كوروناۆيرۋس • 04 ءساۋىر، 2020

كوروناۆيرۋستىڭ كولەمى ءھام ول قالاي تارايدى

188 رەتكورسەتىلدى

جاھاندى جايلاۋعا شاق قالعان كوروناۆيرۋس جايلى دارىگەر ۆيرۋسولوگتار قازىرگى تاڭدا جاتپاي-تۇرماي، تاڭدى تاڭعا ۇرىپ زەرتتەۋ جاساپ جاتىر. ويتكەنى، ىندەتتىڭ شىعۋ تەگىن، ساپا-سيپاتىن، مولشەر-كولەمىن، ءومىر ءسۇرۋ مەرزىمىن، تارالۋ جولى مەن جۇعۋ فاكتورىن انىقتاپ المايىنشا، ونىمەن كۇرەسۋ ءتاسىلى  ناتيجە بەرمەيدى دەيدى دارىگەرلەر.

ۆيرۋسولوگ مامانداردىڭ انىقتاۋىنا قاراعاندا، COVID-19 ۆيرۋس كولەمى 0،01 ميكرون. ول دەگەنىمىز 1 سم ىشىندە 10 مم بولسا، وندا ونىڭ ىشىندە 10 000 ميكرون بار دەگەن ءسوز. ال 1 مم = 1000 ميكرومەتر (ميكرون). بۇنى بيداي دانىمەن ءتۇسىندىرىپ كورسەك: ەگەر COVID-19 ۆيرۋسىن بيدايدىڭ ءدانى سياقتى كولەمدە كوزبەن كورگىڭىز كەلسە،  ول 4 فۋتبول الاڭىنىڭ كولەمى دەڭگەيىندە ۇلكەيەدى ەكەن.

– ۆيرۋستىڭ تارالاۋ جولىنا كەلسەك، كوروناسى بولسىن، باسقاسى بولسىن ۆيرۋس اتاۋلى ادامنىڭ تۇشكىرىك، جوتەلى، سويلەگەنى ارقىلى اۋاداعى باكتەريالارعا جابىسىپ، باسقا ساۋ ادامدارعا تاسىمالدانادى. ناقتىراق ايتقاندا، ۆيرۋس ادامنىڭ تىنىس جولى، مۇرىن قۋىسى، جۇتقىنشاعىنا كىرىپ، وزىنە قولايلى ورىن - تاماق، مۇرىننىڭ كىلەگەي قاباتىنا جابىسادى، - دەيدى دارىگەر-جۋرناليست اباي ماۋقارا ۇلى.

دارىگەر-قالامگەردىڭ ءسوزىن ارى قاراي جالعاستىرساق: ۆيرۋس ۇيالاعان كىلەگەي قابات، ءبىرىنشى كەزەكتە، تۇشكىرۋ ارقىلى «قوناقتى» قۋىپ شىعۋعا تىرىسادى. ءتىپتى كىلەگەي قاباتتىڭ سولدەرى ونى جويۋعا كىرىسەدى. ودان دا امان قۇتىلىپ، كەڭىردەككە قاراي قاشقان ۆيرۋستاردى «جوتەل» دەگەن رەفلەكس قاقىرىقپەن قوسىلىپ قۋىپ شىعۋدى قاراستىرادى. سونىمەن قاتار، يممۋندىق جۇيە قارسى شابۋىلعا دايىندالادى. ءسويتىپ، ليمفاداعى، قانداعى قانشاما «ارنايى تۇيىرشىكتەردىڭ» ساندارى ادەتتەگىدەن مولايىپ، قورعانىسقا كوشەدى. مۇنداي تابيعي «SOS»-تىڭ ەڭ العاشقى بەلگىسى دەنە تەمپەراتۋراسىنىڭ ەرەكشە قىزۋى ارقىلى بىلىنەدى.

قءاۋىپتى ۆيرۋس دەنەگە كىرمەي، «SOS» جاريالانبايدى. ياعني «جاسىرىن» كەزەڭ دەگەن بولادى. بۇل دەنەگە كىرگەن ۆيرۋستىڭ اداپتاتسياعا ءتۇسىپ، كۇش العانشا «بۇعىپ جاتۋى» دەسە بولادى. مىسالى، كوروناۆيرۋستى اۋىرعانىن بىلمەي شەتەلدەن جۇقتىرىپ كەلگەندەر - وسى كەزەڭگە تۇسكەندەر.

كوروناۆيرۋس ءدال وسى جولمەن تاراۋدا. كوپشىلىك تىعىز جينالعان جەردە تەز تارالۋى، ۇلكەن قالالاردا كوبەيۋى بۇل ۆيرۋستىڭ دا اۋاداعى باكتەريالاردى «كولىك» ەتەتىنىن دالەلدەپ تۇر. جانە جۇققان ادامداردىڭ ەڭ اۋەلى تىنىس جولىن بۇلدىرۋدە. سول سەبەپتەن دە، ۇلكەن قالالاردا اۋقىمدى دەزينفەكتسيا جۇرگىزىلۋى، ادامداردىڭ بەتپەردە پايدالانۋى ۆيرۋستاردىڭ جولىن كەسۋ بولىپ تابىلادى. ۆيرۋس جۇقتىرعان ادامدار بولسا ونى ءالى جەتپەگەن جەرگە «تاسىمالداۋشى» دەگەن ءسوز. سول سەبەپتەن دە، ىندەتتى ودان ءارى تاراتپاۋدىڭ، قوعامدى ساقتاۋدىڭ بىردەن-ءبىر جولى - كارانتين ءتارتىبىن قاتاڭ ساقتاۋىمىز كەرەك.

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇقساس جاڭالىقتار