ءححى عاسىر ادامزاتقا جاڭا قۇندىلىقتار جۇيەسىن الا كەلدى. جاپپاي تۇتىنۋ قوعامى قالىپتاستى. اقپارات الماسۋ مەن بايلانىس جۇيەسىندە جىلدامدىق ارتقان سايىن ادامداردا اسىعۋ كۇيى كۇشەيگەن زامان ورنادى. ومىرگە قاجەتتى تەحنيكالىق قۇرالدار جەتىلگەنىمەن ۋاقىتتى ءتيىمدى پايدالانۋدىڭ مۇمكىندىگى دە ازايىپ وتىرعانداي اسەر قالدىرادى. الەم مازاسىزدىققا, انىعىن ايتقاندا رۋحاني مازاسىزدىققا ءتۇستى. ادامنىڭ ماتەريالدىق قاجەتتىلىگى سياقتى, رۋحاني قاجەتتىلىگى بار ەكەنى بەلگىلى. قازىرگى جاستار قۇندىلىقتى, رۋحاني قاجەتتىلىگىن «تاپقان جەرىنەن» ىزدەۋدە. ءبىرى ءارتۇرلى ءدىني اعىمداردان, ءبىرى عالامتوردان ىزدەسە, ەندى ءبىرى وزگە ەلدىڭ مادەنيەتىنەن, تىلىنەن, داستۇرىنەن ىزدەپ ءجۇر.
دەگەنمەن, ادام زامان اعىمىنا ساي بەيىمدەلەتىنىن جوققا شىعارۋعا بولماس. ابايدىڭ «ادام بالاسىن زامانا وسىرەدى» دەيتىنى وسىدان شىعادى. ءار ادام ءوزى ءومىر ءسۇرىپ وتىرعان قوعامىنىڭ جەمىسى رەتىندە قالىپتاسادى. ياعني, ءححى عاسىر وركەنيەتىنىڭ جەتىستىگى ادامدار قاتىناسىنىڭ جاڭا جۇيەسىن قالىپتاستىردى. وسىنداي قوعامدىق قاتىناستار جۇيەسىندە ابايعا زامان اعىمىنا ساي قايتا ورالۋ, ءتۇسىندىرۋ, وقۋ باعدارلاماسىن جاساۋ, اباي ورتالىقتارىن اشۋ اسا كەرەكتى ءىس بولماق.
قازاقستان پرەزيدەنتى ق.ك.توقاەۆتىڭ «اباي جانە ءححى عاسىرداعى قازاقستان» تاقىرىبىنداعى ماقالاسىندا بۇگىنگى قوعام دامۋىنا ساي اباي ىلىمىنە مازمۇندى باعا بەرىلگەن. مەملەكەت ىسىندە, يدەولوگيا مەن جاھاندىق دامۋدىڭ ۇردىسىندە قالىپتاسقان جاڭا قوعامدىق جۇيەدە ويشىل ۇسىنعان كونتسەپتسيالاردى جاڭعىرتۋدىڭ جانە جۇزەگە اسىرۋدىڭ جولدارىنا ستراتەگيالىق باعدارلاما جاسالعان.
اباي ون توعىزىنشى قارا سوزىندە «ەستىلەردىڭ ايتقان سوزدەرىن ەسكەرىپ جۇرگەن كىسى ءوزى دە ەستى بولادى» دەيدى. ءبىز اباي ورتالىقتارى ارقىلى اباي ايتىپ وتىرعان «تولىق ادام» ىلىمىنە نەگىزدەلگەن يدەيانى العا تارتا وتىرىپ, جاستار اراسىندا «ەستى ءسوز» ايتۋدى توقتاتپاعانىمىز ابزال.
قازىر ينتەرنەت زامانى دەيمىز. اباي ايتقان «سىبىردان باسقا سىر جوق» اقپاراتتار الەۋمەتتىك جەلىلەر مەن مەسسەندجەرلەردە جەلدەي ەسىپ, ەلدى دۇرلىكتىرەدى دە جاتادى. وسىنداي تۇستا ابايدىڭ «وڭكەي جالعان ماقتانمەن, شىننىڭ بەتىن بويايدى» دەگەن تاعى ءبىر ولەڭ جولى ويعا ورالادى. ەلدى پايداسىز سىبىر مەن جالعان سوزدەن اۋلاق بولۋعا شاقىرعان ابايدى وقۋ, ونىڭ «ەستى ءسوزىن» ەستەن شىعارماي ومىرلىك باعدار ەتۋدىڭ جەكە ادام ءۇشىن عانا ەمەس, جالپى قوعام ءۇشىن دە پايداسىنىڭ زور ەكەنىن بايقاۋعا بولادى.
پرەزيدەنت اتاپ ايتقانداي, بۇگىنگى جاس بۋىن ابايدى وقۋدان, ولەڭىن جاتتاۋدان جالىقپاعانى ءجون.
جوعارىدا اتاپ وتكەن اباي ورتالىقتارىن ورتا مەكتەپتەر مەن جوعارى وقۋ ورىندارى جانىنان اشۋ, ول ورتالىقتارعا جاستاردى كوپتەپ تارتۋدىڭ ماڭىزى زور. بۇل ورتالىقتاردا جاستارعا ويشىل ىلىمىمەن جەتە تانىسۋعا مۇمكىندىك اشىلادى. سونداي-اق ورتالىقتاردا كورنەكتى ابايتانۋشىلار جانە عالىمدارمەن كەزدەسۋلەر ۇيىمداستىرىلىپ, ابايدىڭ ءوزى مەڭزەگەن «ەستى ادامداردىڭ ەستى ءسوزى ايتىلسا» ورىندى بولار ەدى.
ورتالىقتاردىڭ اباي ىلىمىمەن شەكتەلىپ قالۋى مىندەتتى ەمەس دەپ ويلايمىن. ينتەللەكتۋالدىق ءارى رۋحاني ورتا رەتىندە قالىپتاسىپ, وي ءورىسى كەڭ جاستاردى تاربيەلەيتىن ورتالىققا اينالدىرۋ قاجەت.
بۇل ءوز كەزەگىندە ەل جاستارىنىڭ رۋحاني قۇندىلىققا دەگەن كوزقاراسىن قالىپتاستىرىپ, ءبىز تىلگە تيەك ەتىپ وتىرعان جاھاندانۋ داۋىرىندە ۇلتتىق كودتى ساقتاۋدا ماڭىزدى تەتىك بولادى دەپ سەنەمىز.
دارحان جازىقباەۆ,
فيلوسوفيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى
