ساۋالداما سان ماسەلە كورسەتتى
جولاۋشىلاردىڭ جۇيكەسىن جۇقارتقان ماسەلەدەن وبلىس بيلىگى دە حاباردار. كولىك قىزمەتىندەگى قوردالانعان پروبلەمالاردى انىقتاۋ ءۇشىن جۋىردا وبلىستىق ىشكى ساياسات باسقارماسىنا قاراستى «اقپاراتتىق-تالداۋ ورتالىعى» كوممۋنالدىق مەملەكەتتىك مەكەمەسى ماماندارى ساۋالداما جۇرگىزىپتى. الەۋمەتتانۋلىق سۇراۋعا قاتىسقاندار قوعامدىق كولىك قىزمەتىنىڭ ساپاسى مەن باعاسىنا, جۇرگىزۋشىلەر مەن كوندۋكتورلاردىڭ بىلىكتىلىگىنە, ايالدامالاردىڭ ىڭعايلىلىعىنا قاتىستى ويلارىن بىلدىرگەن.
سۇراۋ ناتيجەسى قالا تۇرعىندارىنىڭ باسىم كوپشىلىگى قوعامدىق كولىكتى كۇندە پايدالاناتىنىن كورسەتتى. كولىكتەر سانىنا بايلانىستى پىكىر ەكىگە جارىلىپ تۇر, 44,3 پايىز رەسپوندەنت ونىڭ جەتكىلىكتى ەكەنىن ايتسا, 55,8 پايىزى بۇل پىكىردى جوققا شىعارعان. اۆتوبۋستاردىڭ ءجۇرۋ جيىلىگىنە كوڭىلى تولىپ, جاقسى باعا بەرگەندەر – 38 پايىز. رەسپوندەنتتەردىڭ جارتىسى ايالدامادا كولىكتى كوپ كۇتپەيتىنىن ايتقان, ال ساۋالدامانىڭ بۇل تۇسىن «ناشار» جانە «وتە ناشار» دەپ بەلگىلەگەندەر 15 پايىز بولىپ تۇر.
جالپى, ساۋالداماعا قاتىسقانداردىڭ جارتىسىنا جۋىعى بۇل سالا قىزمەتىنە كوڭىلى تولمايتىنىن ءبىلدىرىپتى. ولار جولاۋشى تاسىمالىمەن اينالىساتىنداردىڭ جۇرت تاڭەرتەڭ جۇمىسقا, كەشكە ۇيگە اسىققان مەزگىلدە ءبىر-بىرىنە جول بەرمەي جارىسىپ, قاۋىپسىزدىك تالاپتارىن ساقتامايتىنىنا, كوز بايلانا ساپ تىيىلىپ, دەمالىس كۇندەرى سيرەك قاتىنايتىنىنا نارازى.
وسىعان بايلانىستى سەرىكتەستىككە بارىپ, باسشىلارمەن تىلدەستىك. جولاۋشىلاردىڭ جانايقايىنا بايلانىستى ولاردىڭ دا ايتارى از ەمەس ەكەن.
شىعىنى كوپ شاقىرىمدار
وسىدان 7 جىل بۇرىن وبلىس اكىمدىگى مەن ەۋروپالىق قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكى اراسىندا نەسيەلىك كەلىسىمشارتىنا قول قويىلىپ, سونىڭ نەگىزىندە كەلەر جىلى سەرىكتەستىك شەتەلدىك اۆتوبۋستار الا باستادى. قازىر نەسيەگە الىنعان وسى 92 اۆتوبۋستىڭ ون ەكىسىنىڭ توزىعى جەتتى. ال 80 اۆتوبۋس مارشرۋتتا ءجۇر.
اۆتوبۋس پاركى باسشىلىعى ءالى كۇنگە دەيىن 2013 جىلى سىزىلعان مارشرۋتتىق سىزبامەن جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقانىن ايتادى. ال ودان بەرى قالا اۋماعىنا جاڭادان 14 شاعىن اۋدان قوسىلدى. جەكە سەكتورلار دا اجەپتاۋىر ۇلعايدى. ونداعى تۇرعىنداردى «اۋدانىڭ سىزبادا جوق» دەپ سىرتقا تاعى تەبە المايسىڭ. امال جوق, سوڭعى ايالدامانى قولدان سوزۋعا تۋرا كەلەدى, وسىدان كەلىپ كولىكتىڭ جولى ۇزارادى. مىسالى, تەمىر جول ۆوكزالىنان شىعىپ, قالانى كوكتەي, ىرگەدەگى سابالاق ساياجاي ۋچاسكەسىن جاناي ءوتىپ, اۋەجايعا جەتىپ توقتايتىن №30 اۆتوبۋستىڭ كۇندەلىكتى تاباتىنى 18 مىڭ تەڭگەنىڭ شاماسى. ال جۇرگىزۋشى ايلىعىن, جۇمسالاتىن ماي-سۋىن, امورتيزاتسياسىن ەسەپتەگەندە ءبىر كۇندىك شىعىنى 42 مىڭ تەڭگەنىڭ ۇستىنە شىعىپ وتىر.
– مارشرۋت رەنتابەلدى جۇمىس ىستەۋى ءۇشىن ءبىر باعىتتىڭ ۇزاقتىعى 20-22 شاقىرىمنان اسپاۋى كەرەك. بۇدان ارتىپ كەتسە, شىعىنىڭ كوپ, پايداڭ از بولادى. ال بىزدە قازىر ءبىر باعىت 38 شاقىرىم بولىپ وتىر. وسىلاي ەسەپتەگەندە ءار اۆتوبۋس كۇنىنە 250-300 شاقىرىم جول جۇرەدى. ارينە مۇنداي جۇرىستەن تەمىر دە توزادى, – دەيدى اۆتوبۋس پاركى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى قانات راحمەتوۆ.
وسى كۇنى قالا ىشىندە 25, ال ماڭايىنداعى اۋىلدارعا 8 مارشرۋت قاتىنايدى. ال ولار ۋاقتىلى ءجۇرىپ وتىرۋى ءۇشىن شامامەن ءتۇرلى سىيىمدىلىقتاعى 500 كولىك كەرەك. تەك قالا ىشىندەگى باعىتتاردىڭ وزىنە 150 مارشرۋتتى كولىك جەتىسپەي تۇر. وسىدان دا كولىكتەر ايالداماعا ءوز ۋاقىتىنان كەشىگىپ كەلىپ جاتادى. وسى پاركتەن شىعاتىن اۆتوبۋستاردا GPS-باقىلاۋ جۇيەسى بار. ولاردىڭ قايدا جۇرگەنى الاقانداعىداي كورىنىپ تۇرادى. بىراق اۆتوبۋس پاركىمەن كەلىسىمشارت نەگىزىندە جۇمىس ىستەپ جاتقان ورتا جانە شاعىن سىيىمدىلىقتاعى كولىكتەردى قاداعالاۋ قيىنداۋ. جولاۋشىنىڭ جۇيكەسىن جۇقارتاتىن ماسەلەنىڭ ءبىرازى وسى جەكە تاسىمالداۋشىلار تارتىبىنە بايلانىستى بولىپ وتىر.
قالا اكىمدىگى مارشرۋتتى جول سىزبالاردى وڭتايلاندىرۋ باعىتىنداعى اۆتوبۋس پاركىنىڭ ۇسىنىسىن قولدادى. مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ تارتىبىمەن جۇرەتىن بۇل باستاما اياسىندا جەڭىمپاز كومپانيا جولاۋشىلار لەگىنە قاراي باعىتتار سىزباسىن جاساپ, ايالدامالاردىڭ دا ورنىن بەلگىلەۋى ءتيىس.
ء تيىمدىسى – ەلەكتروندى بيلەت
بيلەت دەمەكشى, قىزىلوردا جولاقىسى قىمبات وڭىرلەر قاتارىندا تۇر. وسىدان 3 جىل بۇرىن قوعامدىق كولىك جولكىرەسى ەرەسەكتەرگە 90, مەكتەپ وقۋشىلارىنا 40 تەڭگە بولىپ بەلگىلەنگەن. قازىر سونى ەلەكتروندى بيلەتكە الماستىرۋ باستاماسى قولعا الىندى. وسىعان بايلانىستى بىلتىر وبلىستىق جولاۋشىلار كولىگى جانە اۆتوموبيل جولدارى باسقارماسى جاريالاعان كونكۋرستا الماتىلىق «Alem Pay» كومپانياسى جەڭىمپاز بولىپ تانىلىپ, جاقىندا تەستىلىك رەجىمدە جۇمىس بارىسىن كورسەتتى. ولار وسى ايدىڭ سوڭىنا دەيىن قوعامدىق كولىكتەردىڭ بارىنە ءتيىستى قوندىرعى ورناتىپ شىعادى.
– ەڭ ءتيىمدىسى وسى, – دەيدى ديرەكتوردىڭ ورىنباسارى. – ەلەكتروندى بيلەت جۇيەسىنە وتسەك كۇنىنە قاي باعىتتا قانشا جولاۋشى تاسىمالدانعانى ناقتى-لانادى, سوعان بايلانىستى قانشا كولىك كەرەكتىگى دە انىق بولا تۇسەدى. ورتا جانە شاعىن سىيىمدىلىقتاعى كولىكتەرگە قاتىستى كوپ ماسەلە دە وسى ەلەكتروندى بيلەت ەنگىزىلگەننەن كەيىن شەشىمىن تابۋى ءتيىس.
مەكەمە باسشىلىعى قوسىمشا كولىكتەر الۋ ءۇشىن وبلىستىق ەكونوميكا جانە بيۋدجەتتىك جوسپارلاۋ باسقارماسىنا تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق نەگىزدەمە ۇسىنىپتى. باسقارما ۇسىنىستى قاراپ, ەندى ءتيىستى ورىنداردىڭ كەلىسىمىن الۋعا جىبەرەدى. وسىدان كەيىن بيۋدجەت قارجىسىن ۇنەمدەۋ ەسەبىنەن پارككە جاڭا كولىكتەر الىنادى. بىلتىر وبلىس بيۋدجەتىنەن سەرىكتەستىككە 209 ملن تەڭگە ءبولىندى. جالپى, مەكەمە باسشىلىعى جىل اياعىنا دەيىن 13 اۆتوبۋس الۋدى جوسپارلاپ وتىر. سوندا عانا سالاداعى تۇيتكىلدىڭ ءتىنى بوساپ, جولاۋشىعا جاسالار جاعداي جاقسارا تۇسپەك.
قىزىلوردا
