وقۋشىلار ءۇشىن تانىمدىق ەكسكۋرسيانى «تابيعي ورتا» باتىس قازاقستان ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدارى وڭىرلىك اسسوتسياتسياسى كەڭەسىنىڭ توراعاسى, قازاقستان بيوالۋانتۇرلىلىكتى ساقتاۋ قاۋىمداستىعى ماڭعىستاۋ فيليالىنىڭ توراعاسى, ورتالىق ازيا رامسار وڭىرلىك باستاماسى ۇيلەستىرۋشى كوميتەتىنىڭ مۇشەسى, ەكو-امباسسادور ادىلبەك قوزىباقوۆ پەن ءۇستىرت مەملەكەتتىك تابيعي قورىعىنىڭ ينسپەكتورى ماناس وتەسىنوۆ جۇرگىزدى.
– وسى سۋلى-باتپاقتى القاپتا جىلدىڭ ءار مەزگىلىندە قۇستاردىڭ 175 تۇرىنە دەيىن مەكەندەيدى, ونىڭ 20-دان استامى قازاقستاننىڭ «قىزىل كىتابىنا» ەنگىزىلگەن. بۇل كىشى اققۋ جانە سۇڭقىلداق اققۋ, بۇيرا جانە قىزعىلت بىرقازاندار, سارى, مىسىر جانە كىشى اققۇتاندارى, قوقيقاز, ۇكى, جالباعاي, قاراباي, قاراباس وگىز شاعالا, اققۇيرىقتى سۋبۇركىت جانە تاعى باسقالار, – دەپ ەكسكۋرسيا جەتەكشىسى ءا.قوزىباقوۆ بالالاردى بىرەگەي سۋ ايدىنىنىڭ قاناتتى مەكەندەۋشىلەرىمەن تانىستىردى.
وقۋشىلار اقتاۋعا جاقىن, «ماەك-قازاتومپروم» جشس وندىرىستىك اۋماعىمەن كورشى ورنالاسقان, بىراق تىنىش تا تىلسىم جابايى تابيعات الەمىنە ساياحات جاساۋعا بولاتىنىنا تاڭدانىستارىن جاسىرمادى. اسىرەسە وقۋشىلار اقتاۋدىڭ قىزعىلت مارجانى – قوقيقازدى تاماشالاۋدان العان اسەرلەرى كەرەمەت بولدى. بۇلتتى كۇننىڭ اياسىندا ءبىر شاقىرىمعا جۋىق قاشىقتىقتا, سۋدىڭ بەتىندە ۇزىن سيراقتارىن بىرىنەن سوڭ ءبىرىن تەز قيمىلداتىپ, سانى مىڭعا جۋىق ەرەسەك قوقيقازدار توبى كەربەز «بيلەپ» تۇردى.
ەرەسەك قۇستاردى جاس قۇستاردان قالاي اجىراتۋعا بولادى دەگەن بالالاردىڭ سۇراعىنا ەكسكۋرسيا جەتەكشىسى قوقيقازدىڭ بالاپاندارى اشىق سۇر ءتۇستى بولىپ, ەسەيگەن سايىن قىزعىلتتانا تۇسەدى دەپ جاۋاپ بەردى.
– قاراكولدى ءۇستىرت قورىعىنىڭ ينسپەكتورلارى قورعاۋعا العانىمەن, براكونەرلەر كەيدە قۇس اتىپ نەمەسە بالىق اۋلاپ, تۇرمىستىق قالدىقتار تاستاپ كەتەتىنى قۇپيا ەمەس. بۇل تۇسىنىكتى, سەبەبى ۇزىندىعى 10-12 شاقىرىمعا, ەنى 1,5-2 شاقىرىمعا سوزىلعان سۋ قويماسىن نىق قورعاۋ ءۇشىن ينسپەكتورلار كول اينالاسىندا تاۋلىك بويى جانە دەمالىسسىز ءجۇرۋ كەرەك, – دەگەن ەكو-امباسسادور ءا.قوزىباقوۆ قاراكول كولىنىڭ پروبلەمالارىن شەشۋ جولدارىن ۇسىندى.
ونىڭ ايتۋىنشا, كولگە تۋريستەردىڭ ءجيى كەلۋى براكونەرلەردىڭ سيرەۋىنە سەبەپ بولماق. سوندىقتان ول, قاراكولدى ەكولوگيالىق تۋريزم نىسانى رەتىندە دامىتۋ جانە ونىڭ مەكەندەۋشىلەرىن براكونەرلەردەن قورعاۋ ءۇشىن, سۋلى-باتپاقتى اعارتۋ ورتالىعىن قۇرىپ, ەكولوگيالىق سوقپاقتار سالىپ, كورۋ قۇرالدارىمەن جابدىقتالعان باقىلاۋ مۇنارالارىن قوندىرۋ كەرەك دەپ سانايدى. سونداي-اق ورتالىق اقىلى ەكسكۋرسيالار ۇيىمداستىرۋ جولعا قويىلسا ۋاقىتى كەلگەندە ءوزىن ءوزى قارجىلاندىرۋعا قول جەتپەك.
وتكەن جىلى ۇسىنىستى قولداعان ءۇستىرت قورىعىنىڭ, «ماەك-قازاتومپروم» كاسىپورنىنىڭ باسشىلىعى مەن ماڭعىستاۋ وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى الەۋەتتى دەمەۋشىلەرگە قاراكول كولىندە ەكى باقىلاۋ مۇناراسىنىڭ قۇرىلىسىنا قاراجات ءبولۋدى ۇسىنىپ, ەكولوگيالىق تۋريزم نىسانى رەتىندە دامىتۋ بويىنشا ۇسىنىستار حاتتامالىق شەشىمگە ەنگىزىلگەنمەن, بۇگىنگە دەيىن دەمەۋشى تابىلعان جوق.
– بۇگىن مەن ءۇشىن وتە كەرەمەت كۇن بولدى, دوستارىم ءۇشىن دە سولاي شىعار دەپ ويلايمىن. قوقيقازدى بۇرىن كىتاپتان عانا كورەتىن ەدىم, ال بۇگىن دۇربىمەن جاقىننان كوردىم. العان اسەرىمدى سوزبەن ايتىپ جەتكىزە المايمىن, سەبەبى جابايى قۇستاردى كۇندە كورە بەرمەيمىز. اقتاۋ ماڭىندا تاماشا تابيعات بار دەپ ويلاماپپىن, – دەيدى 8-سىنىپ وقۋشىسى ارۋجان ۇزاقوۆا.
تابيعات اياسىندا قىزىقتى وتكەن دارىستەن سوڭ بالالار «ارقان تارتىس» ويىنىنان ءوزارا سايىسقا ءتۇستى.
– تابيعاتتى قورعاۋ – بارشا تۇرعىنداردىڭ ورتاق مىندەتى. اسىرەسە جاس ۇرپاقتىڭ بويىنا ەل مەن جەردى, قورشاعان ورتانى قورعاۋ ۇعىمىن تەرەڭ ءسىڭىرۋ – اعا بۋىننىڭ باستى پارىزى. سوندىقتان وقۋشىلارمەن بىرگە جاسالعان ساياحات وتە ماڭىزدى شارا بولدى دەپ ەسەپتەيمىن. ماڭعىستاۋ وبلىسى ەكولوگيا دەپارتامەنتى مەن ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ تابيعي رەسۋرستار جانە تابيعات پايدالانۋدى رەتتەۋ باسقارماسى ەكو-امباسسادورمەن, تابيعات جاناشىرلارىمەن بىرلەسىپ الداعى ۋاقىتتا جاڭا جوبالاردى قولعا الماق, – دەيدى «نەۆادا-سەمەي» حالىقارالىق انتييادرولىق قوزعالىسى باتىس قازاقستان ايماعى فيليالىنىڭ ساراپتامالىق كوميسسياسىنىڭ مۇشەسى ن.وقۋوۆ.
«تابيعات – ورتاق ءۇيىمىز» دەلىنەدى, دەمەك ونى قورعاۋ دا ورتاق مىندەت.
ماڭعىستاۋ وبلىسى
