قوعام • 24 قاڭتار، 2020

د.احمەتوۆ: شقو-دا نەگىزگى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق كورسەتكىشتەردىڭ ءوسۋ قارقىنى قامتاماسىز ەتىلدى

22 رەتكورسەتىلدى

مەملەكەت باسشىسى ق. توقاەۆتىڭ توراعالىعىمەن وتكەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتىنىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ 2019 جىلعى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ قورىتىندىلارى تۋرالى ءوڭىر اكىمى دانيال احمەتوۆ باياندادى. بۇل تۋرالى پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى حابارلادى.

اكىمنىڭ ايتۋىنشا، 2019 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا شىعىس قازاقستان وبلىسىندا تۇراقتى دامۋ تراەكتورياسى ساقتالۋدا. بارلىق نەگىزگى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق كورسەتكىشتەردىڭ ءوسۋ ديناميكاسى قامتاماسىز ەتىلدى.

وتكەن جىل ىشىندە، جالپى وڭىرلىك ءونىم 4 ترلن تەڭگەدەن استى. ونەركاسىپ ءوندىرىسىنىڭ كولەمى 109%-عا، اۋىل شارۋاشىلىعى ءونىمىنىڭ كولەمى 104%-عا، ينۆەستيتسيا – 123%-عا، قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ كولەمى 106%-عا ارتتى. 443 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلىپ، ءوسىم 108%-دى قۇرادى.

«ناقتى سەكتورداعى وڭ ناتيجەلەر ەل بيۋدجەتىنە سالىق ءتۇسىمىن 121%-عا، سونىڭ ىشىندە جەرگىلىكتى بيۋدجەت ءتۇسىمىن 114%-عا ۇلعايتۋعا مۇمكىندىك بەردى. تۇرعىنداردىڭ اقشالاي كىرىستەرى 116%-عا، ايلىق ورتاشا ەڭبەكاقى 114%-عا، جەكە تۇلعالاردىڭ سالىمدارى 111%-عا ءوستى. 27 مىڭ جاڭا جۇمىس ورنى قۇرىلدى» دەدى اكىم. 

وبلىستا حالىقتىڭ تۇرمىس ساپاسىنا قاتىستى ماسەلەلەرگە، ونىڭ ىشىندە دەنساۋلىق ساقتاۋ، ءبىلىم بەرۋ، الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋعا ەرەكشە ءمان بەرىلەدى.

ء«بىز الدىمىزعا وبلىستىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن دامىتۋ ءپرينتسيپىن وزىق دامۋشى رەتىندە وزگەرتۋ مىندەتىن قويدىق. 3 جىل ىشىندە سالاعا 22 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيالاندى. 1086 بىرلىك زاماناۋي جابدىق ساتىپ الىندى. روبوتتى حيرۋرگيا جانە ترانسپلانتولوگيا، پوليتراۆما، ورتوپەديا ورتالىقتارى، III دەڭگەيدەگى ينسۋلت ورتالىعى، گيبريدتى وپەراتسيالىق اشىلدى، التاي جانە اياگوز اۋدان ورتالىقتارىندا II دەڭگەيدەگى ينسۋلت ورتالىقتارى قۇرىلدى» دەدى د. احمەتوۆ.

سونىمەن قاتار مەكەمەلەردى حالىقارالىق «التىن ستاندارتقا» – Joint Commission International سايكەستىگىنە اككرەديتتەۋ جۇرگىزىلەدى، بۇل مەديتسينالىق ءتۋريزمدى دامىتۋعا ناقتى قادام جاساۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. مەديتسينالىق كادرلاردىڭ ءتيىمدى مەديتسينالىق كومەكتىڭ جاڭا ەنگىزىلگەن جۇيەسىنە سايكەستىگى ءۇشىن ءۇش دەڭگەيلى باعدارلاما شەڭبەرىندە 5،5 مىڭنان استام مامان بىلىكتىلىگىن ارتتىردى، ونىڭ 276-ى — الىس شەتەلدەردە.

«قابىلدانعان شارالار مەديتسينا دەڭگەيىن كوتەرۋگە، نارەستە ءولىمىن 28%-عا، قان اينالىمى جۇيەسى اۋرۋلارىنان بولاتىن ءولىمدى 7%-عا، تۋبەركۋلەزدەن بولاتىن ءولىمدى 66%-عا تومەندەتۋگە مۇمكىندىك بەردى» دەدى اكىم.

ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرىنىڭ تاجىريبەسى بويىنشا ورتا ءبىلىمنىڭ جاڭارتىلعان مازمۇنعا كوشۋى جۇزەگە اسىرىلدى. وبلىستىڭ بارلىق 648 مەكتەبىن ات-سىنىپتارمەن جابدىقتاۋ اياقتالدى. ءۇش ءتىلدى ءبىلىم بەرۋ جوباسىن جۇزەگە اسىرۋ جالعاسۋدا.

سونىمەن قاتار اتالعان شارالار، سونداي-اق «بىلىكتى مامان» وبلىستىق جوباسى بويىنشا وڭىرلىك جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋ باعدارلاماسى جوعارى ءبىلىمنىڭ قولجەتىمدىلىگىن 48-دەن 64%-عا دەيىن ارتتىرۋعا جانە مەكتەپ تۇلەكتەرىنىڭ تاياۋ شەتەل جوو-لارىنا كەتۋىن 3 ەسە ازايتۋعا مۇمكىندىك بەردى.

«تۇرمىس ساپاسى ماسەلەلەرىن شەشە وتىرىپ، ءبىز از قامتىلعان جانە كوپ بالالى وتباسىلاردىڭ ءال-اۋقاتىن جاقسارتۋعا باسا كوڭىل بولەمىز. وتكەن جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا تۇرعىن ۇيلەر مەن پاتەرلەردى 1700 كەزەكتە تۇرعاندار قاتارىنان 495 كوپ بالالى وتباسى الدى. قالعان وتباسىلار 3 جىل ىشىندە كەزەڭ-كەزەڭىمەن تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتىلەدى» دەپ اتاپ ءوتتى د. احمەتوۆ.

ءوڭىر اكىمىنىڭ ايتۋىنشا، حالىقتىڭ ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيىن ارتتىرۋدى قامتاماسىز ەتۋگە تەك بيۋدجەت قاراجاتى عانا ەمەس، سونداي-اق حالىقارالىق قارجى ينستيتۋتتارىنىڭ ينۆەستيتسيالارى دا، مەملەكەتتىك-جەكەمەنشىك ارىپتەستەردىڭ سالىمدارى دا جۇمىلدىرىلعان.

بۇگىنگى تاڭدا ءمجا-ءنىڭ 266 جوباسى بويىنشا جۇمىس اتقارىلۋدا، بۇل قازاقستان بويىنشا جوبالاردىڭ 30%-ىن قۇرايدى. قازاقستانداعى ەۋروپا قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكىمەن وڭىرلىك كەلىسىمدەر مەن شارتتاردىڭ 29%-ى — شىعىس قازاقستان وبلىسى.

«وبلىستىڭ دامۋ كەلەشەگىن قاراستىرا وتىرىپ جانە ءوڭىردى تۇبەگەيلى جاڭا دەڭگەيگە شىعارۋعا قابىلەتتى ستراتەگيالىق ۇزاق مەرزىمدى رەزەرۆتەردى تالداي وتىرىپ، ناقتى سەكتوردىڭ ۆەكتورلىق باعىتى رەتىندە اگرارلىق كەشەن انىقتالعان» دەدى اكىم.

ساراپشىلار قىتاي نارىعىن سويا بويىنشا 97 ملن توننا كولەمىندە باعالايدى. قحر جىل سايىن 3 ملن تونناعا جۋىق جۇگەرى يمپورتتايدى. وسى ەكى باعىت الداعى بىرنەشە جىلدا شقو-نىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى قۇرىلىمىن وزگەرتەدى.

ەكونوميكانىڭ تاعى ءبىر بولاشاعى بار دامۋى — وبلىستىڭ مينەرالدىق-شيكىزات بازاسىنا نەگىزدەلگەن جاڭا تەحنولوگيالار جاساۋ، وندىرىستىك پروتسەستەردى جاڭعىرتۋ.

اكىم اتاپ وتكەندەي، 2040 جىلعا قاراي بۇگىنگى تاڭدا جۇمىس ىستەپ تۇرعان ءىرى كەن ورىندارى ءىس جۇزىندە تاۋسىلاتىن بولادى. وسى باعىتتى تولىققاندى دامىتۋ ءۇشىن 1 كم-دەن استام تەرەڭدىكتە گەولوگيالىق بارلاۋ جانە ىزدەستىرۋ جۇمىستارىنىڭ جوعارى دەڭگەيىن ۇيىمداستىرىپ، سيرەك جانە جەردە سيرەك كەزدەسەتىن مەتالدار كەن ورىندارىن ءوندىرۋ جانە قايتا وڭدەۋ باعدارلاماسىن قابىلداپ، ينفراقۇرىلىمدى سالۋ قاجەت.

سونداي-اق د. احمەتوۆ اباي قۇنانباي ۇلىنىڭ 175 جىلدىق مەرەيتويىنا دايىندىق ماسەلەسىنە جەكەلەي توقتالىپ ءوتتى.

«بارلىق مەرەكەلىك ءىس-شارالاردىڭ يدەولوگەماسى تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز – ۇلت كوشباسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ “رۋحاني جاڭعىرۋ” باعدارلاماسى مەن “ ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى” ماقالاسىنداعى مىندەتتەرمەن ۇندەس. جالپى 560 ءىس-شارا وتكىزۋ كوزدەلگەن، ونىڭ 24-ءى حالىقارالىق، 21-ءى ۇلتتىق، 515-ءى وڭىرلىك دەڭگەيدە. ىسكە اسىرىلاتىن جوبالار يدەولوگيالىق، رۋحاني جانە اعارتۋشىلىق مىندەتتەرمەن بىرگە، وبلىستىڭ ەكونوميكالىق، ينفراقۇرىلىمدىق، تۋريستىك الەۋەتىن ودان ارى دامىتۋدى قامتاماسىز ەتەدى. ولاردىڭ جالپى سوماسى 20 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى» دەپ تۇيىندەدى ءوڭىر اكىمى. 

سوڭعى جاڭالىقتار

الىپ ءتيىن تورگە وزدى

ايماقتار • كەشە

18،6 ميلليونعا جەتتىك

قازاقستان • كەشە

كحل: «بارىس» جەڭىسكە جەتتى

حوككەي • 15 اقپان، 2020

جول قۇرىلىسىنان تابىلعان اقاۋ كوپ

ايماقتار • 15 اقپان، 2020

اقتوبەدە اۆتوبۋس اۋدارىلدى

ايماقتار • 15 اقپان، 2020

بيىل بقو-دا 1710 پاتەر بەرىلەدى

ايماقتار • 15 اقپان، 2020

جەر سىلكىندى

قازاقستان • 15 اقپان، 2020

ۇقساس جاڭالىقتار