رۋحانيات • 28 قاراشا, 2019

ۇرپاقتى ۇلتتىق نەگىزدە تاربيەلەسە...

740 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

بالاعا ءبىلىم بەرىپ, بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋدا ءتۇرلى ءتاسىل ۇستانۋعا بولاتىنىن ۇستازدار قاۋىمى جان-جاقتى دالەلدەپ كەلەدى. ءار الۋان ءادىسنامانى پايدالانا وتىرىپ, وقۋشىلاردىڭ زەيىنىن اشىپ, زەرەكتىگىن وياتۋدا. شەتەلدىك شەبەرلەردىڭ وزات ويلارى مەن جوعارى جوبالارىن مەملەكەتىمىزدىڭ مەكتەپتەرىنە ەنگىزىپ, ساپالى ساباقتارىن باستاپ كەتكەلى دە كوپ بولدى.

ۇرپاقتى ۇلتتىق نەگىزدە تاربيەلەسە...

جاقىندا ۇلتتىق اكادەميا­لىق كىتاپحانادا «پەداگوگتاردىڭ كاسىبي كرەاتيۆتى قۇزىرەتتىلىگىن جەتىلدىرۋدە ۇلتتىق ويىنداردىڭ ءرولى» تاقىرىبىندا  قالالىق  سەمي­نار ءوتتى. ءتۇرلى ويلار مەن وي­ىنداردان, ءتالىمدى ترەنينگ, باياندى باياندامالار مەن سۇ­بەلى سۇحبات تۇرىندە وربىگەن جي­ىندا №48 «اق كوگەرشىن» بالا­باقشاسىنىڭ ەكسپەريمەنتتىك  الا­ڭىنىڭ عىلىمي جەتەكشىسى, پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ كان­ديداتى اقجارقىن بادەل «مەك­تەپكە دەيىنگى ۇيىمداردا وقى­تۋدىڭ  كرەاتيۆتى تەحنولوگيالارىن پايدالانۋ» تاقىرىبىندا بايانداما جاساپ, پەداگوگتارمەن «كرەاتيۆتى شەڭبەر» ويىنىن ۇيىمداستىردى.

«بۇگىندە «كرەاتيۆتى پەدا­گوگ», «كرەاتيۆتى مامان» تەرمينى ءجيى قولانىلۋدا. پەداگوگتىڭ شىعارماشىلىق جانە كرەا­تيۆتىلىك قابىلەتىن دامىتۋ وزەكتى ماسەلەگە اينالدى. كرەاتيۆتىلىك ءسوزىن اعىلشىن تىلىنەن اۋدار­عاندا «create» – تۋدىرۋ, جاساۋ, شى­عارۋ دەگەندى بىلدىرەدى. كرەا­تيۆتىلىك – تۇلعانىڭ ايرىقشا يدەيالاردى شىعارۋ, ويلاۋدىڭ ءداستۇرلى سىزبالارىنان كەتە الۋ, پروبلەمالىق جاعداياتتاردى شەشە الۋ قابىلەتى. كرەاتيۆتىلىك ينتەللەكتۋالدىق قابىلەتتەردىڭ ىشىندە ەرەكشە تيپ رەتىندە ءبو­لىنىپ شىقتى. وتاندىق عالىم ش.تاۋباەۆا: «كرەاتيۆتىلىك دەگە­نىمىز – جەكە شىعارماشىلىق ارە­كەتتىڭ جەمىسى» دەگەن. ءار پە­داگوگ ءوزىنىڭ ىشكى مادەنيەتىن سوي­لەۋ مەن ءوز ويىن جەتىلدىرۋ شە­­بەرلىگىن ارتتىرىپ وتىرۋ كەرەك. ول ءۇشىن كىتاپتار وقۋ, وزگە­رىستەر مەن جاڭالىقتاردان حاباردار بولۋ, ءوز ءبىلىمىن جەتىلدىرۋ, جاڭاشا يدەيالار مەن جاڭاشا وقىتۋ تەحنولوگيالارىن ءتيىمدى پايدالانۋ, كرەاتيۆتىك تەحنولوگيا بويىنشا ۇلتتىق ءبىلىم بەرۋ مودەلىن جاساۋ, وقىتۋدىڭ ستاندارت شەڭبەرىمەن شەكتەلمەي, بالاما باعدارلامالار پايدالانۋ, بالانىڭ بىلىمىنە, قابىلەتىنە, دارىندىلىعىنا, سۇرانىسىنا, ونەرىنە سايكەس دەڭگەيلەپ, سارالاپ وقىتۋ, ۇلتتىق ءتىل, سالت-ءداستۇر, دۇنيەتانىم, اتاكاسىپ, ۇلتتىق باي تاجىريبە نەگىزىندە تاربيەلەۋ, وقىتۋدى ىزگىلەندىرۋ كەرەك. مىسالى, ساكەن قاسىق­باي ۇلى دەگەن ازامات «قازاقى جەتى ويىنشىق» جوباسىن جاسا­عان. ول ويىنشىقتاردىڭ ىشىندە مىنالاردى ەرەكشە اتاپ وتۋگە بولادى. ءبىرىنشىسى – «بوبەك دومبىرا». بۇل كىشكەنتاي بالالار قۇراستىرىپ, جيناي الاتىن دومبىرا. «كەرەمەت ءۇي». كا­دىمگى كيىز ءۇي. ونى دا بالا­لار قۇراستىرىپ, وزدەرى وينايدى, بولشەكتەرىن ايتادى. «وي­لاندىرار ويۋلار». ويۋلاردىڭ ءتۇر-ءتۇسى قۇراستىرىلاتىن وي­ىن. «اسەم ءۇي». ەدەندەگى ويۋ­لا­­رى دا قۇرالادى, ءۇي دە قۇ­را­لادى. «ساز اسپاپتارى». با­لا­لار ۇلتتىق اسپاپتاردى قۇراس­تى­رادى, تانىسادى. «اۋەندى بەسىك». بالالار بەسىكپەن, بەسىك جىرىمەن تانىسادى. «استانا-باي­تەرەك». ەلوردامەن تانىستىرۋ, با­لالاردىڭ تۋعان ەلگە, جەرگە دەگەن سۇيىسپەنشىلىكتەرىن ارتتىرۋ. بۇل دا وقىتۋدىڭ  كرەاتيۆتى تەحنولوگيالارىن پايدالانۋ بولىپ تابىلادى», دەيدى اقجارقىن بادەل.

شارا بارىسىندا اتالعان با­لاباقشا مەڭگەرۋشىسى ۇل­جان ابەنقىزى سەمينارعا قا­تىسۋشىلاردى قۇتتىقتاپ, باع­دارلامامەن تانىستىردى. ما­دەنيەت قايراتكەرى سارا ورازوۆا جەتەكشىلىك ەتەتىن بالاباقشا بالدىرعاندارىنان قۇرىلعان حور سەميناردىڭ شىمىلدىعىن اشتى. سەمينارعا نۇر-سۇلتان قالاسى  ءبىلىم بەرۋدى  جاڭعىرتۋ ورتالىعىنىڭ ءبولىم باسشىسى اقمونشاق نۇرتازاقىزى «جاڭ­­عىرتىلعان ءبىلىم بەرۋ جاع­دايىندا ويىن تۇرلەرىن قولدانۋ ەرەكشەلىكتەرى» تاقىرىبىندا بايانداما جاسادى. بالاباقشا ادىسكەرى بانۋ تۇكەنقىزى بالا دەنساۋلىعىن نىعايتۋدا ىنتالاندىرۋ تەحنولوگياسىن اسىقپەن كىرىكتىرە قولدانۋ ادىستەمەسىن ءتۇسىندىرىپ, بالاباقشا پەداگوگتارىنا بالاباقشا دەڭگەيىندە ۇلتتىق ويىنداردى ويناتۋدىڭ جاڭا باعىتى بويىنشا شەبەرلىك سىنىپ وتكىزدى.

سوڭعى جاڭالىقتار