بيزنەسكە قاراجات جەتىسپەيدى
ۇلتتىق بانكتىڭ اقشا-نەسيە ساياساتى دەپارتامەنتىنىڭ 2019 جىلدىڭ III توقسانىنداعى سالالىق كونيۋنكتۋراعا جاساعان شولۋىندا ساراپشىلاردىڭ كوڭىلىن اۋداراتىن ءبىر مالىمەت كەلتىرىلدى. باس بانك زەرتتەۋىنىڭ قورىتىندىسىنا سۇيەنسەك, ساۋالداماعا قاتىسقان كاسىپورىنداردىڭ كوپشىلىگى بيزنەستى دامىتۋعا ينۆەستيتسيالىق بەلسەندىلىكتى شەكتەيتىن باستى سەبەپتەردىڭ ءبىرى رەتىندە قارجى رەسۋرستارىنىڭ جەتىسپەۋشىلىگىن اتاعان.
سونىڭ ىشىندە ساۋدا سالاسىنداعى كاسىپورىندار باسەكەلەستىكتىڭ تىم جوعارىلىعىنا شاعىمدانسا, ونەركاسىپ سالاسىنداعى كومپانيالاردىڭ ونىمىنە سۇرانىس تومەن كورىنەدى. ياعني, جاناما قارجىلاندىرۋ, حالىق پەن بيزنەستىڭ تولەم قابىلەتىنىڭ تومەندىگى ءوندىرىستى دامىتۋعا كەدەرگى بولىپ وتىر.
باس بانكتىڭ مالىمەتىنشە, الداعى 12 ايدا بارلىق سەكتور بويىنشا قارجىلاندىرۋ دەڭگەيى جالپى وزگەرىسسىز قالماق. سونىڭ ىشىندە وڭدەۋ سالاسىندا قارجىلاندىرۋ ايتارلىقتاي ءوسىپ, ساۋدا سالاسىن قارجىلاندىرۋدىڭ ءوسىمى تومەن بولادى دەپ كۇتىلۋدە.
نەگىزگى كاپيتالعا سالىناتىن ينۆەستيتسيانىڭ ەڭ تومەن كورسەتكىشى قۇرىلىس سالاسىنا تيەسىلى بولىپ وتىر. مەملەكەت تاراپىنان تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنا بولىنگەن قاراجاتتىڭ ۇلعايعانىنا قاراماستان, وسى سالاداعى كاسىپورىندار ءالى دە بولسا ءبىرىنشى كەزەكتە ءوز قاراجاتتارىنا يەك ارتادى. بۇل جالپى رەسپۋبليكا بويىنشا بارلىق سالاعا قاتىستى.
نەسيەلەۋ شارتتارى جاقسارىپ كەلەدى
بانكتەر بيزنەستى قارجىلاندىرۋىن ءبىرجولا ازايتقانىمەن, نەسيە شارتتارى ازداپ جاقسارىپ كەلە جاتقانعا ۇقسايدى. ارينە, نەسيە شارتتارىن جاقسارتۋعا ەڭ الدىمەن ۇلتتىق بانكتىڭ مۇرىندىق بولعانى انىق. نەسيە شارتتارى جاقسارعانىمەن, بەرىلگەن نەسيەنىڭ كوبەيمەۋىنە قاراعاندا, بانكتەردىڭ بيزنەسكە دەگەن سەنىمى تىم تومەن سەكىلدى.
جالپى, 2019 جىلدىڭ III توقسانىندا بانكتەردىڭ نەسيەلەۋ شارتتارى وڭدەۋ سالاسى كاسىپورىندارى ءۇشىن جاقسارىپ, كەن ءوندىرۋ سالاسى ءۇشىن ناشارلادى. تەڭگەمەن الىنعان نەسيەلەر بويىنشا ەڭ جوعارى پايىزدىق مولشەرلەمەلەر قۇرىلىس جانە ساۋدا سالالارىندا بولسا, شەتەل ۆاليۋتاسىمەن بەرىلگەن نەسيەلەر بويىنشا ەڭ جوعارعى مولشەرلەمە ساۋدا سالاسى مەن كولىك جانە قويما سالاسىندا بايقالدى.
جىل قورىتىندىسى بويىنشا, IV توقساندا نەسيە الۋ ءۇشىن بانكتەرگە جۇگىنۋگە نيەت ەتىپ وتىرعان كاسىپورىندار سانى ەڭ كوبى وڭدەۋ ونەركاسىبى مەن ساۋدا سالاسى. تيىسىنشە 22,3% جانە 19,1%. ال ەڭ تومەنى – كولىك جانە قويما سالاسىندا (5,9%).
شاعىن بيزنەستى قارجىلاندىرۋ كۇرت تومەندەدى
نەسيە شارتتارى جاقسارعانىمەن, جوعارىدا ايتىلعانداي, ءالى دە بولسا بانكتەر بيزنەسكە سەنە قويمايدى. تيىسىنشە, ەكونوميكانى نەسيەلەۋ كورسەتكىشى قازان ايىندا 0,8%-عا ۇلعايىپ, 13,5 ترلن تەڭگەگە جەتكەنىمەن, بيزنەسكە بەرىلگەن قارىز كولەمى 0,6%-عا تومەندەپ, 7,1 ترلن تەڭگەنى قۇرادى. نەسيە نارىعىن كوبەيتىپ تۇرعان, ادەتتەگىدەي, جەكە تۇلعالاردىڭ العان قارىزى. سوڭعى ءبىر ايدا كورسەتكىش 2,4%-عا ءوسىپ 6,4 ترلن تەڭگەگە جەتتى.
ءبىر قىزىعى, بۇعان دەيىن زاڭدى تۇلعالاردىڭ نەسيەسى ازايعان كۇننىڭ وزىندە ولاردىڭ شەتەل ۆاليۋتاسىمەن العان قارىزى ءوسىپ وتىراتىن. ياعني, تەڭگەمەن العان قارىزى تومەندەپ, سونىڭ اسەرىنەن بانكتەردىڭ كورپوراتيۆتى قارىزى تومەندەيتىن. سوڭعى ايداعى مالىمەت بويىنشا, بيزنەس سۋبەكتىلەرى تەڭگەمەن دە, شەتەل ۆاليۋتاسىمەن دە قارىز الۋدى ازايتىپتى. ەسەسىنە حالىقتىڭ تەڭگەمەن العان قارىزى تاعى 2,5%-عا ۇلعايىپ, شەتەل ۆاليۋتاسىنداعى بورىشى 2,7%-عا تومەندەدى.
بيزنەستى نەسيەلەۋ 0,6% كەمىگەنى ءبىرىنشى كەزەكتە شاعىن بيزنەستى قارجىلاندىرۋدىڭ ازايۋىنان تۋىنداپ وتىر. ويتكەنى شاعىن كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىن نەسيەلەۋ كورسەتكىشى قازان ايىندا 2,2%-عا ازايىپ 2,1 ترلن تەڭگەگە تۇسكەن.
بيزنەستىڭ ارتىق اقشاسى كوبەيىپ كەلەدى
باس بانكتىڭ اي سايىنعى ەسەبىنشە, رەزيدەنتتەردىڭ دەپوزيتتىك ۇيىمدارداعى دەپوزيتتەرىنىڭ كولەمى ءبىر ايدا 3,7%-عا ۇلعايىپ, قازان ايىنىڭ سوڭىندا 18,8 ترلن تەڭگەنى قۇرادى. سونىڭ ىشىندە زاڭدى تۇلعالاردىڭ دەپوزيتتەرى 6,1%-عا ءوسىپ, 10 ترلن تەڭگەگە جەتەر-جەتپەس بولسا, جەكە تۇلعالاردىڭ سالىمى 1,1% عانا ۇلعايىپ 8,8 ترلن تەڭگەگە جەتتى.
ۇلتتىق بانكتىڭ دەرەكتەرىنە سۇيەنسەك, سوڭعى كەزدەرى ەلدەگى دوللارسىزداندىرۋ كورسەتكىشى قايتا كەرى كەتىپ بارا جاتقانعا ۇقسايدى. ياعني, سوڭعى بىرەر اپتاداعى ءتول ۆاليۋتانىڭ ايتارلىقتاي نىعايعانىنا قاراماستان, دەپوزيتتەگى شەتەل ۆاليۋتاسىنىڭ ءوسىمى كۇشتى. ونىڭ دالەلى – سوڭعى ءبىر ايدا ۇلتتىق ۆاليۋتاداعى دەپوزيت كولەمى بار بولعانى 1,6% عانا ۇلعايسا, شەتەل ۆاليۋتاسىنداعى سالىم 6,3%-عا وسكەنى. سونىڭ ىشىندە اسىرەسە زاڭدى تۇلعالاردىڭ شەتەل ۆاليۋتاسىنداعى قاراجاتى 12,8%-عا وسسە, ۇلتتىق ۆاليۋتاداعى جيناعى بار بولعانى 1% عانا كوبەيدى. دەگەنمەن, قاراپايىم حالىق ءالى دە بولسا ءتول ۆاليۋتاعا ادال. جەكە تۇلعالاردىڭ دەپوزيتتەگى اقشاسىنىڭ ىشىندە تەڭگەدەگى قورى 2,3%-عا ءوسىپ, شەتەل ۆاليۋتاسىنداعى قاراجاتى 0,5%-عا ازايعان.
قورىتا ايتار بولساق, بيزنەستى قارجىلاندىرۋ ماسەلەسىندە بىلتىردان بەرى مىناداي پارادوكس بايقالادى: بيۋدجەت پەن ۇلتتىق قور ەسەبىنەن بيزنەستى قارجىلاندىراتىن جوبالار كوبەيىپ, ميللياردتار ءبولىنىپ جاتىر. بىراق بيزنەس ءالى كۇنگە دەيىن قاراجاتتىڭ جەتىسپەۋشىلىگىن العا تارتادى. ەسەسىنە سول بيزنەسمەندەردىڭ وزدەرىنىڭ مەنشىكتى قاراجاتى كوبەيىپ, ارتىعىن دەپوزيتكە سالىپ, بانكتەرگە دەپوزيتكە سالىنعان بيزنەستىڭ اقشاسى اي ساناپ ۇلعايىپ كەلەدى. سوعان قاراعاندا, بانكتەر بيزنەسكە سەنبەيدى نەمەسە بيزنەس ەلدەگى ەكونوميكالىق احۋالعا سەنبەيدى, تيىسىنشە جاڭا جوباعا ءوز قارجىسىن سالعىسى جوق.
