تۇڭعىش پرەزيدەنت مەرەكەسى قارساڭىندا ورالحان بوكەي اتىنداعى قالالىق ورتالىق كىتاپحانادا مەكتەپ وقۋشىلارى مەن ۆاسيلي احاەۆ, الديار اۋباكىروۆ, ايتمۇحامبەت قاسىموۆ جانە نينا تسويمەن كەزدەسۋ ءوتتى.
سارسەن امانجولوۆ اتىنداعى شقمۋ پروفەسسورى ليۋتسيا ابدۋللينا جۇرگىزگەن جۇزدەسۋ اعا بۋىن مەن جاس ۇرپاق اراسىنداعى ديالوگ تۇرىندە ءوربىدى.
ەڭبەك جولىن مەكتەپتەن باستاعان, كەيىن ۇزاق جىل وبلىستىق ءماسليحاتتىڭ حاتشىسى بولعان ۆاسيلي احاەۆ ەلباسىمەن جۇمىس بارىسىندا سان مارتە كەزدەسكەنىن ايتتى. «وبلىس اكىمدىگىندە ۇزاق جىل جۇمىس ىستەدىم. ەلىمىزدىڭ قالىپتاسۋ تاريحى كوز الدىمدا ءوتتى دەسەم ارتىق ايتپاعان بولارمىن. تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىزدىڭ قىزمەتى دە ەلدىڭ كوز الدىندا بولدى. قاراپايىم اۋىل بالاسى وسىنداي بيىك بەلەستى باعىندىردى. زامانداستارى اراسىندا كوشباسشى بولدى. ەڭبەكتىڭ ارقاسىندا ەل باسقارۋ بيىگىنە جەتتى» دەدى ۆ.احاەۆ.
بەلگىلى جۋرناليست, جازۋشى, وبلىستىق «ديدار» گازەتىندە ۇزاق جىل جەمىستى ەڭبەك ەتكەن ايتمۇحامبەت قاسىموۆ تاۋەلسىزدىكتىڭ ەلەڭ-الاڭ شاعىنداعى قيىندىقتار تۋرالى ءسوز قوزعادى. «راسىندا, تاۋەلسىزدىك وتە قيىندىقپەن كەلدى. قارۋلى قاقتىعىس بولماسا دا, سوعان جاقىنداعان جاعدايلار بولدى. وداق ىدىراعان كەزدە اسىرەسە جەر مەن ءتىل ماسەلەسى ۋشىعىپ تۇردى. الىسقا بارماي-اق, وسكەمەندى ايتار بولساق, ەلىمىز ەگەمەندىك الار تۇستا قالادا اۆتونوميا قۇرامىز دەپ بۇيرەكتەن سيراق شىعارعاندار دا كەزدەستى. كسرو جوعارى كەڭەسى دەپۋتاتىنىڭ ءبىرى: «سەمەي پوليگونىنىڭ ەشكىمگە, ادامعا دا, تابيعاتقا دا ەش زيانى جوق. سوندىقتان كسرو-نىڭ قورعانىس قابىلەتىن دامىتۋ ءۇشىن پوليگوندى جاپپاۋ كەرەك, كەرىسىنشە دامىتۋ كەرەك» دەدى. «شىعىستىڭ جەرى – ورىستىڭ جەرى, سوندىقتان ونى ءبولىپ الىپ, اۆتونوميا قۇرۋىمىز كەرەك» دەدى تاعى ءبىر دەپۋتات. وسكەمەندە 36 جىل گازەتتە جۇمىس ىستەدىم. سول كەزدە اقپاراتتىق ايقاستىڭ دا تالايىن كوردىك» دەگەن ارداگەر جۋرناليست 1991 جىلى 10 جەلتوقساندا نۇرسۇلتان نازارباەۆ تۇڭعىش رەت پرەزيدەنت بولىپ سايلانعاندا الماتىدا وتكەن ۇلىقتاۋ راسىمىنە قاتىسقانىن ەسكە الدى.
« ۇلىقتاۋ ءراسىمى الماتىدا, رەسپۋبليكا سارايىندا ءوتتى. تاريحي شاراعا ءبىزدىڭ وبلىستان 20 ادام باردى. سول ءساتتى سوزبەن ايتىپ جەتكىزۋ قيىن. ەلىمىز تاۋەلسىزدىك الدى, كەڭەستىك بۇعاۋدان بوسادى. 91 جاستاعى ابىز اقساقال, جەرلەسىمىز شاكىر ابەنوۆ ەلباسىعا اق باتاسىن بەردى. سول جەردە, جيىن ۇستىندە قازكسر قازاقستان رەسپۋبليكاسى دەپ وزگەرتىلىپ, سول ساتتە پرەزيدەنت قاۋلىعا قول قويدى. حالىق دۇركىرەتە قول سوقتى. كەيبىرەۋى ورىندارىنان تۇرىپ, كوزدەرىنە جاس الدى. اسا تەبىرەنىستى ءسات ەدى. ەڭ عاجابى, تاۋەلسىزدىگىمىزدى جاريالاعان جارتى ساعاتتان كەيىن جينالىس ۇستىندە تۇركيا پرەزيدەنتى تۇرعىت وزالدان تەلەگرامما كەلدى. ونى جينالىس ۇستىندە وقىپ بەردى. حالىقارالىق ديپلوماتيادا مۇنداي جەدەلدىك, مۇنداي قۇرمەت بۇرىن-سوڭدى بولماعان ەكەن» دەپ تاۋەلسىزدىكتىڭ ءتاي-ءتاي باسقان شاعىن كوز الدىمىزدان وتكىزگەن جۋرناليست تاۋەلسىزدىكتىڭ بۇدان بىلاي باياندى بولۋى جاس ۇرپاق قولىندا ەكەندىگىن ايتتى.
كەزدەسۋدە اعا بۋىن سوزدەرىن مۇقيات تىڭداعان وقۋشىلار وزدەرىنىڭ تۇلعا, كوشباسشىلىق جايىنداعى وي-پىكىرلەرىن دە ورتاعا سالدى. ءبىر وقۋشى: «كوشباسشى بۇيرىق بەرۋشى عانا ەمەس, كومانداسىمەن بىرگە جۇرەتىن, قيىندىقتى كوپشىلىكپەن بىرگە كورەتىن, باعىت-باعدار كورسەتەتىن تۇلعا» دەپ ءوز ويىن ايتسا, ەندى ءبىرى: «كوشباسشى اينالاسىنداعى ادامدارعا ىقپال ەتەتىن تۇلعا» دەپ پىكىرىن ءبىلدىردى.
وسكەمەن
