ەكولوگيا • 18 قاراشا، 2019

سورتاڭ جەر شارۋاشىلىق سورى

43 رەتكورسەتىلدى

بۇۇ مالىمەتى بويىنشا، بۇگىندە الەمنىڭ كەيبىر ەلدەرىندە توپىراقتىڭ قۇنارسىزدانۋى مەن تۇزدانۋى 50 پايىزعا جەتكەن. قازاقستاندا توپىراقتىڭ توزۋىنا بايلانىستى سالا ماماندارى ۇنەمى دابىل قاعىپ، جەر قاباتىن ساۋىقتىرۋ ماسەلەسىن ءجيى كوتەرىپ كەلەدى.

سوڭعى دەرەكتەر بويىنشا، ەلىمىز­دىڭ كەيبىر وبلىستارىنىڭ تەرري­تورياسىنىڭ 30-40 پايى­زى قۇنارسىز. جەر انانى ساۋىق­تىرۋعا بايلانىستى ارنايى زاڭ قابىلداۋ كەرەك دەگەن ماماندار الداعى ون شاقتى جىلدا بۇل كورسەتكىشتەردىڭ ۇلعايىپ كەتۋ قاۋپى بار ەكەن­دىگىن ايتادى.

ءو.وسپانوۆ اتىنداعى قازاق توپى­راق­تانۋ جانە اگروحيميا عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىندا وسى تاقىرىپتا وتكەن كون­فەرەنتسياعا وننان استام عى­لىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ عالىم­­دارى قاتىسىپ، سور­تاڭ جەرلەردى ساۋىق­تىرۋ ماسە­لە­سىن تالقىلادى. اۋىل شارۋا­شىلىعى عىلىمىنىڭ دوكتورى ابدوللا ساپار ۇلى ەكونو­مي­­كالىق كور­سەتكىشتەردى نە­گىزگە الا وتىرىپ، جەردىڭ تۇز­دانۋ سالدارىنا توقتالدى.  مامان­دار سورتاڭ قاباتتاردى جويۋ ءۇشىن توپىراقتىڭ قۇنارىن ساق­تاۋ تۋرا­لى زاڭ قاجەت دەيدى. وسىن­د­اي زاڭ ەۋروپا ەلدەرىنىڭ ب­ا­رىندە بار. كەدەندىك وداققا كىرە­تىن رەسەي مەن بەلارۋستە دە جەر­دى قورعايتىن زاڭدار قابىل­دانعان. اتالعان ەلدەر اۋىل شا­رۋاشىلىعى ونىمدەرىن وندىرۋدە بىزدەن وق بويى وزىپ كەلەدى. 

كونفەرەنتسيادا ءسوز العان اۋىل شارۋاشىلىعى عىلىمى­نىڭ دوكتورى س.اسىلسەيىت ۇلى شارۋالاردىڭ قولىنداعى تەح­نيكالاردىڭ جىلدان-جى­لعا توزىپ بارا جاتقانى شارۋا­شى­لىقتىڭ دامۋىنا كەدەرگى كەلتىرە­تى­نىن اتاپ ءوتتى. بۇگىندە زاماناۋي تەح­نو­لوگيالاردى ەنگىزۋ، سالانى تسيفرلان­دىرۋ ۋاقىت تالابى. ال توزعان تەح­­ني­كاسىنىڭ بەتىنە قاراپ وتىر­عان شارۋا­نىڭ جاعدايى تۇراق­تى ەمەس، كولى­گى ىستەن شىق­سا تابىسى دا ازايادى. بۇل با­عىت­تا ايماقتاعى اكىمدىكتەر ار­نايى مونيتورينگ جۇرگىزىپ، شارۋا­لاردىڭ ۇجىم بولىپ ەڭبەك ەتۋىنە قولداۋ كورسەتكەنى ابزال. شارۋالارعا تەحنيكالاردى ليزينگپەن الۋ بارىسىندا دا پا­يىز جەڭىلدىكتەرىن جاساۋ ءبىراز جىل­دان بەرى كۇن تارتىبىنەن تۇسپەي كەلەدى.

وسى ورايدا داقىلدارمەن قاتار جەمىس-جيدەك، كوكونىس الاڭ­­دارىنداعى توپىراق قۇ­نارىن ساقتاۋدا بىلىكتى ماماندار تاجىريبەسى قاجەتتىگىن قوز­عاعان عالىمدار ونىمدىلىكتى ارت­تىرۋدى ماقسات ەتەتىن شارۋا­شىلىقتار الداعى جىلداردا توپىراقتى ساۋىقتىرۋ ماسەلە­سىنە سەرگەك قاراۋ تيىستىگىن ايتادى. قۇنارى مول توپىراق – سا­لاماتتى دەنساۋلىقتىڭ كە­پىلى. سونىمەن قاتار توپى­راق­­تىڭ قۇنارىن ارتتىرۋدا اۋىس­پالى ەگىستەردىڭ ماڭىزى بار. وڭدەلگەن ەگىستىك جەرلەرگە كوپ­جىلدىق ءشوپ ءوسىرۋ مەن ارالىق داقىلداردى جاسىل تىڭايتقىش رەتىندە پايدالانۋ، تاعى باس­قا كەشەندى باپتاۋ جۇمىستارى ورگانيكالىق قۇرامدى قالپى­نا كەلتىرۋگە مۇمكىندىك بەرە­دى. جەر جامىلعىسىن سورتاڭ­­نان ارىل­تۋ ماسەلەسىن قوزعاعان ب.جەك­سەن­بين، ب.ءامىروۆ، باسقا دا ماماندار توپىراقتى زاڭ­مەن قور­عاۋ كوپتەگەن تۇيتكىلدى ماسە­لەنىڭ شەشىلۋىنە ىقپال ەتەدى دەپ اتاپ ءوتتى.

 

 الماتى

 

سوڭعى جاڭالىقتار

الماتى جاسىل قالاعا اينالادى

ەكولوگيا • 17 قاڭتار، 2020

كوكشەتاۋدا بەتى اشىق قۇدىق كوپ

ايماقتار • 17 قاڭتار، 2020

شىمكەنتتە پوەزيا مىنبەرى اشىلدى

رۋحانيات • 17 قاڭتار، 2020

بۇلاندىداعى بەرەكەلى ءىس

ايماقتار • 17 قاڭتار، 2020

مال باققانعا بىتەدى...

ايماقتار • 17 قاڭتار، 2020

كۋۆەيت تۋرنيرىندە توپ جاردى

سپورت • 17 قاڭتار، 2020

گران-پري جارىسىنا قاتىسادى

سپورت • 17 قاڭتار، 2020

ەكىنشى قولانى قورجىنعا سالدى

سپورت • 17 قاڭتار، 2020

ۇقساس جاڭالىقتار