مينيسترلىكتىڭ دايەگى قاراپايىم – سالا ءونىمدى مولىنان وندىرە باستادى. ناتيجەسىندە بىلتىر ىشكى نارىقتى قامتىپ قويماي, 1,4 ملرد دانا جۇمىرتقانى ەكسپورتۇا شىعارعان. دەمەك, سۋبسيدياعا قاجەتتىلىك بولماۋ كەرەك.
جۇمىرتقا وندىرۋشىلەر مۇنىمەن كەلىسپەيدى. كورسەتىلگەن سان ولار ءۇشىن جاڭالىق بولعانى انىق. قازاقستاننىڭ جۇمىرتقا وندىرۋشىلەر قاۋىمداستىعىنىڭ دەرەگىنشە, 2019 جىلعى جۇمىرتقا ەكسپورتى ءۇش ەسە از – 500 ملن دانا.
«اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى ەكسپورتقا 1,4 ميلليارد جۇمىرتقا جىبەرىلگەنىن ايتتى. بۇل سان شىندىققا جاناسپايدى. بۇل – ستاتيستيكا كوميتەتىنەن الىنعان سان. بۇعان كۇمان بار. ءبىز بارلىق قۇس فابريكالارىنان دەرەكتەر سۇراتتىق. وتكەن جىلى ەكسپورتقا تەك 500 ميلليون جۇمىرتقا كەتكەنىن رەسمي تۇردە مالىمدەيمىن. ياعني جاڭا ايتىلعان ساننان ءۇش ەسە از», دەدى قاۋىمداستىق باسشىسى ماكسيم بوجكو.
وندىرىسكە قاتىستى دەرەكتەرگە دە كۇمان بار. اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى ەلدە شامامەن 1,2 ميلليارد جۇمىرتقا جەكە قوسالقى شارۋاشىلىقتا وندىرىلەتىنىن كورسەتكەن. الايدا ساناقتىڭ قالاي جۇرگىزىلگەنى بەلگىسىز. سوندىقتان بۇل سانداردىڭ قايدان شىققانى بەلگىسىز.
ستاتيستيكالىق دەرەكتەردىڭ قاتەلىگى سالدارىنان جۇمىرتقا ءوندىرۋشى كاسىپورىندار تىعىرىققا تىرەلدى. قاعاز جۇزىندە ءبارى جاقسى, بىراق ءىس جۇزىنە كەلگەندە ولار كومەكسىز جۇمىس ىستەي المايدى.
ء«بىز جۇمىرتقا وندىرىسىندە ءبارى جاقسى دەيمىز, بىراق تيىمدىلىك تۋرالى سۇراپ جاتقان ەشكىم جوق. قۇس شارۋاشىلىعىن قولداۋ قاجەت پە؟ اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى سىرتتاي شەشىم قابىلدايدى. مەن رەسمي تۇردە مالىمدەيمىن: مەملەكەت قولداۋىنسىز ءبىزدىڭ بيزنەسىمىز ءتيىمدى ەمەس. ولار ءبىزدىڭ تىكەلەي سۋبسيديالاۋدىڭ ورنىنا جەڭىلدەتىلگەن نەسيە العانىمىزدى ايتتى. جالپى جۇمىرتقا وندىرىسىندە ەشقانداي ينۆەستيتسيالىق سۋبسيديالار جوق, جەڭىلدەتىلگەن نەسيەلەر دە بولماعان, بارلىق جەردە تىيىم سالىنعان. وعان سەبەپ, ءبىز ارتىق وندىرىسكە قول جەتكىزىپپىز-مىس. ءبىز ەكى جىل بولدى قىتاي نارىعىنا ەكسپورتتى سۇرادىق. بارلىعى - قىتايعا ءونىم ەكسپورتتاۋ جۇمىستارىمەن اينالىستى. ىقم ەتىنە اشتى, شوشقا ەتىنە اشتى, وزگە دە ونىمدەرگە اشتى, جۇمىرتقا ءالى دە اپارىلادى», - دەدى بوجكو.
وندىرۋشىلەر سۋبسيديادان باس تارتۋعا دايىن. دەگەنمەن, ولار باسقا جولمەن قولداۋ كورسەتۋدى سۇراپ وتىر: قىتاي نارىعىنا شىعۋعا كومەكتەسۋ, جۇمىرتقانى قايتا وڭدەۋگە ارنالعان جاڭا كاسىپورىندار سالۋ (بۇل اوك دامىتۋدىڭ مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنا ساي كەلەدى - اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن تەرەڭ قايتا وڭدەيتىن كاسىپورىنداردى دامىتۋ). سونداي-اق, ىشكى نارىقتاعى ءوز وندىرۋشىلەرىمىزدى قورعاۋ. ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق اۋماعىندا وداقتاس مەملەكەتتەردىڭ تاۋارلارى ءۇشىن نارىق اشىق بولعاندىقتان, جازعى ۋاقىتتا ەل نارىعىن رەسەي مەن بەلارۋس جۇمىرتقالارى باسىپ قالادى. بۇل ەلدەردە سالانى مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ ارقاسىندا ءونىم قۇنى قازاقستاندىق وندىرۋشىلەردىكىنەن الدەقايدا تومەن.
«قولداي الماساق, شەكارانى جاۋىپ تاستايىق. ەگەر شەكارانى جابا الماساق, اۋىل شارۋاشىلىقعى تاۋارلارىن وندىرۋشىلەرگە قولداۋ كورسەتەيىك. بىراق بارلىق سۋبسيديالاردى الىپ تاستاۋ جايىن ايتىپ جاتساق, وندا بارلىعى ءۇشىن الىپ تاستايىق. سوندا كىمنىڭ قانشا ءونىم وندىرەتىنىن كورەتىن بولامىز», - دەدى قاۋىمداستىق باسشىسى.
باسقا سالالاردى قوزعاۋى تەگىن ەمەس. جۇمىرتقا وندىرۋشىلەردى مەملەكەتتىك قولداۋدان قاقپاق, ال ءسۇت وندىرۋشىلەردى قولداۋ ەسەلەنەدى. كاسىپكەرلەردە مەملەكەتتىك باعدارلاماعا سايكەس بارلىعى تەڭ بولۋى كەرەك دەلىنگەن, ال كەيبىرەۋلەر ارتىعىراق بولۋى كەرەك دەگەن سۇراق تۋىنداۋى زاڭدى.
القا وتىرىسىندا ورىن العان پىكىرتالاستا اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى بىردەن قورعانا باستاعانىن ايتا كەتەيىن. ۆەدومستۆو باسشىسى ساپارحان وماروۆ ستاتيستيكاداعى قاتەلىك تۋرالى شاعىمعا ءۇزىلدى-كەسىلدى جاۋاپ بەردى: «قاتە بولسا, ول ءسىزدىڭ قاتەڭىز. ستاتيستيك ەمەس». ال نۇكتەنى ۆيتسە-پرەمەر رومان سكليار قويدى: ناقتى پىكىر بىلدىرۋگە ءماجبۇر بولدى: بيزنەس وسىنداي سۇراق كوتەرىپ وتىرسا, داۋلى ماسەلەلەردى قاراۋدى جالعاستىرۋ كەرەك دەدى ول.
