رۋحانيات • 17 قاڭتار، 2020

«ادىلەت، شاپقات كىمدە بار...»

791 رەتكورسەتىلدى

جاستار جىلى جەمىسىن بەرە باستادى. كەشە مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ پرەزيدەنتتىك كادر رەزەرۆىنە ىرىكتەلگەن، ەلەكتەن وتكەن، جۇزدەن جۇيرىك شىققان جىگەرلى جاستاردى اقورداعا ارنايى شاقىرىپ، پىكىر­لەستى. بۇل جۇزدەسۋدەن بولاشاقتا ەل بيلى­گىنە ارالاساتىن جاستاردىڭ قاناتتانىپ ءارى جاۋاپ­كەرشىلىك جۇگىن ارقالاپ شىققانى انىق.

ەلىمىزدە تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا مەملە­كەتتىك باسقارۋ ءىسىنىڭ بارلىق ينستيتۋتى قالىپ­تاستى، ورنىقتى. سول سەبەپتى، جۇرتى­مىز­دىڭ «جاقسىدان اكىم قويسا، ەلدى تۇزە­تەرىنە، جاماننان اكىم قويسا، ەلدى جۇدە­تەرىنە» ءشۇبا كەلتىرمەي، جاس تا بولسا باس بولىپ جۇرگەن جاڭا بۋىننىڭ قادامىنان جاڭا­لىق كۇتەتىنى راس.

مىنە، مەملەكەتتىك باسقارۋ ىسىندە جاڭا كەزەڭ، جاسارۋ كەزەڭى باستالدى. سوندىقتان الاپات قاجىر-قايرات پەن ءبىتىم-بولمىستى ەل پايداسىنا جۇمساۋعا تاپتىرماس تاماشا مۇمكىندىك بەرىلىپ وتىر. مۇنداي ءساتتى قالت جىبەرمەۋ ەل مەن جەرگە جانى اشيتىن ازاماتتىڭ ارىنىڭ الدىنداعى ابىرويلى پارىزى دەپ بىلگەن ابزال. «اقىلدى باسشى الدىرماس» دەگەندەي، جاھان جۇدىرىقتاي جۇمىلىپ، كۇللى دۇنيە ءبىر-بىرىنە جاقىنداي تۇسكەن جاڭا عاسىردىڭ كوپتەگەن سىن-قاتەرلەرىنە جۇرتىمىزدى جۇتىلدىرماي الىپ شىعۋ جاڭادان باسقارۋ ىسىنە كەلىپ جاتقان جاستاردىڭ ەنشىسىنە دە ورتاق.

«ەدينيتسا كەتكەندە، نە بولادى وڭشەڭ ءنول» دەپ اقىن ايتقانداي، ەلدى وسىرەتىن دە، وشىرەتىن دە باسشى ەكەنى بەلگىلى. كوكتەم گۇلدىڭ باعىن اشسا، كوسەم ەلدىڭ باعىن اشادى. كوپتەن وزعان كورگەنى جاقسى جول باستايدى. بۇل رەتتە جاۋاپكەرشىلىك جۇگىن ارقالاعان جاستىڭ جان تورسىعىندا بيلىك باسپال­داعىنان بۇرىن بۇقارانىڭ قامى ءجۇرۋى ءتيىس.

ۇلت ۇستازى احمەت بايتارسىن ۇلى ءبىر عاسىر بۇرىن «ميللەتكە قىزمەت – جۇملەگە مىندەت» دەگەن ەكەن. بۇگىنگى تىلمەن ايتقاندا «ۇلتقا قىزمەت – بارشاعا مىندەت». پرەزيدەنتتىڭ «ەڭ باستىسى – تۋعان ەلىڭدى شەكسىز قادىرلەۋ جانە وعان ادال قىزمەت ەتۋ. بۇل ۇلتتى جاڭعىرتۋ ءۇشىن وتە ماڭىزدى» دەگەن سوزدەرى وسى وردالى ويدىڭ جالعاسىنداي بولىپ شىقتى. راسىندا «مەملەكەتتىك قىزمەتشى – حالىقتىڭ ورتاسىندا حالىق ءۇشىن جۇمىس ىستەيتىن حالىقتىڭ ءبىر بولىگى!» دالىرەك ايتقاندا، مەملەكەتتىك قىزمەتشى – مەم­لەكەتتىڭ، ۇلتتىڭ، حالىقتىڭ قالتقىسىز قىز­مەتشىسى. اماناتقا قيانات جاساپ، وزىنە ار­تىلعان سەنىمگە سەلكەۋ ءتۇسىرىپ جۇرگەندەر وسى سوزدەن قورىتىندى شىعارسا ەكەن، شىركىن!  

 قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى جاستارعا ارناعان سوزىندە الاش ارداقتىسى ءاليحان بوكەيحاننىڭ «ۇلتقا قىزمەت ەتۋ بىلىمنەن ەمەس، مىنەزدەن» دەگەن ءسوزىن كەلتىرگەن ەكەن. بۇل مىنەزدىڭ اباي «وتىز توعىزىنشى سوزدە» ايتقان «جۇرتتىڭ جاماندىعىن جاسىرىپ، جاقسىلىعىن اسىرامىن دەپ تىرىساتىن» ەلشىلدىك قاسيەت پەن «ات اتالىپ، ارۋاق شاقى­رىلعان جەردە ارازدىققا قاراماي جا­نىن سالاتىن نامىسقورلىق» ارقىلى قالىپ­تا­سا­تىنى انىق. اباي ايتقان «تالاپ، ەڭبەك، تەرەڭ وي، قاناعات، راحىم» سياقتى بەس اسىل ءىس­تىڭ دە بەكزات بولمىستى، ءمىنسىز مىنەزدى تو­لىق­تىراتىن ىزگى قا­سيەت­تەر ەكەنىنە داۋ جوق. سوندىقتان ابايدىڭ «تولىق ادام» تۇجىرى­مى كەز كەلگەن مەملەكەتتىك قىزمەت­كەردىڭ جا­زىلماعان كودەكسىنە اينالۋى قاجەت-اق.

اباي اداستىرمايدى، ول – الاشقا اينا! سوندىقتان قازاققا ەس كىرە باستاعان سايىن ابايدىڭ ءسوزى جاقىننان ەستىلە باستايدى! بۇل رەتتە جاڭا ىرىكتەلگەن جاس كادرلار ۇلى ويشىل ايتقان «ارقاعا ۇلىق قاققانعا، شەندى شەكپەن جاپقانعا ءماز بولاتىن پىسىق، بولىستاي وقالى تونعا ار-ۇياتىن ساتپايدى» دەپ سەنەمىز.

وسى ورايدا ويعا ءبىر ءتامسىل ورالىپ وتىر. وسمان مەملەكەتىنىڭ نەگىزىن قالاعان وسمان عازى باتا سۇراي كەلگەندە ادەبالي اۋليە وعان:

« ۇلىم، ەندى بەكسىڭ!

بۇدان كەيىن اشۋ – بىزدەن; سابىر – سىزدەن...

رەنجۋ – بىزدەن;  كوڭىل اۋلاۋ – سىزدەن...

كىنالاۋ – بىزدەن; ءتوزۋ – سىزدەن...

جاڭىلۋ – بىزدەن; كەشىرۋ – سىزدەن...

جانجال – بىزدەن، ادىلەت – سىزدەن...

ءبولىنۋ – بىزدەن; بىرىكتىرۋ –  سىزدەن...

ەرىنۋ – بىزدەن; قاناتتاندىرۋ – سىزدەن...

وسى جولدا جۇگىڭدى جەڭىلدەتەر كۇش-قايرات، اقىل مەن جۇرەك تىلەيمىن»، دەگەن ەكەن. جەتى ءجۇز جىل بۇرىن ايتىل­عان وسى وسيەتتى بۇگىنگى مەملەكەتتىك قىز­مەت­كەر­لەردىڭ دە قاپەرىندە ۇستاعانى ءجون سياقتى. دانىشپان ابايدىڭ «اقىل، قايرات، جۇرەكتى بىردەي ۇستا» دەگەن ونەگەلى ءسوزى دە وسىمەن ۇندەسىپ جاتىر. ەڭ باستىسى، بيلىك باس­پالداعىندا باعىن سىناعىسى كەلگەندەر كەمەڭگەر ايتقانداي، اينىمايتىن اسىل ادامداي قارا قىلدى قاق جارعان ادىلەت پەن ەلگە دەگەن مەيىرىم-شاپقاتتان ايىرىلماسا ەكەن دەپ تىلەيمىز!

ءيا، ء«بىز ەلدى، ۇلتتى ابايشا ءسۇيۋدى ۇي­رەنۋىمىز كەرەك!»

 

سوڭعى جاڭالىقتار

بەتپەردە كيگەن كوكتەم - 7

قوعام • بۇگىن، 16:07

Samsung تاعى نە پاتەنتتەدى؟

تەحنولوگيا • بۇگىن، 15:23

تاسقىنعا – توسقىن

ايماقتار • بۇگىن، 13:25

قايىقشى اتانىڭ حيكاياسى

رۋحانيات • بۇگىن، 12:39

ۇقساس جاڭالىقتار