دەلەگاتسيا ماڭعىستاۋ, اتىراۋ جانە اقتوبە وبلىستارىندا بولدى. جاقىندا باتىس قازاقستان جانە قىزىلوردا وبلىستارىنا بارادى.
جۇمىس ساپارى بارىسىندا ەرالى توعجانوۆ باتىستاعى ءۇش ايماقتا وبلىس اكىمدەرى مەن مۇناي-گاز سەكتورى وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋىمەن مۇناي جانە مۇناي سالاسىنداعى قىزمەت كورسەتۋ كومپانيالارىنىڭ پروبلەمالىق ماسەلەلەرى بويىنشا بىرقاتار كەزدەسۋلەر وتكىزدى. كەزدەسۋلەردە الەمدىك قارجى-ەكونوميكالىق داعدارىستىڭ قازاقستان ەكونوميكاسىنا اسەرى, سونداي-اق الەۋمەتتىك-ەڭبەك كۇن ءتارتىبىنىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى تالقىلاندى.
«الەمدەگى ەكونوميكالىق جاعدايدى قيىنداتاتىن ەڭ ۇلكەن ماسەلە - مۇناي باعاسىنىڭ تومەندەۋى. سونىمەن قاتار, كوروناۆيرۋستىق ىندەت ەكونوميكاعا كەرى اسەرىن تيگىزدى. وپەك+ مۇشەلەرىنىڭ كەلىسپەۋشىلىگى مۇناي باعاسىنىڭ 30% تومەندەۋىنە اكەلدى. بولاشاقتا ءبىر باررەل ءۇشىن 20-40 دوللار دەڭگەيىندە ەكونوميكالىق دامۋدىڭ ستسەناريى جانە بيۋدجەتتىك پارامەترلەردىڭ ەسەبى بار», - دەدى ەرالى توعجانوۆ.
سونىمەن بىرگە, قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەمەر-ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى جينالىسقا قاتىسۋشىلاردى الەۋمەتتىك تۇراقتىلىق پەن ۇلت دەنساۋلىعى ماسەلەلەرى ەل پرەزيدەنتىنىڭ تۇراقتى باقىلاۋىندا جانە ۇكىمەت قازىردىڭ وزىندە قاجەتتى شارالاردى قابىلداۋدا دەپ سەندىردى.
«بىرىنشىدەن, بارلىق الەۋمەتتىك مىندەتتەمەلەر ۋاقىتىلى ورىندالادى. ەكىنشىدەن, ەڭبەك نارىعىنداعى تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋ جانە جۇمىسسىزدىقتىڭ كۇرت وسۋىنە جول بەرمەۋ ءۇشىن ەلدى مەكەندەردى جوندەۋ جانە اباتتاندىرۋ بويىنشا ينفراقۇرىلىمدىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن ارنايى جول كارتاسى جاسالىنۋدا. بۇل رەتتە جۇمىستان بوساتىلاتىن جۇمىسشىلار مەن جۇمىسسىزداردى جۇمىسقا ورنالاستىرۋعا ەرەكشە كوڭىل بولىنەدى», - دەدى قر پرەمەر-ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى.
ازاماتتاردىڭ ءال-اۋقاتىن ساقتاۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ وتكەن ەرالى توعجانوۆ جەرگىلىكتى بيلىك ورگاندارى مەن جۇمىس بەرۋشىلەردى ءار ايماقتا الەۋمەتتىك كەپىلدىكتەردى قامتاماسىز ەتۋ شارالارىن كۇشەيتۋگە شاقىردى.
«وزدەرىڭىز بىلەسىزدەر, مۇناي-گاز سالاسى - ەل ەكونوميكاسىنىڭ نەگىزگى قوزعاۋشى كۇشى. حالىقتىڭ ءال-اۋقاتى ءۇشىن ەڭ باستىسى - جۇمىسپەن قامتۋ. سوندىقتان بۇگىنگى تاڭدا جۇمىس ورىندارىن ساقتاۋ جانە قىزمەتكەرلەرگە ەڭبەكاقىنى ۋاقتىلى تولەۋ وتە ماڭىزدى», - دەدى ەرالى توعجانوۆ.
كەزدەسۋلەر بارىسىندا وبلىس اكىمدەرى ۇكىمەت مۇشەلەرىنە ءوز ايماقتارىنداعى الەۋمەتتىك-ەڭبەك جاعدايى تۋرالى تولىق اقپارات بەردى.
ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ اكىمى سەرىكباي تۇرىموۆتىڭ ايتۋىنشا, 9 بانكروتتىق كاسىپورىندا 127 قىزمەتكەرگە 75,9 ميلليون تەڭگە كولەمىندە جالاقى قارىزدارى بار. ولاردىڭ قايتارىمى بانكروتتىق راسىمدەر اياسىندا جۇزەگە اسىرىلادى. جالپى وبلىستا ەكى مىڭعا جۋىق جاڭا جۇمىس ورىندارى قۇرىلدى, ال 293 726 تەڭگە كولەمىندەگى جالاقى رەسپۋبليكا بويىنشا ورتاشا كورسەتكىشتەن جوعارى. ماڭعىستاۋ وبلىسىندا اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەكتى 2,5 مىڭ وتباسى الادى.
اتىراۋ وبلىسىنىڭ اكىمى ماحامبەت دوسمۇحامبەتوۆتىڭ ايتۋىنشا, ايماقتاعى جۇمىسسىزدىق دەڭگەيى 4,8% قۇرايدى. اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك 1200 وتباسىنا كورسەتىلەدى. جالپى وبلىستا الەۋمەتتىك تۇراقتىلىقتى ساقتاۋ ءۇشىن بارلىق شارالار قابىلدانۋدا.
اتىراۋ وبلىسىندا جالاقى 334 583 تەڭگەنى قۇرايدى. بۇل دا رەسپۋبليكاداعى ورتاشا ايلىق كورسەتكىشتەن اسادى.
بۇگىنگى تاڭدا بارلىق رەسپۋبليكالىق مۇنايدىڭ 52%-ى اتىراۋ وبلىسىندا وندىرىلەدى. ءىرى ءوندىرۋشى كومپانيالار - «تەڭىزشەۆرويل» جشس, «نكوك», «قازمۇنايگاز» اق. قازىرگى ۋاقىتتا مۇناي ءوندىرىسى سالاسىندا 15 مىڭعا جۋىق جۇمىسشى, ال 80 مىڭعا جۋىق ادام مۇناي سەرۆيستىك كومپانيالاردا جۇمىس ىستەيدى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ كومەكشىسى قانات بوزىمباەۆتىڭ ايتۋىنشا, مەملەكەت مۇناي باعاسىنىڭ قۇلدىراۋى مەن پاندەميامەن بايلانىستى داعدارىستىق جاعدايلاردىڭ الدىن الۋ بويىنشا جوسپار ازىرلەۋدە.
كەزدەسۋگە قاتىسقان تشو-نىڭ باس ديرەكتورى يمەر بوننەر «تەڭىزشەۆرويل» كومپانياسىنىڭ مۇناي ءوندىرۋ مەن ونى قايتا وڭدەۋ جۇمىستارى قالىپتى جاعدايدا جۇرگىزىلىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى.
«تشو مۇناي باعاسىنىڭ تومەندەۋىنە بايلانىستى قيىن ەكونوميكالىق جاعدايدان شىعا الادى. سەبەبى ءبىزدىڭ كومپانيا تاريحىندا وسىنداي كەزەڭ بولعان. سونىمەن قاتار, جۇمىسشىلاردىڭ قىسقارۋى بولمايدى. ءبىز ءوزىمىزدىڭ بيزنەس-شەشىمدەرىمىزدى قاراپ جاتىرمىز جانە بارلىق مىندەتتەمەلەردى ورىندايمىز», - دەدى تشو باس ديرەكتورى.
14 ناۋرىزدا ۇكىمەتتىك دەلەگاتسيا اقتوبە وبلىسىنا كەلدى. ءوڭىردىڭ بەلسەندىلەرىمەن جانە ايماقتاعى ەڭ ءىرى مۇناي-سەرۆيستىك كومپانيالار باسشىلارىمەن كەزدەسۋ بارىسىندا اقتوبە وبلىسىنىڭ الەۋمەتتىك-ەڭبەك سالاسىنداعى اعىمداعى جاعدايى ەگجەي-تەگجەيلى ءسوز بولدى. مۇناي-گاز سالاسى ايماقتىڭ ونەركاسىپ قۇرىلىمىندا ەڭ ۇلكەن ۇلەسكە يە. ياعني 35%-دان استادى.
اقتوبە وبلىسىنىڭ اكىمى وڭداسىن ءورازاليننىڭ ايتۋىنشا, ايماقتىڭ مۇناي-گاز سالاسى كاسىپورىندارىندا 15 مىڭنان استام قىزمەتكەر جۇمىس ىستەيدى. جۇمىس ورىندارىن ساقتاۋ اياسىندا بارلىق كومپانيالارمەن ۇجىمدىق شارتتار مەن مەموراندۋمدارعا قول قويىلدى. قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس وسى جىلدىڭ باسىنان باستاپ مۇناي-گاز سالاسىندا جالاقىنىڭ ءوسۋى ورتا ەسەپپەن 15% نەمەسە 11 مىڭعا جۋىق قىزمەتكەردى قۇرادى, ال باسقا كاسىپورىنداردا جالاقىنى كوتەرۋ ماسەلەسى قۇرىلتايشىلاردىڭ قاراۋىندا.
تۇتاستاي العاندا, از قامتىلعان ازاماتتارعا الەۋمەتتىك قولداۋ كورسەتۋ جانە كاسىپورىنداردا اعىمداعى جانە مەرزىمى وتكەن جالاقى بويىنشا بەرەشەكتىڭ جوقتىعىن ەسكەرە وتىرىپ, وڭىرلەردە تۇراقتى الەۋمەتتىك جاعداي بايقالدى.
كەزدەسۋدەن كەيىن قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەمەر-ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى ەرالى توعجانوۆ ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنە جانە وبلىس اكىمدىكتەرىنە بىرقاتار پروبلەمالىق ماسەلەلەردى شەشۋدە مۇناي-گاز سالاسىنىڭ وكىلدەرىمەن ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋدى تاپسىردى.
بىرىنشىدەن, ءوندىرىس جوسپارلارىن قايتا قاراۋ جانە مۇناي باعاسىنىڭ وزگەرۋىنە بايلانىستى داعدارىسقا قارسى جول كارتالارىن جاساۋ تاپسىرىلدى.
ەڭبەك مىندەتتەمەلەرىن ورىنداۋ اياسىندا ەرالى توعجانوۆ ەڭبەك داۋلارىن بولدىرماۋ, جۇمىس ورىندارىن ساقتاۋ جانە كاسىپورىنداردىڭ جۇمىسشىلارىنا ۋاقىتىلى جالاقى تولەۋ جونىندە ناقتى شارالار قابىلداۋدى تاپسىردى. ونىڭ ورىندالۋ بارىسىن باقىلاۋ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنە جۇكتەلدى.
قازاقستاننىڭ باتىس ايماقتارىندا كوروناۆيرۋس تىركەلگەن جوق.
ۇكىمەت دەلەگاتسياسىنىڭ ماڭعىستاۋ, اتىراۋ جانە اقتوبە وبلىستارىنا ساپارى بارىسىندا پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى ەرالى توعجانوۆ, وبلىس اكىمدەرىنە جەرگىلىكتى جەرلەردە كوروناۆيرۋستىق ينفەكتسيانىڭ تارالۋى بويىنشا ەپيدەميولوگيالىق جاعدايعا تۇراقتى مونيتورينگ جۇرگىزۋدى تاپسىردى.
ء«بىزدىڭ ەلىمىزدە كوروناۆيرۋستىڭ تارالۋىن بولدىرماۋ ءۇشىن شۇعىل شارالار قابىلدانعانىن بىلەسىزدەر. وكىنىشكە قاراي, ءبىزدىڭ ەلدە كوروناۆيرۋس قاۋپى تۋرالى اقپارات راستالدى. بۇگىن ءبىزدىڭ الدىمىزدا كوروناۆيرۋستىق پنەۆمونياعا قارسى تۇرۋ ماڭىزدى مىندەت بولىپ تۇر», - دەپ اتاپ ءوتتى ەرالى توعجانوۆ.
اقتاۋ, اتىراۋ جانە اقتوبەدە بولعان ساپار بارىسىندا ەرالى توعجانوۆ كوروناۆيرۋستىق ينفەكتسياسى بار ناۋقاستارعا مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ ءۇشىن مەديتسينالىق ۇيىمداردىڭ دايىندىق دەڭگەيىمەن جانە وبلىستىق تۋبەركۋلەزگە قارسى ديسپانسەرلەرىندە جانە جۇقپالى اۋرۋحانالاردا بولدى.
اۋرۋدىڭ الدىن الۋ ءۇشىن ەلىمىزدىڭ ايماقتارىندا وقشاۋلانۋعا ارنالعان اۋرۋحانالار تاعايىندالعان. ماڭعىستاۋ وبلىسىندا 60 توسەكتىك ماڭعىستاۋ وبلىستىق اۋرۋحاناسىنىڭ ينفەكتسيالىق ءبولىمى, 280 توسەكتىك وبلىستىق تۋبەركۋلەزگە قارسى ديسپانسەرى (فارماتسەۆتيكالىق اۋرۋحانا), 70 توسەكتىك جاڭاوزەن قالاسىنداعى كوپسالالى اۋرۋحانانىڭ ينفەكتسيالىق ءبولىمى بار. وبلىستا 7 سانيتارلىق كارانتين پۋنكتى بار.
اتىراۋ وبلىسىندا بارلىق مەديتسينالىق نىساندار دا ىسكە قوسىلدى, شەكارالىق كارانتين بەكەتتەرى ورناتىلدى, مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى وقىتىلىپ, جەكە قورعانىس قۇرالدارىمەن قامتاماسىز ەتىلدى. سونىمەن قاتار, ايماقتا جەلدەتۋدىڭ 12 مەحانيكالىق قۇرىلعىسى جانە 100 ورىندىق وقشاۋلانعان عيمارات بار.
اقتوبە وبلىسىندا كوروناۆيرۋستىق ينفەكتسيانىڭ تارالۋىنىڭ الدىن الۋ شارالارى اياسىندا دا قاجەتتى شارالار قابىلدانۋدا. 130 كەرەۋەتكە ارنالعان توسەك قورى, مودەرنيزاتسيالانعان ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسى بار ينفەكتسيالىق اۋرۋحانا, 200 ورىندىق فارماتسەۆتيكالىق اۋرۋحانا, 500 ورىندىق وبسەرۆاتسيا جاسالدى. مەكەمەلەر قاجەتتى ءدارى-دارمەكتەرمەن قامتاماسىز ەتىلگەن. مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى وقىتىلدى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەمەر-ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى قاجەتتى ءدارى-دارمەكتەردىڭ قورىن ساقتاۋ جانە مەديتسينالىق ۇيىمداردى قاجەتتى مەديتسينالىق جابدىقتارمەن جانە جەكە قورعانىس قۇرالدارىمەن قامتاماسىز ەتۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى.
سونداي-اق, ينفەكتسيالىق اۋرۋحانالاردىڭ پاتسيەنتتەردى قابىلداۋعا ەرتەرەك دايىندىعى مەن قاجەت بولعان جاعدايدا قوسىمشا ورىندارمەن جەدەل قامتاماسىز ەتۋ قاجەتتىلىگىنە ەرەكشە نازار اۋدارىلادى.
ۇكىمەت دەلەگاتسياسىنىڭ جۇمىس ساپارى باتىس قازاقستان جانە قىزىلوردا وبلىستارىندا جالعاسادى.
ەسكە سالساق, قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تاپسىرماسىمەن پرەمەر-ءمينيستردىڭ باسشىلىعىمەن ەلدەگى ەكونوميكالىق جاعدايدىڭ داعدارىسقا قارسى جوسپارىن ازىرلەۋ ءۇشىن جەدەل ارەكەت ەتۋ شتابى قۇرىلدى.
مەملەكەت باسشىسى ۇكىمەتكە حالىق الدىنداعى بارلىق مىندەتتەمەلەردى تولىعىمەن ورىنداۋدى, جۇمىسپەن قامتۋدى جانە الەۋمەتتىك تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى شارالاردى كۇشەيتۋدى تاپسىردى. 13 ناۋرىزدا قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەمەر-ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى ەرالى توعجانوۆ باستاعان ۇكىمەتتىك دەلەگاتسيا ەلدىڭ باتىس ايماقتارىنا اتتاندى.
