ۇجىمنىڭ نەگىزگى باعىتى – نەوكلاسسيكا مەن زاماناۋي حورەوگرافيانى ءبىر اكتىلى بالەتكە توعىستىرعان «Astana Ballet presents» باعدارلاماسى العاشقى كۇنى-اق الماتىلىقتاردىڭ تاڭدايىن قاقتىردى. ءبىر باعدارلاماعا بىرىكتىرىلگەن ءۇش بالەتتىڭ ەكەۋىن گەرمانيا مەن امەريكانىڭ حورەوگرافتارى «استانا بالەت» ءۇشىن ارنايى قويعان. رايموند رەبەكتىڭ «وتكەنگە ساياحات» جانە نيكولە فونتەنىڭ «ماحابباتتىڭ عايىپ بولعان دارابوزدارى», سونداي-اق دجوردج ءبالانچيننىڭ ي.باحتىڭ مۋزىكاسىنا قويعان «كونچەرتو باروككو» قويىلىمى زاماناۋي بالەتتىڭ بارلىق مۇمكىندىگىن جان-جاقتى اشىپ كورسەتكەن جاڭاشىلدىعىمەن كورەرمەندى بىردەن باۋرادى. شىعارماشىلىعىندا «مۋزىكانى كورىپ, ءبيدى ەستۋ» تۇجىرىمىن ۇستانعان ءبالانچيننىڭ تۋىندىسى مۋزىكا مەن ءبيدىڭ عاجايىپ ۇيلەسىمىن كورسەتتى. «كونچەرتو باروككو» قويىلىمىندا بالانچين بالەرينالاردى العاش رەت ساحناعا جەڭىل, ىقشام كويلەكپەن شىعاردى. بالەرينالاردىڭ كوزگە ۇيرەنشىكتى كوستيۋمىنىڭ ءبىرىنشى رەت ەر ادامنىڭ جەيدەسىمەن الماستىرىلۋىنىڭ ءوزى بي ونەرىندە قالىپتاسقان ستاندارتتى باتىلدىقپەن بۇزىپ-جارا الاتىنىنىڭ بەلگىسى ەدى. ساحنادا عاجايىپ گەومەتريالىق ورنەكتەر سىزعان بيشىلەردىڭ ونەرىن سانادا قورىتىپ ۇلگەرۋدىڭ ءوزى وڭايعا سوققان جوق. بىراق ء«تىل اتاۋلىنىڭ ىشىندەگى ەڭ تۇسىنىكتىسى – ونەر ءتىلى», كۇردەلى تەحنيكاعا قۇرىلعانىنا قاراماستان, قاۋىرسىنداي جەڭىل بي قيمىلدارى جۇرەك پەن جۇيكەنىڭ ەڭ كەرەكتى تالشىعىن تاۋىپ الىپ, بويداعى سەزىمنىڭ ءبارىن جاناپ ءوتىپ جاتىر. بىردە توبەڭ كوككە جەتكەندەي, بىردە قۇزدان قۇلاعانداي, وتتان الىپ سۋعا, سۋدان الىپ مۇزعا سالعانداي, تولقۋ, تەبىرەنۋ, تىتىركەنۋ سياقتى الاي-دۇلەي الماعايىپ سەزىمدەر ادامدى ءبىر ءسات قۇرساۋىنان بوساتپايدى. سول سەبەپتى بولسا كەرەك, ادەپكى ءداستۇرلى باعىتتىڭ بارلىق ولشەمىن بىرت-بىرت ۇزگەن نەوكلاسسيكالىق بۇل باعدارلامانى بالەت سىنشىلارى, حورەوگرافتار, باستىسى, قاراپايىپ كورەرمەن ىستىق ىقىلاسپەن قابىلدادى. «بۇل عاجاپ ونەر جارناماعا ءزارۋ ەمەس, ويتكەنى بۇل – بالانچين. وسى جىلدار ارالىعىندا ترۋپپانىڭ قالاي وزگەرگەنىن ارتىستەردىڭ, تەاتردىڭ كوركەمدىك جەتەكشىلىگى مەن پەداگوگتاردىڭ جانكەشتى ەڭبەگىنەن-اق بايقاۋعا بولادى. «گامبۋرگ ەسەبىنىڭ» ەڭ بيىك كورىنىسى وسىنداي-اق بولار! باسقاشا اتاۋ مۇمكىن ەمەس, بالانچينشە بيلەپ, كورەرمەننىڭ كوڭىلىنەن شىعۋ وڭاي ەمەس. بۇل ۇجىمنىڭ قولىنان كەلدى», دەيدى قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتىسى ەدۋارد مالبەكوۆ.
ء«سوز جوق, بۇل قازاقستاننىڭ مادەني ومىرىندەگى ماڭىزى زور وقيعا. «استانا بالەت» كاسىبي دەڭگەيدىڭ بيىك ۇلگىسىن كورسەتتى. بۇل شاعىن قويىلىمداردا كورەرمەنگە اسەر ەتۋدىڭ تيتتەي دە جاساندى ءتاسىلى قولدانىلعان جوق, بىراق اسا باي حورەوگرافيا مەن باتىلدىقتى كورمەۋ, سەزىنبەۋ مۇمكىن ەمەس» دەپ تولىقتىردى ارىپتەسىنىڭ ويىن قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى گاۋھار مىرزابەكوۆا.
ال ەرتەڭىندە «استانا بالەتتىڭ» جەتەكشى سوليستەرى تاتيانا تەن, قازبەك احمەدياروۆ, ايجان مۇقاتوۆا, نازەركە ايمۇحامەتوۆا, سۇندەت سۇلتانوۆ جانە اڭساعان كوبەنتاي الەمدەگى ەڭ تانىمال ەرتەگىلەردىڭ ءبىرى «كۇلشە قىز» تۋرالى حيكايانى بايانداپ بەردى. ەكى ءبولىمدى بالەتتى قويعان حورەوگراف نادەجدا كالينينا, سەرگەي پروكوفەۆتىڭ تامىلجىعان مۋزىكاسىن ورىنداعان سيمفونيالىق وركەسترگە ديريجەرلىك جاساعان ارمان ورازعاليەۆ كورەرمەنگە اسا اۋقىمدى قويىلىم ۇسىندى. قازاقستان بالەت ونەرىندە مۇنداي ۇلكەن پرەمەرا بۇرىن-سوڭدى بولماعان, وركەستر ءۇشىن دە كۇردەلى پارتيتۋرالاردىڭ بىرىنەن سانالادى. ستسەنوگرافيالىق ونەر سالاسىنىڭ ەڭ سوڭعى جەتىستىگىمەن بەزەندىرىلگەن ساحنا, سيقىرلى حورەوگرافيا, بي ونەرىندەگى بيىك شەبەرلىك بۇل ەرتەگى-بالەتكە ومىرشەڭ تاعدىر بەلگىلەپ, كورەرمەننىڭ ەسىندە ۇزاق ساقتالاتىنىن ءبىر كەشتە دالەلدەگەندەي. تەاتردىڭ ەڭ بەدەلدى بيشىسىنەن باستاپ قازاق ۇلتتىق حورەوگرافيا اكادەمياسىنىڭ ءجاسوسپىرىم وقۋشىسىنا دەيىن جۇمىلدىرىلعان قويىلىم – ۇلتتىق بالەت ونەرىنىڭ باعىندىرعان بيىك ءبىر بەلەسى. «الماتىدا ونەر كورسەتۋ بىزگە زور جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەيدى, ءبىر جاعى, بۇل تالعامپاز كورەرمەننىڭ الدىنداعى ەسەپ بەرۋىمىز ىسپەتتى. سەبەبى بولاشاق كاسىبي ماماندار الماتىداعى بالەت مەكتەبىنەن تۇلەپ ۇشادى. مۇندا ءبىزدىڭ ۇستازدارىمىز قىزمەت ەتەدى. بۇل قالانىڭ كورەرمەنى دە ەرەكشە – زەردەلى, تالعامى بيىك ءارى زيالى», دەيدى تەاتردىڭ باس بالەتمەيستەرى مۋكارام اۆاحري.
الماتى
