اتاپ ايتقاندا, 2019 جىلى وبلىستىڭ اۆتوجول سالاسىن دامىتۋعا 20 ميلليارد تەڭگەگە جۋىق قاراجات جۇمسالىپ, 347 شاقىرىمنان استام جول جوندەلگەن. ەندى اۆتوجول قۇرىلىسىنا 2020 جىلعا بەلگىلەنگەن مەجە وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا ەكى ەسەگە جۋىق ارتىق بولىپ وتىر. تالاس جوق, مۇنىڭ ءبارى جاعىمدى جايت. ايتسە دە سول سالىنعان جولداردىڭ ساپاسى قانداي؟ بەلگىلەنگەن نورماتيۆتەر مەن تالاپتارعا سايكەس كەلە مە دەگەن ماسەلە وڭىردەگى جول سالاسىنا تىكەلەي قاتىسى بار قۇرىلىمدار مەن مەردىگەر مەكەمەلەردى ويلاندىرا بەرمەيتىنى بايقالادى. جول ساپاسى ناشار, تومەن بولسا بۇل كورىنىس الەۋمەتتىڭ كوڭىل كۇيىنە تىكەلەي اسەر ەتەدى. ويتكەنى جول ازابى وسىنداي ويقى-شويقىدان باستالادى ەمەس پە؟
وتكەن جىلى ەلىمىزدىڭ ءار وڭىرىندەگى جول قۇرىلىسى ساپاسىن تەكسەرەتىن جىلجىمالى زەرتحانالار ءتيىمسىز جانە سىبايلاس جەمقورلىق سيپاتىنداعى ءىس-ارەكەتتەرگە جول اشادى دەپ الىنىپ تاستالعان بولاتىن. ونىڭ ورنىنا «ۇلتتىق جول اكتيۆتەرى ساپاسى ورتالىعى» رمك قۇرىلىپ, كوپ كەشىكپەي قۇزىرلى كاسىپورىننىڭ وبلىستارداعى فيليالدارى دا اشىلىپ, ىسكە كىرىسىپ كەتكەن-ءدى.
سالىنعان جولدىڭ تەز توزۋىنا اسەر ەتەتىن باستى فاكتوردىڭ ءبىرى – جول قۇرىلىسىنا پايدالانىلاتىن ماتەريالداردىڭ ساپاسىز بولۋى.
– ءبىز رەسپۋبليكالىق جانە جەرگىلىكتى جولداردىڭ ساپاسىن ەگجەي-تەگجەيلى ءارى تولىق قاداعالاۋ ءۇشىن وتكەن جىلى ارنايى ءىس-قيمىل جوسپارىن بەكىتكەن ەدىك. سوعان سايكەس بىلتىرعى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن 387 رەت تەكسەرۋ جۇرگىزۋ جوسپارلاندى. دەگەنمەندە ءبىز جىل سوڭىنا دەيىن 630 تەكسەرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزدىك. ونىڭ ناتيجەسىندە سالىنىپ جاتقان جول قۇرىلىستارىنان شاعىن, ورتا جانە جوعارى دەڭگەيدەگى ءجۇز اقاۋ تابىلدى, – دەدى بۇل جونىندە «ۇلتتىق جول اكتيۆتەرى ساپاسى ورتالىعى» رمك اقتوبە وبلىستىق فيليالىنىڭ ديرەكتورى تەلمان مالاەۆ.
بۇل قانداي اقاۋلار؟ مىسالى, تەكسەرۋلەر بارىسىندا ءوڭىر اۋماعىنداعى جول قۇرىلىستارى كەزىندە 4760 شارشى مەتر, 697 مەتر قاتقىل تاباندى بەتون جامىلعىسى ساپاسىز بولىپ شىعىپتى. مۇنداي اقاۋلار نەگىزىنەن رەسپۋبليكالىق جانە حالىقارالىق ماڭىزى بار اقتوبە-اتىراۋ-رەسەي فەدەراتسياسى اۆتوجول قۇرىلىسى ۋچاسكەلەرى بويىندا انىقتالعان. ايتسە دە اتالعان تاس جول ۇستىندەگى كەمشىلىكتەر ءالى كۇنگە دەيىن تۇزەتىلمەي وتىرعانى قىنجىلتادى. 2017 جىلى باستالعان اۆتوجول قۇرىلىسىنىڭ 156 شاقىرىم بولىگىن 32,9 ميلليارد تەڭگەگە بيىل سالۋ جوسپارلانعان. بۇل قوماقتى جوبا. ءتيىستى تاراپتاردان تاعى دا وسىنداي ولقىلىقتارعا جول بەرىلسە ميللياردتاعان تەڭگە جەلگە ۇشتى دەي بەرىڭىز.
سونداي-اق, العا, قاندىاعاش جانە بايعانين اۋداندارى اۋماعىنان وتەتىن جول قۇرىلىستارى بويىندا تەگىستىكتەر ساقتالماعان. نورماتيۆ بويىنشا ءۇش قاباتتان تۇراتىن اسفالتتى بەتون جامىلعىسىنىڭ ەكىنشى قاباتى تەگىستەلمەي قالعان.
مۇنداي كورىنىس بۇل ۋچاستكەدەگى قۇرىلىس جۇمىستارىن جۇرگىزگەن «سپيكاككورد» سەرىكتەستىگىنىڭ قىزمەتىنە ۇلكەن سىن بولماق.
سونىمەن بىرگە اتالعان فيليال ماماندارى جەرگىلىكتى ماڭىزى بار جول قۇرىلىسى نىساندارىنا دا باقىلاۋ جۇرگىزۋ ءۇشىن 170 سىناما الىپ, زەرتحانالىق تەكسەرۋگە جىبەرىپتى. سونىڭ ناتيجەسىندە جەتى سىناما ەلىمىزدە بەلگىلەنگەن جول قۇرىلىستارى ستاندارتتارىنا سايكەس كەلمەيتىنى انىقتالعان. بۇعان قوسا جەرگىلىكتى ماڭىزى بار 3967 شارشى مەتر جولدىڭ ساپاسىز سالىنعانى بەلگىلى بولىپ وتىر. ءبىر جاقسىسى, وسى ماسەلەگە قاتىستى ورتالىق فيليالى تاراپىنان ەسكەرتۋ حات جىبەرىلگەننەن كەيىن ءتيىستى مەردىگەر مەكەمەلەر بۇعان تۇسىنىستىكپەن قاراپ, جىبەرگەن كەمشىلىكتەرىن تۇزەتۋ شارالارىن قولعا الىپتى.
مۇنداي ولقىلىقتاردىڭ ورىن الۋىنىڭ تاعى ءبىر باستى سەبەبى – تەحنولوگيالىق ۇدەرىستەردىڭ تولىق ساقتالماۋىنان دەپ تۇجىرىمدايدى ۇلتتىق جول اكتيۆتەرى ساپاسى ورتالىعى فيليالىنىڭ ينجەنەرلەرى.
ايتالىق, جاڭا سالىنعان اسفالتتىڭ بەلگىلى ۋاقىت وتكەننەن كەيىن وزىنەن ءوزى ۇگىتىلىپ شاشىلىپ قالاتىنىنا كۋا بولىپ جۇرگەن جولاۋشىلار از ەمەس. مۇنداي جاعداي تابيعي ەمەس, ادام فاكتورى اسەرىنەن, ياعني تەحنولوگيالىق تالاپتاردى ساقتاماۋدان پايدا بولادى ەكەن.
مىنە, جول قۇرىلىسىنىڭ باس-قاسىندا بولىپ, ۇدايى قاداعالاۋ مەن باقىلاۋ جۇرگىزۋدىڭ قاجەتتىلىگى وسىندا.
اقتوبە
