رۋحانيات • 30 قاڭتار, 2020

قازىرگى زامانعى قازاق ادەبيەتى 6 تىلگە اۋدارىلادى

770 رەت
كورسەتىلدى
6 مين
وقۋ ءۇشىن

«جاھانداعى زاماناۋي قازاقستاندىق مادەنيەت» جوباسىن جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا اتقارىلعان جۇمىستاردىڭ ءبىرى - قازاق تىلىندەگى انتولوگيالاردى بۇۇ تىلدەرىندە باسىپ شىعارۋ قولعا الىنادى. بۇل تۋرالى پرەمەر-ءمينيستردىڭ رەسمي اقپاراتتىق سايتىندا جازىلعان.

قازىرگى زامانعى قازاق ادەبيەتى 6 تىلگە اۋدارىلادى

جوبا شەڭبەرىندە قازىرگى زامانعى قازاق ادەبيەتىن بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىندا قابىلدانعان 6 تىلگە اۋدارۋ كوزدەلگەن. اۋدارىلعان شىعارمالار زاماناۋي قازاق ادەبيەتى پروزاسىنىڭ انتولوگياسى مەن زاماناۋي قازاق ادەبيەتى پوەزياسىنىڭ انتولوگياسىنا ەنگىزىلەدى, بۇل انتولوگيالاردى دا بۇۇ تىلدەرىندە باسىپ شىعارۋ قولعا الىنادى.

پوەزيا جانە پروزا جانرى بويىنشا 30 قازاقستاندىق اۆتوردىڭ قازىرگى زامانعى 290 شىعارماسى اعىلشىن, فرانتسۋز, يسپان جانە ورىس تىلدەرىنە اۋدارىلدى. 

2019 جىلى لوندون قالاسىندا «زاماناۋي قازاق ادەبيەتى پروزاسىنىڭ انتولوگياسى» مەن «زاماناۋي قازاق ادەبيەتى پوەزياسى انتولوگياسىن» تانىستىرۋ شارالارى ءوتتى.  قازاق ادەبيەتىنىڭ جاۋھارلارىنىڭ جيناقتارى اعىلشىن تىلىندە 100 052 دانامەن جارىق كورىپ, الەمنىڭ 94 ەلىنە تاراتىلدى.

شەتەلدەردە «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىنا ارنالعان 100-گە جۋىق ءىس-شارا ۇيىمداستىرىلدى:

- كىتاپ, فوتو جانە ونەر تۋىندىلارىنىڭ كورمەسى;

- قازاقستاننىڭ تاريحى مەن مادەنيەتى تۋرالى فيلمدەر كورسەتىلىمى;

- قازاقستاندىق شىعارماشىلىق ۇجىمداردىڭ كونتسەرتى;

- دوڭگەلەك ۇستەلدەر, عىلىمي-پراكتيكالىق كونفەرەنتسيالار.

بۇدان وزگە, شەتەلدىك باق-تا 100-گە جۋىق ماقالا جارىق كوردى. 

شەتەلدەردە قازاق ادەبيەتىنىڭ  تانىمالدىعىن ارتتىرۋ ماقساتىندا سول ەلدەردەگى قازاقستاننىڭ رەسمي مەكەمەلەرى قازاقستاندىق جازۋشىلاردىڭ تۋىندىلارىن شەت تىلدەرىنە اۋدارۋ جانە باسىپ شىعارۋ بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزۋدە. قازاقتىڭ ۇلى اقىنى ءارى ويشىلى ابايدىڭ ولەڭدەرى مەن قارا سوزدەرىنىڭ پارسى, مالاي, پولياك, گوللاند جانە پورتۋگال تىلدەرىندەگى جيناقتارى دايىندالدى.

انكارا قالاسىندا حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسى باسىپ شىعارعان «تۇركى ينتەگراتسياسىنىڭ ارحيتەكتورى» كىتابىنىڭ تۇساۋكەسەرى ءوتتى. ءىس-شارا تۇركىتىلدەس مەملەكەتتەردىڭ ىنتىماقتاستىق كەڭەسىن قۇرۋ جونىندەگى ناحچىۆان كەلىسىمىنىڭ 10 جىلدىعىنا ورايلاستىرىلدى. جيناققا تۇركى كەڭەسى مەملەكەتتەرى باسشىلارىنىڭ, سونداي-اق شەتەلدىك عىلىمي جانە مادەني قايراتكەرلەردىڭ ماقالالارى ەندى. سونىمەن بىرگە پروفەسسور گ. ۆ. كاننىڭ «قازاقستان تاريحى» اتتى كىتابى قىتاي تىلىنە اۋدارىلدى.

ماسكەۋدەگى «سوۆرەمەننيك» دراما تەاترىندا قازاقستاندىق دراماتۋرگ ر. مۇقانوۆانىڭ اقيىق اقىن ف. وڭعارسىنوۆاعا ارنالعان «فاريزا» سپەكتاكلىنىڭ پرەمەراسى ءوتتى. 

كانادادا, يوردانيادا, شۆەتسيادا, رۋمىنيادا, فرانتسيا جانە بەلارۋستە قازاقستاندىق كينو فەستيۆالدەرى وتكىزىلدى. شەتەلدىك كورەرمەندەرگە وتاندىق رەجيسسەرلەردىڭ «قازاق حاندىعى. الماس قىلىش», «كوشباسشى جولى. جۇلدىزدار توعىسقاندا», «امىرە», «ارۋاق», «تالان», «اناعا اپارار جول» جانە ت.ب. فيلمدەرى كورسەتىلدى. «ازياتيكا» (ريم قالاسى, يتاليا) جانە «DORF» (ۆينكوۆتسي قالاسى, حورۆاتيا) حالىقارالىق كينوفەستيۆالدەرى اياسىندا دا قازاقستان فيلمدەرىنىڭ جەكە كورسەتىلىمدەرى ءوتتى. ال نيۋ-دەلي قالاسىندا شىعىستىڭ ايگىلى ويشىلى ءابۋ ناسىر ءال-ءفارابيدىڭ 1150 جىلدىق مەرەيتويىنا ارنالعان ءال-فارابي ءۇيى اشىلدى.

قازاقستان حالىقارالىق دەڭگەيدەگى ءتۇرلى كىتاپ, ونەر جانە ارحەولوگيالىق كورمەلەرگە قاتىستى. قىتاي ۇلتتىق مۋزەيىندە وتكەن «جىبەك جولى بويىنداعى ەلدەر ۇلتتىق مۇراجايلارىنىڭ قازىنالارى» كورمەسى اياسىنداعى «التىن ادام» جادىگەرلەر كورمەسىندە, ليتۆادا وتكەن «Qazaq brands showroom» قازاقستاندىق ايەلدەر كيىمدەرىنىڭ كورمەسىندە كوپشىلىك نازارىنا قازاق تاريحى مەن ونەرىنىڭ تەڭدەسسىز قازىناسى ۇسىنىلدى.

«رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى اياسىندا قازاقستان مادەنيەتىن شەتەلدە ىلگەرىلەتۋ ماقساتىندا شەتەلدىك باق وكىلدەرىنە ارنالعان مادەني ءباسپاسوز تۋرلارى وتكىزىلدى. ماسەلەن, وتكەن جىلى 4-6 قىركۇيەكتە نۇر-سۇلتان قالاسىندا وتكەن ازيا ەلدەرى قالامگەرلەرىنىڭ ءبىرىنشى فورۋمىنا ارنالعان ءباسپاسوز تۋرىنا الەمنىڭ 13 ەلىنەن جۋرناليستەر قاتىستى.  ولار سونىمەن قاتار قازاقستان استاناسىنىڭ بىرقاتار مادەني-تاريحي جانە تۋريستىك نىساندارىن ارالادى. شەتەلدىك جۋرناليستەرگە تانىمال ازيالىق اۆتورلار كو ىن (وڭتۇستىك كورەيا), موزا ال-مالكي (قاتار), مەند-وويوو (موڭعوليا), امار ميترا ء(ۇندىستان), انار راسۋل رزاەۆ (ازەربايجان), ۇلىقبەك ەسداۋلەت, ولجاس سۇلەيمەنوۆ, مۇحتار شاحانوۆ جانە ت.ب. جەكە كەزدەسۋلەر مەن سۇحباتتار ۇيىمداستىرىلدى. شارا قورىتىندىسى بويىنشا شەتەلدىك باق بەتتەرىندە 40-قا جۋىق ماقالا جارىق كوردى.

م. اۋەزوۆ اتىنداعى قازاق مەملەكەتتىك اكادەميالىق دراما تەاترى بۋداپەشت قالاسىندا  وتكەن «يمرە ماداچ اتىنداعى VI حالىقارالىق تەاترلار كەزدەسۋى» فەستيۆالىندە يران عايىپتىڭ «قورقىتتىڭ كورى» قويىلىمىن كورسەتتى. سونىمەن قاتار تەاتر «تۇركى مادەنيەتى: تۇركى مادەنيەتىندەگى قورقىت مۇراسى» تاقىرىبىندا وتكەن عىلىمي كونفەرەنتسياعا قاتىسىپ, ءىس-شارا قورىتىندىسى بويىنشا اقش قالالارىنا گاسترولدىك ساپارعا شاقىرتۋ الدى. 

قۇرمانعازى اتىنداعى قازاق مەملەكەتتىك اكادەميالىق حالىق اسپاپتارى وركەسترى 85 جىلدىق مەرەيتويى اياسىندا گاسترولدىك ساپارمەن رەسەيدىڭ ماسكەۋ جانە سانكت-پەتەربۋرگ قالالارىنا  باردى. ال ريمدەگى Teatro dell’Opera di Roma ساحناسىندا «استانا وپەرا» وپەرا جانە بالەت تەاترى ا. حاچاتۋرياننىڭ اڭىزعا اينالعان «سپارتاك» بالەتىن كورەرمەندەر نازارىنا ۇسىندى. سونىمەن قاتار ابايدىڭ 175 جىلدىعىنا وراي «اباي» وپەراسى شەتەلدەرگە گاسترولدىك ساپارلاردىڭ رەپەرتۋارىنا ەنگىزىلدى. ريم قالاسىندا ن. تىلەنديەۆ اتىنداعى «وتىرار سازى» اكادەميالىق فولكلورلىق-ەتنوگرافيالىق وركەسترىنىڭ كونتسەرتى ءوتتى. اباي اتىنداعى قازاق مەملەكەتتىك اكادەميالىق وپەرا جانە بالەت تەاترىنىڭ گاسترولى لوندون قالاسىنداعى الەمنىڭ ەڭ بەدەلدى وپەرالىق ساحنالارىنىڭ ءبىرى - كوليزەي تەاترىندا ءوتتى. 

ۆەنگريانىڭ سازحالومباتتا قالاسىنداعى ماتريكا مۋزەيىندە قر ورتالىق مەملەكەتتىك مۋزەيىنىڭ « ۇلى دالانىڭ تاريحي-مادەني كەلبەتى» اتتى حالىقارالىق جىلجىمالى كورمەسى ءوتتى. شارادا مۋزەي قورىنداعى ەرتە كوشپەلىلەر كەزەڭىنىڭ مادەنيەتىن كورسەتەتىن ارحەولوگيالىق ارتەفاكتىلەر, ەسىك قورعانىنان تابىلعان «التىن ادامنىڭ» عىلىمي رەكونسترۋكتسياسى, سونداي-اق ءداستۇرلى قازاق مادەنيەتىنە قاتىستى ەتنوگرافيالىق قۇندىلىقتار كوپشىلىك كوزايىمىنا ۇسىنىلدى.

قر ۇلتتىق مۋزەيى افينى قالاسىنداعى ەپيگرافيالىق مۋزەيدە « ۇلى دالا: تاريح جانە مادەنيەت» كورمەسىن اشتى. كورمەگە ۇلتتىق مۋزەيدىڭ ەڭ قۇندى جادىگەرى - «التىن ادام» قويىلدى.

سوڭعى جاڭالىقتار

«سپارتاك» تاعى دا جەڭىلدى

سپورت • بۇگىن, 11:55

بۇگىن اۋا رايى قانداي بولادى؟

اۋا رايى • بۇگىن, 10:42