ەل ۇكىمەتى قولداعان اتالعان جوبا اياسىندا ءوڭىردىڭ بارلىق اۋدانىنان قاناتقاقتى وكرۋگتەر تاڭدالىپ الىنعان بولاتىن. مۇنداعى ماقسات – اۋىل تۇرعىندارىنىڭ تۇرمىس ساپاسىن جاقسارتۋ. ناتيجەسىندە, اۋىل تۇرعىندارى مەملەكەت تاراپىنان بەرىلەتىن ءتيىمدى نەسيەگە قول جەتكىزىپ, شارۋالارىن شالقىتۋدا. ماسەلەن, جامبىل اۋدانىنداعى بەساعاش اۋىلدىق وكرۋگىنەن 280 وتباسى نەسيە الۋعا ءوتىنىش بەرسە, قازىرگى تاڭدا 52 وتباسىنىڭ ءتيىستى قاراجاتقا قولى جەتكەن. ولار بۇگىندە جوبانىڭ ەكىنشى باعىتى بويىنشا ءتورت ت ۇلىك مالىن ساتىپ الىپ, تىرلىگىن تىكتەۋدە. سونداي-اق مەملەكەت تاراپىنان نەسيە الۋعا 72 بەساعاشتىقتىڭ قۇجاتى ماقۇلدانىپ, بۇگىندە الاتىن قاراجاتىن كۇتىپ وتىر ەكەن.
بەساعاش اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ اكىمى بەيبىت نيعماتۋللاەۆتىڭ ايتۋىنشا, وكرۋگتە 1336 ءۇي بار. ال اتاۋلى جوباعا 1176 اۋلا تۇرعىنى قاتىسۋعا نيەت بىلدىرگەن. بۇل اۋىل تۇرعىندارىنىڭ ەڭبەك نارىعىنا بەيىمدىلىگىن كورسەتسە كەرەك. جالپى وكرۋگتەگى تۇرعىنداردىڭ 95 پايىزى جوباعا قاتىستىرىلىپ وتىر. ءبىرىنشى باعىت بويىنشا ءۇي ىرگەسىندەگى جەردى ءتيىمدى پايدالانۋعا 29 ميلليون تەڭگە قارجى قاجەت ەكەن. ونىڭ 23 ميلليون تەڭگەسىن تۇرعىندار تۇقىمعا جۇمساماق نيەتتە. تىڭايتقىش پەن پەستيتسيدكە جۇمسايتىنى تاعى بار. ال ەكىنشى باعىت بويىنشا 52 ادام نەسيە العان بولسا, ونىڭ 12-ءسى 38 ميلليون 750 مىڭ تەڭگەگە مال ساتىپ الىپتى. ءبىر عانا تۇركسىب اۋىلىنىڭ تۇرعىنى رىسبەك يماناليەۆ «تاراز» الەۋمەتتىك كاسىپكەرلىك كورپوراتسياسى» اكتسيونەرلىك قوعامى ارقىلى 4 ميلليون 980 مىڭ تەڭگە نەسيە الىپ, قاراتوبە اۋىلىنداعى «قىلىشبەكوۆا» جەكە كاسىپكەرلىگىنەن كەلىسىمشارت نەگىزىندە 5 جىلقى, 5 سيىر, 10 باس قوي العان. بۇدان بولەك, مالدىڭ جەم-شوبىنە 830 مىڭ تەڭگە جۇمساعان. «بۇل جوبا ۇيىندە جۇمىسسىز وتىرعان ازاماتتار ءۇشىن يگى باستاما بولدى. ءارى ءوزىڭدى جۇمىسپەن قامتيسىڭ. ءسۇت ءوندىرىپ, مال بورداقىلايسىڭ. ۇيىڭە تابىس كىرەدى. قىسى-جازى اينالىساتىن شارۋاڭ بولادى. العان نەسيەمىزدىڭ دە پايىزى تومەن. نەسيەنىڭ ءبىر جىل كانيكۋلى تاعى بار. نەسيەنى ءبىر جىلدا ەكى ءبولىپ تولەۋ دە ءبىز ءۇشىن ءتيىمدى. شارۋا ادامعا بۇدان ارتىق قانداي قولداۋ كەرەك. جاقىندا ساتىپ العان سيىرىمنىڭ الدى بۇزاۋلاپ, اۋزىمىز اققا ءىلىندى. ەندى ارتىلعان ءسۇتتى وكرۋگتە جاڭا قۇرىلىپ جاتقان اۋىل شارۋاشىلىعى كووپەراتيۆىنە وتكىزۋدى جوسپارلاپ وتىرمىن», دەيدى شارۋا. مەملەكەتتىڭ بۇل قولداۋىنا ريزاشىلىعىن بىلدىرگەن تۇرعىن ەندى ءسۇت وندىرۋمەن قاتار, جىلقى مەن ءمۇيىزدى ءىرى قارانى بورداقىلاۋدى تابىس كوزىنە اينالدىرماق نيەتتە ەكەنىن جەتكىزدى.
جالپى, بۇگىندە جۇمىستىڭ جوقتىعىن نەمەسە تاعى دا ءتۇرلى سىلتاۋلاردى ايتىپ, جالقاۋلىققا بوي الدىرعاندار كوپ. ال مەملەكەت تاراپىنان جاسالىپ وتىرعان بۇل قامقورلىق تىرلىكتى تىكتەۋدىڭ, شارۋانى شالقىتۋدىڭ ءتيىمدى جولى. جۋىردا عانا اۋىلدان «ىسكە ءسات» اۋىل شارۋاشىلىعى كووپەراتيۆى قۇرىلىپ, ءوز جۇمىسىن باستاپ تا كەتىپتى. «اۋىلدا تومەن پايىزبەن نەسيە الىپ, مال ۇستاۋعا نيەت بىلدىرۋشىلەردىڭ قاتارى قالىڭ. قازىردىڭ وزىندە جەكە كاسىپكەرلىگىن اشىپ, «تاراز» الەۋمەتتىك كاسىپكەرلىك كورپوراتسياسىنان» نەسيە رەسىمدەپ, وعان مال ساتىپ العاندار بىزگە مۇشە بولىپ كىرۋدە. الداعى ۋاقىتتا ولار وندىرگەن ءسۇت پەن ەت ونىمدەرىن ءبىز ارقىلى نارىققا شىعاراتىن بولادى. بۇگىندە كووپەراتيۆكە 108 جەكە كاسىپكەر تىركەلىپ ۇلگەرگەن», دەيدى كووپەراتيۆ ديرەكتورى قادىرجان دونەنباەۆ. كووپەراتيۆ شتاتىندا ۆەتەرينار, اگرونوم, ەسەپشى ماماندارى جۇمىس ىستەيدى ەكەن. بۇدان بولەك, كووپەراتيۆ باسشىسى الداعى اقپان ايىندا 100 ميلليون 700 مىڭ تەڭگەگە 3 تراكتور, 1 كومباين, 23 تىركەمەنى كووپەراتيۆ اتىنان 5 پايىزدىق جەڭىلدىكپەن ليزينگكە العالى وتىرعانىن ايتتى. اتالعان تەحنيكالار كووپەراتيۆ مۇشەلەرىنىڭ جەر جىرتىپ, ەگىن جيناپ, ءشوپ ورىپ الۋىنا ۇلكەن مۇمكىندىك جاساماق. سونىمەن قاتار كووپەراتيۆ ءوز مۇشەلەرىنىڭ وندىرگەن ءونىمىن قابىلداپ, وبلىس تۇتىنۋشىلارىنا دەلدالسىز وتكەرىپ وتىرۋدى دا قولعا الىپتى. وبلىستىق تۇتىنۋشىلار كووپەراتيۆىنىڭ سۇرانىسىن ورىنداۋ دا ولاردىڭ مىندەتىنە كىرەدى ەكەن. بۇل ءبىرىنشى كەزەكتە باقشا ونىمدەرىن, ءسۇت پەن ەت وندىرۋشىلەر ءۇشىن ءتيىمدى بولىپ وتىرعانىن ايتادى. ەندى ولار بۇرىنعىداي وندىرگەن ءونىمىن ساۋدالاۋ ءۇشىن الىپساتارلاردىڭ ارباۋىنا تۇسپەيتىن بولادى.
نەگىزىنەن بەساعاش اۋىلىنىڭ تۇرعىندارى ديقانشىلىققا دا بەيىم. جەرگىلىكتى جۇرتشىلىق مال باعۋمەن قاتار, ديقانشىلىق كاسىپتى دە قولعا العان. مۇنداعى ديقانداردىڭ دەنى القاپتارعا گەكتارلاپ سارىمساق, پياز, ءسابىز بەن كوكونىس ەگەدى. ماسەلەن, بەساعاش اۋىلىنىڭ تۇرعىنى اسەت ساپيەۆ قاريانىڭ باپتاپ وتىرعان ازداعان الما باعى بار ەكەن. بۇدان بولەك, تۇرعىن «ىسكە ءسات» اۋىل شارۋاشىلىعى كووپەراتيۆىمەن كەلىسىمشارتقا وتىرىپ, ءۇي ىرگەسىندەگى 10 سوتىق جەرگە تۇرىپ ەكپەك نيەتتە ەكەنىن جەتكىزدى. «تۇرىپ 80 كۇندە پىسەتىن داقىل. تۇقىمىن ناۋرىزدىڭ اياعىندا سەپسەم, مامىر ايىندا ودان ءونىم جيناۋعا بولادى. ال ءساۋىردىڭ باسىندا قىرىققاباتتىڭ دا تۇقىمىن سەۋىپ قويامىن. ناتيجەسىندە, مامىردا قىرىققاباتتىڭ كوشەتىن ساتامىن ءارى ءوز شارباعىما دا كوشەتتەپ وتىرعىزامىن. وسىلايشا 10 سوتىق جەردىڭ وزىنەن-اق ءبىر مەزگىلدە ەكى ءونىم جيناۋعا بولادى», دەيدى اسەت ساپيەۆ.
شاعىن عانا اۋىل بۇگىندە شارۋاسىن شالقىتىپ, ءتورت ت ۇلىك مال مەن جەر ارقىلى ىرىسقا كەنەلىپ وتىر. مەملەكەت قولداۋىنا ءدان ريزا بولعان بەساعاشتىقتار الداعى ۋاقىتتاردا كاسىپتەرىن بۇدان دا كەڭەيتىپ, مول ءونىم الماق نيەتتە. اۋىل اقساقالدارى جاستاردى دا كاسىپكە باۋلىپ, بار بىلگەنىن ولارعا دا ۇيرەتىپ كەلەدى.
جامبىل وبلىسى
