قوعام • 19 جەلتوقسان, 2019

جاسىل دامۋ – عىلىمي-تەحنيكالىق كەڭەستى كۇشەيتپەك

324 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ 2019 جىلى قىركۇيەك ايىندا بۇۇ كليماتتىق سام­مي­تىندە سويلەگەن سو­زىن­دە قورشاعان ورتا جاع­دا­يى­نىڭ قۇلدىراۋى الەمدى تۇ­راق­­سىزداندىراتىن فاك­تور­­لاردىڭ ءبىرى ەكەنىن ايتىپ ءوتتى. تابيعاتقا تەحنوگەندى تۇردە اسەر ەتۋ مەن ورتالىق ازيا­داعى كليماتتىڭ وزگەرۋى اسا كۇردەلى ەكزيستەنتسيالدىق تۇر­عىداعى پروبلەمالارعا, اتاپ ايتقاندا شولەيتتەنۋ, مۇز­دىق­تاردىڭ ەرۋى جانە سۋارمالى سۋ مەن اۋىز سۋ رەسۋرستارىنىڭ سارقىلۋىنا اكەلىپ سوقپاق.

جاسىل دامۋ – عىلىمي-تەحنيكالىق كەڭەستى كۇشەيتپەك

­29 قاراشا كۇنى نۇر-سۇلتان قالاسىندا جاسىل تەحنولوگيالار مەن ينۆەستيتسيالىق جوبالار حالىقارالىق ورتالىعىندا (IGTIC) عىلىمي-تەح­ني­كا­لىق كەڭەستىڭ ءبىرىنشى وتىرىسى ءوتتى. IGTIC باسقارما توراعاسى رامازان جامپيسوۆ كەڭەس جۇمىسىن اشا وتىرىپ, ورتالىقتىڭ باستى ماقساتى – جاسىل تەحنولوگيالاردى ىلگەرى دامىتۋ مەن ەكونوميكا باسەكەلەستىگى جانە تۇرعىنداردىڭ ءومىر ساپاسىن ارتتىرۋ مەن قورشاعان ورتاعا دەگەن كەرى اسەردى ازايتۋ ءۇشىن بيزنەسكە قولداۋ كورسەتۋ ەكەنىن جەتكىزدى. بۇل باعىتتاردىڭ بارلىعىندا عىلىمنىڭ, عىلىمي-تەحنولوگيالىق دامۋدىڭ جانە ەكس­پەرت­تىك قورىتىندى جۇرگىزۋدىڭ ءرولى اسا ماڭىزدى.

سونداي-اق عتك-نىڭ ۇيىمداس­تى­­رۋشىلىق قۇرىلىمى مەن قۇرا­مى بەكى­تىلدى. كەڭەستى تانىمال عا­لىم, سەنات دەپۋتاتى باقىتجان جۇماعۇلوۆ باس­قاردى. توراعانىڭ «قال­دىقتاردى باس­قارۋ», «تۇراقتى ەنەر­گيا رەسۋرس­تا­رى», «تۇراقتى قالا», «تۇ­راق­تى اۋىل شارۋاشىلىعى», «ەكو­لو­گيا, قورشاعان ورتانى قورعاۋ» با­عىت­­تارى بو­يىنشا ورىنباسارلارى بولىپ گلەب ششەگەلسكي, تەمىرحان دوسمۇحامبەتوۆ, ۇزاقباي قارابالين, شىنبولات بايقۇلوۆ, ايدار تاتى­عۇ­لوۆ, راپيل جوشىباەۆ تاعايىن­دال­دى.

«جاسىل عتك-نى قۇرۋدىڭ العى­شار­تى رەتىندە جاسىل تەحنولوگيالاردى ىلگەرى جىلجىتۋدىڭ زاڭنامالىق-قۇقىقتىق نەگىزى پايدا بولدى. بۇل جاڭا ەكولوگيالىق كودەكستىڭ جوباسىنا ەنۋ كەرەك. جاسىل تەحنولوگيالاردىڭ بەكى­تىلگەن ءتىزىمى جوق بولعاندىقتان, ساي­­كەسىنشە ونى قولدانۋ بويىنشا ستا­تيستيكالىق اقپاراتتار دا جوق. مەم­لەكەت جاڭا (ەكولوگيا) مينيس­تر­­لىك ارقىلى «جاسىل» تەحنولوگيا­لار­­دى ەنگىزۋ مەن قولدانۋ كەزىندە بيزنەس ءۇشىن ەكونوميكالىق ىنتا مەن قولداۋدى بەكىتۋگە نيەتتى», دەپ ءتۇسىندىردى عتك IGTIC پەن عىلىمي-تەح­­نولوگيالىق كەڭسەسىنىڭ جەتەكشىسى گۇلبازار مەديەۆا.

بۇگىندە IGTIC-تە جاسىل تەحنولوگيالار سالاسىنا قاراستى 300 جوبادان تۇ­را­تىن جۇيە جيناقتالىپ قالدى. سول سەبەپتى جاسىل ەكونوميكاعا قاتىستى ماسەلەلەردى شەشۋ ءۇشىن ەكسپەرتتىك جانە عىلىمي قوعامنىڭ قولداۋى اسا ماڭىزدى.

«قازاقستان العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ جاسىل ەكونوميكاعا كوشۋ تۇ­جى­رىمداماسىن قابىلدادى. 2013 جىلى تۇڭعىش پرەزيدەنت – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ بەكىتكەن سترا­تەگيالىق قۇجاتتا العاش رەت ەكو­لو­گيا­لىق پروبلەمالاردى ەكو­نو­مي­­كانىڭ ەكولوگيزاتسياسى, زاڭناما مەن قوعام ارقىلى شەشۋدىڭ ادىستەرى كەل­تىرىلگەن بولاتىن. سول سەبەپتى, تۇ­راق­تى دامۋ ماقساتتارىنا قول جەتكىزۋ ءۇشىن قورشاعان ورتا جاعدايىنىڭ ناشارلاۋى سالدارىنان بولاتىن ەكو­نوميكالىق وسىمگە قاتىستى ماسە­لە­نى تۇپكىلىكتى شەشۋ قاجەت. بۇل تۇر­عىدا, مەملەكەتتەردىڭ جاڭا تەح­نو­لو­گيالار مەن بىلىمگە دەگەن قولجە­تى­مدى­لىگىن كەڭەيتۋ كەرەك», دەدى باقىتجان جۇماعۇلوۆ.

وتىرىس سوڭىندا قاتىسۋشىلار عتك قۇرىلۋ ماسەلەسىن تالقىلاپ, پىكىر الماستى. وعان قوسا, ولار كەڭەس­تىڭ ماقسات-مىندەتتەرىن انىق­تا­دى. اتال­عان كەڭەس كەشەندى باعا­لاۋ, اكا­دەميالىق ساراپتاما مەن ەكس­پەرت­تىك سۇيەمەلدەۋ, ەكسپەرتتىك قو­رى­­­تىندىلاردى دايىنداۋ, ۇسى­نىس­تار­دى وڭدەۋ جانە تاعى دا باسقا ءىس-شا­را­لار­دى جۇزەگە اسىرادى.

«عتك ارەكەتتى ءارى پايدالى الاڭ بولارىنا سەنەمىز. كەڭەس قۇرامىنا ۇكىمەت پەن جوعارى لاۋازىمدى ادام­دار­عا بىردەن شىعا الاتىن تۇل­عا­لار ەندى. ەكسپەرتتىك قوعام نە ىستەۋ كەرەگى مەن قانداي ماسەلەلەر بارى جانە ونى شەشۋ جولدارىن جاقسى بىلەدى. كەڭەستىڭ ەكى مىندەتى بولۋ كەرەك: پروبلەمالاردى انىقتاپ شەشىم قابىلداۋ, ەكىنشىسى – بارىنشا ءتيىمدى جوبالاردى تاڭداپ, ىسكە قوسۋ ولاردى ومىرگە قوسۋ», دەدى عىلىمي-تەح­ني­كا­لىق كەڭەستىڭ مۇشەسى, يننوۆاتسيالار مەن بالامالى ەنەرگەتيكا بويىنشا حالىقارالىق مامان ۆلاديمير كيم.

 

اننا شولگينا

سوڭعى جاڭالىقتار