رۋحانيات • 21 اقپان، 2020

قايران، قۇمساي!..

42 رەتكورسەتىلدى

– ءسىز بىلەسىز بە، بىلمەيسىز بە، قايدام، – دەيدى قۇمداق جول­­مەن زىمىراپ كەلە جاتقان «نيۆا»-نىڭ رولىندەگى اق كەپكىلى، قاراتورى جىگىت مانادان بەرى ءۇنسىز وتىرعان مەنى اڭگىمەگە تارتقىسى كەلگەندەي الدىڭعى جاقتاعى سايعا قاراپ، يەگىن قاعىپ قويىپ: – بۇ جەردە بۇرىن قۇمساي دەگەن اۋىل بولعان!..

«نەگە بىلمەيىن؟ – دەيمىن مەن ىشتەي تولقىپ. – بالا كۇ­نىمدە تالاي رەت كەلگەن جەرىم ەمەس پە؟!».

كوز الدىما سارعايعان ەسكى سۋرەتتەر سەكىلدى سانامنىڭ ءبىر تۇك­­پىرىندە قالعان سول باياعى-ى وقيعالار ەلەستەيدى. ول كەزدە قۇم­ساي دەگەنىڭىز مىنا ساي­دىڭ ەكى جيەگىندە قاز-قاتار ءتىزى­لىپ وتى­راتىن كادىمگىدەي-اق اۋىل ەدى.

ءبىر كۇنى شەشەم ەكەۋمىز كۇن باتا جۇك ماشيناسىمەن كە­لىپ، ناعاشى اتامنىڭ ءۇيىنىڭ جا­نىنان ءتۇسىپ قالدىق. اق جاۋ­لى­عىنىڭ ۇشى جەلبىرەپ، ەسكى كە­بىسىن قونىشىنان باسىپ، الدى­مىزدان قالبالاقتاپ شىق­قان ناعاشى اپام قۋانىپ، شەشەمنىڭ كويلەگىنىڭ ەتە­گىنە جابىسىپ، ءۇرپيىپ تۇر­عان مەنى وزىنە قاراي تارتىپ، ەكى بە­تىم­نەن كەزەك-كەزەك شو­پىلدەتىپ ءسۇ­يىپ جاتىر. سويتە ءجۇرىپ، شە­شەمنىڭ جۇزىنە قاراپ: ء«اي، ساعان نە بولعان؟ رەڭىڭ سىنىق قوي» دەپ الاڭداپ قويادى. جول بويى كوزىنىڭ الدىن ءالسىن-ءالسىن ءسۇرتىپ، ءۇن-ءتۇنسىز كەلگەن شەشەم: «جاي انشەيىن، كەيىن ايتام»، دەدى اقىرىن عانا شارشاۋلى كۇيدە ءۇن قاتىپ.

جازدىگۇنى بولعاندىقتان تۇنگە قاراي ەسىك الدىنداعى اعاش تاپشانعا توسەك سالىپ، سىرت­قا جاتتىق. جۇلدىزدارى ءيىن تىرە­سە جىپىرلاپ تۇرعان قاراكوك اسپانعا قاراپ، كوزىم ءىلىنىپ بارا جاتقاندا ەستىگەنىم: «قوي ءارى، نە بولسا سوعان رەن­جىسپەسەڭدەرشى. بۇ كۇندە كىم ىشپەي ءجۇر دەيسىڭ... – دەپ كۇر­سىنگەن ناعاشى اپامنىڭ ءسوزى بولدى. – بالا-شاعاسىن ۇمىت­پاي، تاپقان-تايانعانىن ۇيىنە اكەپ جۇرسە بوپتى دا، ايتەۋىر. اقى­لىن قوسا ىشەتىن جىگىت ەمەس قوي. ەكەۋىڭنىڭ ور­تاڭداعى مىنا بالا دا ءوسىپ قالدى. بيىل تورتكە شىعا ما، قالاي ءوزى؟..» «جوق. بەسكە...».

كىپ-كىشكەنتاي بالا بولسام دا، ءبىزدىڭ ۇيگە ءبىر قاتەر تون­­­­­گەنىن ءىشىم سەزەدى. تۇندە قور­­قى­نىشتى ءتۇس كورىپ، قاي­تا-قايتا شوشىپ وياندىم.

ەرتەڭىنە ناعاشىم مەنىمەن تۇيدەي جاستى كادىرجان دەگەن بالاسى ەكەۋمىزدى بيىك جو­تا­­­نىڭ ار جاعىنداعى فەر­ما­عا اپارىپ، ورتالىقتاعى دۇ­كەننىڭ الدىنان ءبىر ءداۋ قار­بىز اپەردى دە: «ال ەندى، وسىنى ۇيگە الىپ بارىڭدار!» دەپ تاپسىردى.

ءبىز ونى كەزەك-كەزەك كوتە­رىپ، الگى جوتانىڭ ورتان بەلىنە جەت­كەن كەزدە سىلەمىز قاتىپ، ابدەن شارشادىق. سول كەزدە مەن: «داباي، مۇنى دوڭگەلەتىپ اپا­رايىق،» دەدىم ءبىر جاڭالىق اشقانداي بولىپ. كادىرجان اپپاق كۇرەك تىستەرىن كورسەتە ىرجيىپ، بىردەن كەلىسە كەتتى.

ءسويتىپ ءداۋ قاربىزدى ءبىز جو­عا­رى قاراي دومالاتا باس­تادىق. بىراق ول ىرقىمىزعا كونبەي، تومەن قاراي دوڭگەلەپ «قاشا جونەلدى». انە-مىنە دەگەنشە، پىرش-پىرش ەتىپ تاستان-تاسقا سەكىرىپ، قىپ-قىزىل سۋى شاشىراپ باردى دا، وسى بەتكەيگە ات پا، سيىر ما ارقانداپ جۇرگەن بىرەۋدىڭ سۋىرا الماي، قالدىرىپ كەتكەن قازىعىنا سوعىلىپ، بىت-شىت بوپ، شاشىلىپ قالدى...

وي، سونداعى مەنىڭ جىلا­عا­­­نىم-اي! «مىناۋ ءوزى، نە بوپ كەتتى؟! ءبىزدىڭ ءۇي دە، ءداۋ قاربىز دا قي­راپ، ءب ۇلىندى عوي!» دەپ وكسىپ-وكسىپ، كوزىمنىڭ جاسىن بىرت-بىرت ءۇزدىم...

سول كۇنى كادىرجان ەكەۋمىز ناعاشى اتامنىڭ قاھارىنان قور­قىپ، بىردەن اۋىلعا بارۋعا باتا الماي، كەشكە دەيىن فەر­مانىڭ شەتىندە ساندالىپ-ساندالىپ قايتىپ كەلسەك، ءۇيدىڭ جانىندا ءبىر ۇلكەن جۇك ماشيناسى تۇر. تۇندەگى ءبىز جاتقان تاپشاننىڭ ۇستىنە ۇلكەن اق داستارقان جايى­لىپتى. تاپ ءبىر توي جاساپ جات­قانداي ءۇي ءىشى ارقا-جارقا، ءماز-مەيرام.

تورگە جايعاسقان ەكى-ءۇش قوناق­تىڭ تومەنگى جاعىندا وتىر­عان اكەمدى كورىپ، جۇگىرىپ بارىپ قۇشاقتاي الدىم. ونىڭ ويىندا دا ەشتەڭە جوق، قارق-قارق ك ۇلىپ، باۋىرىنا باسىپ، ماڭدايىمنان يىسكەپ جاتىر.

ەرتەڭىنە ءبىز – اكەم، انام ۇشەۋمىز الگى جۇك ماشينا­سى­نىڭ كابىڭكەسىنە سىعىلىسا وتىرىپ، ۇيگە قايتتىق.

مىنە، سول قۇمساي عوي بۇل! وسىدان كو-ءو-ءوپ جىل بۇ­رىن اناۋ بيىك جوتانىڭ ار جا­عىنداعى فەرما كەڭشار ورتا­لى­عىنا اينالدى دا، مۇن­داعىلار ءتۇپ-تۇگەل سوندا كوش­تى. قازىر ءار جەردە ءبىر تومپەشىك بو­لىپ، ەسكى جۇرتتىڭ ورنى عانا قالىپتى...

سوڭعى جاڭالىقتار

قىرشىن كەتكەن ساڭلاق

سپورت • بۇگىن، 17:35

ۇقساس جاڭالىقتار