قازاقستان • 28 قاراشا, 2019

تابيعاتى تامىلجىعان ساياباق

600 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

قاراسۇر بۇلت تۇندە قار بولىپ جاۋدى. تاڭەرتەڭگىلىك الاتاۋدىڭ ار جاعىنان جارقىراپ شاققان كۇنگە شاعىلىسىپ, جىلت-جىلت ەتكەن اق ۇلپا قالاداعى جۇرتتىڭ كوزىن قىزىقتىرىپ, تاۋ بوكتەرىنە قاراي سەرۋەنگە شاقىرعانداي ك ۇلىم قاقتى.

تابيعاتى تامىلجىعان ساياباق

مۇندايدا سەنبى, جەكسەنبى كۇندەرى ۇيقى­سىن قاندىرىپ الماق بولعان جۇمىسباستى كىسىلەردىڭ وزدەرى دە ۇزاق جاتا المايدى. جىپ-جىلى ۇيدە وتىرىپ ىشكەن ىستىق-ىستىق شايدان سوڭ, كوشەگە شىعىپ, اياق جازىپ, تازا اۋا جۇتىپ قايتقاندى قالايدى.

الماتىداعى ءىرى-ءىرى جەتى كەرەمەتتىڭ ءبىرى سانالاتىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى ساياباعى قالا تۇرعىندارىنا قىستا دا, جازدا دا كەڭ قاقپاسىن ايقارا اشىپ تۇراتىن تاڭعاجايىپ دەمالىس ورنى. وندا بارا قالساڭىز, تىنىسىڭىز اشىلىپ, تابيعات اياسىنداعى تىپ-تىنىش كەڭىستىككە قاراي سوزىلعان تاپ-تازا تروتۋارلاردىڭ بويىمەن ارى-بەرى اسىقپاي سەرۋەن قۇرىپ, كوڭىلىڭىز كوتەرىلىپ, جان دۇنيەڭىزدىڭ جادىراپ قايتاتىنىنا كۇمان جوق.

مىنە, بۇگىن ءبىز جالپى اۋماعى 73 گا بولاتىن ۇلكەن ساياباقتاعى الۋان ءتۇرلى اعاشتارعا قى­زىعا قاراپ, الاتاۋدى بەتكە الىپ, اسىقپاي اياڭ­داپ كەلەمىز. ادەتتە, جاز بويى جاسىل جەلەككە ورانىپ تۇراتىن ولاردىڭ قىستىگۇنگى كەيپى ءبىرتۇرلى ايانىش تۋعىزاتىنداي بولىپ كورىنۋشى ەدى.

ال مۇندا كەرىسىنشە, جىل ون ەكى اي ەرەكشە كۇتىمدە بولاتىن بويشاڭ كوكتەرەكتەر مەن اق قايىڭداردىڭ, الما اعاشتارى مەن دولا­نالاردىڭ, المۇرتتار مەن ورىك, الشالاردىڭ بۇتاقتارى قازىر ەركىن تىنىستاپ, الداعى كوكتەمگە دەيىن كوز شىرىمىن الىپ, ءال-اۋقات جيناپ ويانامىز دەگەندەي بولادى. ولاردىڭ ۇشار باسىنداعى كۇزگى جەل ۇزە الماعان ەڭ سوڭعى جاپىراقتار قىزعىش تارتىپ, باتار كۇننىڭ ارايى سەكىلدى دىرىلدەپ, ساعىمعا اينالعانداي قۇبىلادى.

ءدىڭى بەرىك, بۇتاقتارى بالۋاننىڭ بىلەگىندەي قايراتتى اعاشتارعا قاراپ  تۇرىپ ويلايسىڭ: «قىس مەزگىلىندەگى اعاشتار تۋرالى تۇسىنىگىمىز بەن كوزقاراسىمىز كوشە جيەگىندەگى قاز-قاتار تىزىل­گەن اعاشتار ارقىلى قالىپتاسقان-اۋ», دەپ.

قايران تابيعاتقا قامقورلىق جاساپ, ايالاي بىلسەك, ونىڭ دا بىزگە بەرەر سىيى استا-توك بولارىن تاعى دا ءبىر رەت ەسكە الاسىز.

الماتىداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى ساياباعىنىڭ قۇرىلىسى 2001 جىلى باستالعانى بەلگىلى. بۇل, شىن مانىندە, جاڭا عاسىردا جۇزەگە اسقان تاماشا يدەيالاردىڭ ءبىرى ەكەنى انىق. سەبەبى, ساياباق – قالا تۇرعىندارىنىڭ مادەني دەمالىس ورنى بولۋمەن بىرگە الماتىنىڭ تابيعاتىن ساقتاپ, قورعاۋ ءۇشىن جاسالعان وتە ماڭىزدى, يگىلىكتى ءىس, كەلەشەك ۇرپاققا مۇرا بولىپ قالار تاريحي جەر. مۇنداعى العاشقى ەمەن اعاشىن 2001 جىلى ەلباسىمىز ن.ءا.نازارباەۆتىڭ ءوزى وتىرعىزعان.

جاز بويى الماتىلىقتار مەن قوناقتار, اسىرەسە, بالالار مەن جاستار قىزىعا تاماشالاپ, اينالاسىندا دەمالىپ وتىراتىن ەڭ ۇلكەن سۋبۇرقاق تا وسىندا. ونىڭ سىيىم­دىلىعى – 2 820 تەكشە مەتر.

سۋبۇرقاقتىڭ جوعارعى جاعىنا 2011 جىلى 11 قاراشادا ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعىنا ارنالىپ «قازاقستان» اتتى مونۋمەنتالدى-ءمۇسىندى كومپوزيتسيا ورناتىلعان. ول كومپوزيتسيا قولا, گرانيت جانە ءمارماردان بۇركىت بەينەسىندە جاسالىپ, ورتاسىنا ەلباسىنىڭ ءمۇسىنى قويىلعان. ال بۇركىتتىڭ قاناتتارىندا الماتى مەن نۇر-سۇلتان قالالارىنىڭ نىشاندارى مەن قازاقستانداعى كوپتەگەن باس­تى-باستى ساۋلەت جانە تاريحي نىسانداردىڭ ۇلگىسى كورىنىس تاپقان. ساياباقتا جان-جاعى بەتون­دالعان ۇلكەن ارىق بار. ونىڭ بويىنا شاعىن شليۋزدەر ورناتىلعان. مۇنى ءتىپتى, كىش­كەنتاي ارنا دەۋگە دە بولادى.

مىنە, وسىناۋ ارناعا, سەنەسىز بە, جابايى ۇي­رەك­تەر كەلىپ قونادى. ساياباقتاعى جۇرت­شى­لىق سول جەرگە كوپ ىركىلىپ, قىزىقتاپ قاراپ تۇرا­دى. ال ۇيرەكتەر ادامداردان قورقۋ, ۇركۋ دەگەن­دى مۇلدە بىلمەيدى. سوندىقتان دا ولاردى جا­با­يى ۇيرەك دەپ اتاۋدىڭ ءوزى ءبىرتۇرلى ەرسى سياقتى.

ايتكەنمەن ەجەلگى تابيعات زاڭىنىڭ مۇن­دا دا سالتانات قۇراتىنىن سەزدىرىپ, سونا-اۋ كوك جۇزىندە ءبىر قىران قۇس قالقىپ جۇرەدى. ونىڭ وت­كىر جانارى بۇل ۇيرەكتەرگە قادالعالى قاشان...

ال ساياباقتاعى ماڭگىلىك جاسىل شىرشالار مەن ارشالاردىڭ اراسىنداعى قۇلدىراڭداعان كىپ-كىشكەنتاي تيىندەردىڭ الاڭسىز تىرشىلىگىنە قايران قالاسىز. بالالاردىڭ قولىنداعى ءتاتتى-دامدىگە قىزىعىپ, قالىڭ جاپىراقتاردىڭ اراسىنان جىلت ەتىپ شىعا كەلەدى دە, جەرگە تۇسكەن ءداندى قاقشىپ الىپ, كەرى قاراي زىمىرايدى.

كۇنشۋاقتاعى ساكىلەردىڭ بىرىنە كەلىپ, تىزە بۇگىپ وتىرا بەرگەنىمىز سول ەكەن, كوكتەمگى ناۋرى­زەككە ۇقساس ءبىر ءتىپ-تيتىمدەي سۇلۋ قۇس ءدال الدى­مىزعا كەلىپ قونا كەتكەنى. بۇل دا ابدەن ءتاتتى-دام­دىگە ۇيرەنگەن سەكىلدى. سەكەكتەپ, جورعالاپ, ءارى-بەرى ۇشىپ-قونىپ, اينالشاقتاپ ءجۇردى دە الدى.

نەسىن ايتاسىز, الاتاۋدىڭ بوكتەرىندەگى ۇلكەن اۋماقتى الىپ جاتقان ساياباقتان بويى­ڭىز سەرگىپ, جان-دۇنيەڭىزدىڭ تازارىپ قاي­تا­تىنى راس.

ەڭ باستىسى, مۇندا كەلگەن سايىن ادام دا تابيعاتتىڭ ءبىر پەرزەنتى ەكەنىن انىق سەزىنىپ, اينالاداعى تىرشىلىككە باۋىرمال, مەيىرىمدى بولا تۇسەتىنى تاعى بار.

سوڭعى جاڭالىقتار