قازاقستان • 24 قاڭتار، 2020

موسكۆا زاماناۋي ورتالىققا اينالا الا ما؟

219 رەتكورسەتىلدى

اقتوبە ەلىمىزدەگى مەگوپوليس اتانۋعا لايىقتى قالالاردىڭ ءبىرى. ەرتە مە، كەش پە، قالا تۇرعىندارىنىڭ سانى ىشكى كوشى-قون مەن تابيعي-دەموگرافيالىق ءوسىم ەسەبىنەن ميلليونعا يەك ارتادى دەپ بولجانىپ وتىر. ءسوز جوق، بۇل وتە اۋقىمدى الەۋمەتتىك جوبا. ەندەشە وعان جەتۋ جولىنداعى باستامالار مەن باعدارلامالار وسى باستان قولعا الىنۋى كەرەكتىگى ەشقانداي تالاس تۋعىزبايدى.

سونىڭ باستى ءبىر قاعيداتى قالا كەلبەتىنىڭ بىرتۇتاستىعى مەن وزىنە ءتان ساۋلەتتىك ەرەكشەلىگىن قالىپتاستىرۋ بولماق. ايتسە دە ازىرگە اقتوبەدە مۇنداي جاڭاشىلدىق پەن جاسامپازدىقتىڭ بەلگىلەرى بايقالا بەرميدى. قالا ساۋلەتىنە نۇقسان كەلتىرىپ، سىيقىن بۇزىپ تۇرعان جەكە تۇرعىن-ءۇي اۋماقتارى جەتەرلىك. سونىڭ ءبىرى، ءتىپتى ءبىرى ەمەس-اۋ بىرەگەيى قالانىڭ قاق ورتالىعىنداعى ون ەكىنشى شاعىن اۋدان تۇسىندا، اقتوبەنىڭ ەڭ باستى كوشەسى – ابىلقايىرعا جالعاساتىن موسكۆا جەكە تۇرعىن-ءۇي سەكتورى.

ونىڭ موسكۆا دەپ اتالۋ سەبەبى، ۇلى وتان سوعىسى كەزىندە موسكۆادان اقتوبەگە كوشىرىلگەن قورعانىستىق جانە ازاماتتىق زاۋىتتاردىڭ جۇمىسشىلارى ءدال وسى جەردە تۇرىپتى. سوعان كەلىپ بۇل اۋماق قازىرگى رەسەي استاناسىنىڭ اتاۋىن يەلەنىپ كەتكەن ەكەن. ءجا، وندا تۇرعان نە بار، بۇل اراداعى باستى گاپ، ونىڭ قالاي اتالۋىندا ەمەس، وڭكەي سۇرعىلت، الاسا ەسكى تامدار مەن ۇيلەردىڭ كوزگە شىققان سۇيەلدەي كورىنەتىنىندە بولسا كەرەك. قارى مەن ىلعالى مول بولعان قىستىڭ كوكتەمگە ۇلاسار كەزىندە موسكۆانى سۋ باسىپ كەتەتىنىن دە اقتوبەلىكتەر جىر قىپ ايتۋدان جالىعار ەمەس.

قازىرگى قولدا بار دەرەكتەر اتالعان سەكتور اۋماعىندا 1400 جەكە تۇرعىن-ءۇي بار ەكەنىن كورسەتەدى. ونىڭ دەنى توزىعى جەتكەنى، كوپشىلىگىنە كۇردەلى جوندەۋ قاجەتتىلىگى بەلگىلى بولىپ وتىر. بۇل باسپانالار بولاشاقتا دا ءدال وسى ازىپ-توزعان كۇيىندە تۇرا بەرە مە، جوق پا؟ اتالعان ساۋال توڭىرەگىندە اقتوبەلىكتەر اراسىندا سوڭعى ون بەس جىل بويىنا ءار قيلى اڭگىمەلەر ايتىلىپ كەلەدى ەكەن. الايدا بۇعان بايلانىستى بىردە ءبىر ناقتى بايلامدار مەن شەشىمدەر جاسالماپتى.

راس، بۇل تۇرعىدا بۇعان دەيىن «اكتيۋبگراجدانپروەكت» وڭدىرىستىك كووپەراتيۆى ىسپەتتەس جەرگىلىكتى سالالىق قۇرىلىمدار كەيبىر جوبالار مەن سىزبالاردى جاساپ كورىپتى دە. بىراق ونىڭ ءبارى جۇزەگە اسپاي سول جوبالانعان، سىزىلعان كۇيىندە اياقسىز قالىپ قويىپتى. موسكۆا ماسەلەسىنە قاتىستى سوڭعى جىلدارى كەيبىر تۇسىنبەستىكتەردىڭ تۋىنداپ قالىپ جۇرگەنى دە سوندىقتان بولسا كەرەك.

جوعارىدا اتالعان جەكە سەكتور اۋماعىندا 1400 تۇرعىن-ءۇي بار ەكەنىن ايتقان ەدىك. قازىرگى كۇنى تۇرعىنداردىڭ كوڭىلىن كۇپتى قىلىپ جۇرگەن ماسەلە ونىڭ الداعى جاي-كۇيى ەكەنىن اڭعاردىق. ءبىز وسى ماقالانى گازەت وندىرىسىنە ازىرلەۋ بارىسىندا اقتوبەلىك ساۋلەتشىلەر بۇدان بىرنەشە جىل بۇرىن ونىڭ 800-ءىن تۇگەلدەي بۇزىپ، جەرمەن-جەكسەن قىلىپ، بۇراتالا الىپ تاستاۋ جونىندە ۇيعارىمعا كەلگەنىن بىلدىك. ال، 600-ءىن جەكە ينۆەستيتسيانىڭ كومەگىنە سۇيەنە وتىرىپ، ساتىلاپ وتەپ، قايتا جاڭعىرتۋ جونىندە جوسپار جاسالعان. سولاي دەي تۇرساق تا ۇيلەرى كۇرەسىمگە يتەرىپ تاستالعان تۇرعىنداردىڭ قايدا تۇرىپ، پانالايتىنى جونىندەگى ماسەلە تولىق شەشىمىن تاپپاعان جاعدايدا ونىڭ ءبارى تەك قۇر بوس ءسوز بولىپ شىقپاي ما؟

مۇنداي سالماقتى جەرگىلىكتى تۇرماق، رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ ءوزى كوتەرە المايتىنى ايان. بۇل ارادا تەك ءبىر جول بار ەكەنى بەلگىلى. بۇل ينۆەستيتسيالىق قاراجات كوزى. اقتوبە وبلىسى ينۆەستيتسيا تارتۋدان رەسپۋبليكا وڭىرلەرى اراسىندا الدا كەلە جاتقانىن ەسكەرسەك، مىسالى تەك وتكەن 2019 جىلى ءوڭىر ەكونوميكاسىنا 850 ميلليارد تەڭگەگە تاياۋ ينۆەستيتسيالىق قاراجات تۇسكەنىن ەسكە الساق، جەرگە قاراپ قالۋدىڭ دا ءجونى جوق. «ەلدە بولسا، ەرنىڭە تيەدى» دەگەندەي وسى ارقىلى موسكۆانىڭ كازىرگى زامانعى قوعامدىق ورتالىقتاردىڭ بىرىنە اينالۋ مۇمكىندىگىن جوققا شىعارۋعا بولمايدى. ءوز كەزەگىندە مۇنىڭ ءوزى ءسانى مەن ساۋلەتى كەلىسكەن جاڭا كوپ قاباتتى تۇرعىن ۇيلەر مەن الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق نىساندار بولماق.

«اكتيۋبگراجدانپروەكت» وڭدىرىستىك كووپەراتيۆىنىڭ توراعاسى اۋباكىر اجىعاليەۆتىڭ مالىمدەۋىنشە، موسكۆاداعى باستى ماسەلە مەن كۇرمەۋى قيىن كۇردەلى ءىس ەسكى ۇيلەردى بۇزىپ، ونىڭ ورنىنا جاڭاسىن تۇرعىزۋدا ەمەس، كەرىسىنشە باستى ماقسات – بۇل اۋداندى جاڭا ساۋلەتتىك جوباعا سايكەس بۇگىنگى زاماناۋي ورتالىققا اينالدىرا بىلۋدە. ال مۇنىڭ ءوزى قالپاقپەن سوعىپ الا قوياتىنداي وپ-وڭاي ءىس ەمەس ەكەنى تاعى دا ايان.

مۇنداعى باستى پروبلەما ينجەنەرلىك-كوممۋنيكاتسيالىق جەلىلەردىڭ تولىقتاي ءىرىپ-ءشىرىپ تۇرعانىندا. ەكىنشىدەن، موسكۆاداعى وسى تەكتەس جەر ءۇستى جانە جەر استى قۇرىلىمى ءبىر قاباتتى شاعىن قۇرىلىستار مەن نىساندارعا ەسەپتەلگەن. ينجەنەرلىك جەلىلەردى تۇگەلدەي ءارى تۇتاستاي اۋىستىرۋ قاجەتتىلىگى دە وسىندا. سونداي-اق جالپى قۇرىلىستىڭ كەشەندى جوباسى جاسالىپ، ونىڭ تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق نەگىزدەمەسى بەكىتىلۋى كەرەك. وعان ماگيسترالدىق جەلىلەر مەن نەگىزگى جولداردى كەڭەيتۋ ءىسىنىڭ باستى تارماقتارى دا ەنگىزىلگەنى ءجون. تەك سودان كەيىن عانا ۇيلەردى بۇزۋ مەن الىپ تاستاۋ جونىندەگى ماسەلەنى ويلاستىرىپ كورۋگە بولار ەدى دەپ سانايدى جەرگىلىكتى ساۋلەتشى ماماندار.

رەسپۋبليكانىڭ باتىس وڭىرىندە جىل سايىن ءوسىپ-وركەندەپ كەلە جاتقان ارايلى اقتوبە قالاسىنىڭ قۇرامداس ءبىر بولشەگى، ياعني قازىرگى موسكۆا جەكە تۇرعىن ءۇي سەكتورى بۇگىنگى زاماناۋي ورتالىققا اينالا الا ما؟ جۇيەلى جاناشىرلىق كوزقاراس پەن قارجىلاندىرۋ تەتىگى تابىلعان جاعدايدا قويىلعان ساۋالدىڭ وڭ جاۋابى الدان شىعارى انىق.

سوڭعى جاڭالىقتار

بەتپەردە كيگەن كوكتەم - 7

قوعام • بۇگىن، 16:07

Samsung تاعى نە پاتەنتتەدى؟

تەحنولوگيا • بۇگىن، 15:23

تاسقىنعا – توسقىن

ايماقتار • بۇگىن، 13:25

قايىقشى اتانىڭ حيكاياسى

رۋحانيات • بۇگىن، 12:39

ۇقساس جاڭالىقتار