ادەبيەت • 25 اقپان, 2020

قازاق ادەبيەتى سورەنىڭ ءبىر بۇرىشىندا تۇر

420 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

بۇگىندە نەنى, كىمدى ىزدەسەك تە الەۋمەتتىك جەلىدەن تابامىز. الايدا, سول ينتەرنەت قولدانۋشىلارىنىڭ اراسىندا كىتاپ وقيتىندار بار ما؟ بار بولسا, قانداي كىتاپ وقيدى؟ كوركەم ادەبيەتكە قۇمار وقىرماندار كوپ پە؟ قاي ەلدىڭ ادەبيەتى كوبىرەك سۇرانىسقا يە؟ وسىنى ءبىلۋ ءۇشىن الەۋمەتتىك جەلىدە ساۋالداما جۇرگىزدىم. ءيا, ولار وقيدى ەكەن. 61 پايىزى شەتەل ادەبيەتىن, 39 پايىزى ءوزىمىزدىڭ ءتول ادەبيەتىمىزدى. كوپشىلىگى پسيحولوگيالىق كىتاپتارعا قۇمار ەكەن. دەتەكتيۆ جانرىن ىزدەپ ءجۇرىپ وقيتىندار دا بار. فانتاستيكالىق اڭگىمەلەرگە قۇمارلارى بىرەن-ساران.

قازاق ادەبيەتى سورەنىڭ ءبىر بۇرىشىندا تۇر

اقپاراتتىق تەحنولوگيا دامى­عان زاماندا بوياۋ سىڭگەن كىتاپ­قا ءسۇزىلىپ وتىرعانداردى سيرەك كەز­دەس­­تىرەسىڭ. كوپشىلىگى ەلەكترون­دى نۇس­قا­سىن وقۋدى دۇرىس كورەدى. دەسە دە قاجەت شىعارماڭدى كىتاپتان وقىعانعا نە جەتسىن؟! دەنساۋلىققا دا زيانى جوق. بىراق, ىزدەگەنىڭدى كىتاپ­حانالاردان, دۇكەندەردەن تەز ىزدەپ تابا الاسىڭ با؟ مىنە, ماسەلە وسىندا. قازىرگى كىتاپ دۇكەندەرى وقىر­ماندارىنا نە سىيلاي الادى؟ تاراز قالاسىندا مەن بىلەتىن 3 دۇكەن بار. سونىڭ ءبىرى – تولە بي كوشەس­ىنىڭ بويىنداعى «شەرحان مۇرتازا» كىتاپ دۇكەنى. كوپ كىتاپ الما­سام دا, سوندا ءجيى بارىپ تۇرامىن. ارينە, وقيمىن دەگەن ادامعا بۇل جەردە دە ءبىراز تۋىندى بار. دەگەنمەن اۆتورلارى جاڭارمايدى. ءوزىم وقيتىن اۆتورلاردى وتە سيرەك كەزدەستىرەمىن, كەي­بىر­ەۋى مۇلدەم جوق. وسىنى سا­تۋ­­شى­دان سۇراعانمىن.

– قىزىم, ساعان نە ايتايىن؟ قازىر ەشكىم كىتاپ ساتىپ المايدى. وقىر­مان جوق.

مىنە, وسىلاي مۇڭايدى ساتۋشى اپاي. شىنىمەن وقيتىن وقىرمان جوق پا؟ الدە وزدەرىنىڭ ىزدەگەن كى­تاپ­­تارىن تاپپايتىن بولعان سوڭ دۇ­كەندەرگە سيرەك باس سۇعاتىن بول­عان با؟ باققوجا مۇقاي, راقىمجان وتارباەۆ, تىنىمباي نۇر­ما­عانبەتوۆتىڭ شىعارمالارى نەمەسە الەم ادەبيەتىنىڭ كورنەكتى وكىلدەرىنىڭ قازاقشا ساۋاتتى ءارى تار­تىمدى اۋدارىلعان تۋىندى­لا­رىن تاۋىپ سورەگە قويساق, وقي­تىن­دار دا تابىلاتىن شىعار؟

ءوز ويىممەن ارپالىسىپ كەلە جاتىپ ايتەكە بي كوشەسىندە «Marwin» دۇكەنىنە قالاي جەت­كە­نىم­دى بايقاماي قالدىم. كىتاپ­حاناعا كىرسەڭ, قانشا قىزى­عۋ­شى­لىعىڭ بولماسا دا, مويىن بۇر­ماي تۇرا المايسىڭ. بۇل كىتاپ وقيتىندار ءۇشىن تاپتىرماس ورىن. «ەكىنشى بولما» نەمەسە «كاك بىت دەرزكيم» دەگەن پسيحو­لو­گيا­لىق كىتاپتارعا سۇرانىس كوپ. قازاق ادەبيەتى ۇزىن سورەنىڭ ءبىر بۇرى­شىن­دا عانا تۇر. نارىق زامانىندا ءبىر-بىرىنەن قالاي وزسام, وڭاي بايى­­سام دەگەندەرگە سونداي تۋىندى­لار قىزىق.

– مەن ىزدەپ جۇرگەن كىتاپتى وسى جەردەن كورگەنمىن. الايىقشى, ا؟! قاپ, ءوتىپ كەتىپتى, قالماپتى.

ىزدەگەنىن تاپپاعان سوڭ با, جاڭا عانا ەسىكتەن ەنتەلەي كىرگەن ءجاس­وس­پىرىمنىڭ داۋسى كادىمگىدەي ءپاس شىقتى. قاسىندا اناسى بار. ىزدە­گە­نىن تاۋىپ, سونىسى قاپەلىمدە قولى­نان سۋسىپ شىعىپ كەتكەندەي, وكىنىپ تۇر. امالى قۇرىپ, باسقا اۆتور­لار­دى الىپ قاراي باستاعان, كەنەت ءبىر بۇرىشتا ەلەۋسىزدەۋ تۇرعان ۋيليام فولكنەردىڭ ورىسشاعا اۋدا­رىل­عان «شۋ مەن قاھارىن» كورىپ, ايقاي سالعانى. سويتسە, الماق بولىپ, قوياردا-قويماي اناسىن سۇيرەلەپ كەلگەنى سول ەكەن. شا­مامەن 10-سىنىپتىڭ وقۋشىسى سە­كىل­دى. تاڭداۋىنا قاراپ, ءبىراز الەم ادەبيەتى كلاسسيكتەرىنىڭ تۋ­ىن­­دىلارىن وقىپ ۇلگەرگەنىن باي­قاۋ­عا بولادى.

قازىر تەك مەملەكەتتىك تاپسىرىسپەن شىعاتىن بولعان سوڭ با, قازاق جازۋشىلارىنىڭ تاڭداۋلى تۋىندىلارىن كىتاپحانالاردان عانا تابا­سىڭ. جەكە كىتاپ دۇكەندەرىنە تۇس­پەيدى. جەكەمەنشىك باسپالار­مەن جاساسقان كەلىسىمشارت بو­يىنشا قايتا باسىلىپ شىق­قان­دارىنىڭ دا تيراجى ساناۋلى. لەزدە ءوتىپ كەتەدى. بارلىق نارسەنى نارىققا تىرەدىك, ەندى كىتاپ قالدى. ءبىزدىڭ قالامگەرلەردىڭ دە جازعان ەڭبەكتەرى وقي بىلگەن ادامعا پسيحو­لو­گيالىق كەڭەس تە, موتيۆاتسيا دا بە­رەدى.

الماتى قالاسىندا «قازىنا» دەيتىن كىتاپ دۇكەنى بار. وندا تەك قانا قازاقشا كىتاپتار ساتىلىمعا شىعادى. وقىرماندارى وتە كوپ. جاقىندا سولارعا ارناپ كلۋب اشتى, اپتا سايىن جينالىپ كىتاپتا جا­زىلعان دۇنيەلەردى تالدايدى. كەيدە اقىن-جازۋشىلارمەن شەبەرلىك سىنىبىن دا وتكىزەدى. ال ەندى سول دۇكەننىڭ ساتۋشىسىمەن سويلەسكەنىمدە, وقىرماننىڭ كوپ ەكەنىن قۋانا جەتكىزدى. تاراز قالاسىندا دا الگى كىتاپحاناشىلار, وسىنداي قىزىقتى شارالار ۇيىم­داس­تىرسا, ولار دا وقىر­ما­نى­مىز كوپ دەيتىن بە ەدى, كىم ءبىلسىن.

 

ارۋناي نۇرلان,

حالىقارالىق اقپاراتتىق تەحنولوگيالار ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ءى كۋرس ستۋدەنتى

 

سوڭعى جاڭالىقتار