامعا جۇمىس بەرەتىن 102 جوبا ىسكە قوسىلماق.
– بۇل جوبالاردىڭ ىشىندە «كۇبىلەي» كومپانياسىنىڭ قۇنى 700 ملن تەڭگە بولاتىن تەرى وڭدەۋ تسەحى, ورال جىلىجاي كومبيناتىنىڭ قۇنى 7 ملرد تەڭگە بولاتىن جىلىجاي كەشەنى جاقىندا جۇمىسىن باستايدى, – دەيدى م.مانكەەۆ.
بۇعان قوسا ورال ترانسفورماتور زاۋىتى ترانسفورماتورلار ءۇشىن پانەلدىك رادياتورلار ءوندىرىسىن بيىل ىسكە قوسادى. بۇل جوباعا 4 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا قۇيىلعان. «كۆانت» جشس-نىڭ 2 ملرد تەڭگە كولەمىندە ينۆەستيتسيا سالعان جيھاز فابريكاسى دا بيىل كىرىسەدى. ال ۇلىبريتانيا, اقش, نيدەرلاند 425 ملرد تەڭگە كولەمىندە ينۆەستيتسيا قۇيعان قاراشىعاناق قايتا وڭدەۋ كەشەنىنىڭ گازىنا ءوندىرىس شەكتەۋلەرىن جويۋ جوباسى 2021 جىلى جۇزەگە اسادى. مۇنىڭ ءبارى ءوڭىردىڭ ەكىنشى تىنىسىن اشىپ, ەكونوميكانى جاڭا بەلەسكە شىعارادى دەگەن سەنىم بار.
وبلىسقا ينۆەستيتسيا تارتۋ جانە ءىرى جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن تەرەكتى اۋدانىنداعى اقسۋات ستانساسىندا 281 گا جەر ءبولىنىپ, يندۋستريالىق ايماق قۇرۋ جوسپارلانعان. ايماقتىڭ تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق نەگىزدەمەسى, جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتاماسى ءازىر. جوباعا مەملەكەتتىك ساراپتاما جۇرگىزىلدى. سونىمەن قاتار بيىل بۇل جەردە 1,7 ميلليارد تەڭگەگە ينفراقۇرىلىم جۇرگىزۋ ماقۇلداندى.
يندۋستريالاندىرۋ كارتاسى وڭىردە وڭدەۋ ونەركاسىبىن دامىتۋعا باعىتتالعان. «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2025» باعدارلاماسى اياسىندا 947 كاسىپكەردىڭ جوباسىنا مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارى جاسالىپ, جالپى كولەمى 124,2 ملرد تەڭگەگە نەسيە مەن ينفراقۇرىلىم قامتىلعان. بۇگىنگى تاڭدا نەسيە سوماسى 1 713 ملن تەڭگە بولاتىن 55 جاڭا جوبانىڭ پايىزدىق مولشەرلەمەسىن سۋبسيديالاۋ ماقۇلداندى, تولەمدەر 220,6 ملن تەڭگەنى قۇرادى. بۇل – ۇلكەن كومەك.
– وتكەن جىلى «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسىن» دامىتۋ جونىندەگى جوبا ىسكە قوسىلدى, بۇل باعدارلامانى ىسكە اسىرۋداعى كەدەرگىلەردى جەدەل انىقتاۋ جانە جويۋ ماقساتىندا جوبالىق كەڭسە قۇرىلدى. ونىڭ قۇرامىنا جەرگىلىكتى اتقارۋ ورىندارى, «دامۋ» اق, كاسىپكەرلىك قاۋىمداستىق وكىلدەرى كىردى. جوبالىق كەڭسە بيزنەس-جوسپاردى ازىرلەۋدەن باستاپ قارجىلاندىرۋعا دەيىن سۇيەمەلدەۋدى جۇزەگە اسىرادى, جوبالاردىڭ تۇراقتى مونيتورينگىن جۇرگىزەدى, – دەيدى اكىم ورىنباسارى.
جوبالىق كەڭسە بۇگىندە جالپى قۇنى 27,7 ملرد تەڭگە بولاتىن 196 جوبانى قاداعالاپ وتىر. سونىڭ ىشىندە 8,8 ملرد تەڭگەلىك 139 جوبا ماقۇلداندى. تاعى 3,7 ملرد تەڭگە كولەمىندەگى 37 جوبا قارالۋ ۇستىندە.
ادەتتە كەز كەلگەن ەكونوميكالىق داعدارىستىڭ «جاتىرىندا» جاڭا ورلەۋ, تىڭ سەرپىلىستىڭ «ۇرىعى» دامي باستايدى. بۇل ءۇشىن ەكونوميكانىڭ العىشارتتارى دۇرىس جاسالۋى, دامۋدىڭ ىرگەتاسى دۇرىس قالانۋى كەرەك. باتىس قازاقستان وڭىرىندە وسىعان كوڭىل ءبولىنىپ جاتىر.
باتىس قازاقستان وبلىسى
