قازاقستان • 17 قاراشا، 2019

ەگەمەندىكتەر ەلگە شىقتى

67 رەتكورسەتىلدى

جەڭىل اۆتوكولىك سالونىندا جۇرگىزۋشىمەن قوسا العاندا بەس ادام العا اۋدانىنىڭ ورتالىعىنا قاراي باعىت الىپ كەلەمىز. باستى ماقساتىمىز – «ەگەمەننىڭ قازاقستاننىڭ» 100 جىلدىق تورقالى تويى قارساڭىندا اگلومەراتسيا اۋماعىنا كىرەتىن اۋداننىڭ تىنىس-تىرشىلىگىمەن تانىسىپ، وقىرماندارمەن وي ءبولىسۋ بولاتىن. بۇل ءۇشىن جولعا جالعىز شىقپاي، اقتوبەنىڭ زيالى ازاماتتارى، باسىلىمعا اركەز جاناشىرلىق تانىتىپ جۇرەتىن ونىڭ تۇراقتى وقىرماندارى. بەلگىلى قالامگەر-جۋرناليست جانعابىل قاباقباەۆ پەن ەسىمى ەلگە ەلەۋلى ازامات، قارا تىلدەن بال تامىزعان ساراپشى-مامان تۇلكىباي ساپاروۆقا بىرگە جۇرۋگە قولقا سالعانبىز. ەكەۋى دە تىلەگىمىزدى قايتارمادى. وسى قاتاردا «كازاحستانسكايا پراۆداداعى» ارىپتەسىمىز جۇبانىش بايعۇرىنوۆ تا بار ەدى.

    ءبىزدى جارقىن جۇزبەن قارسى العان اۋدان اكىمى مامىرعالي اققاعازوۆ اماندىق-ساۋلىقتان سوڭ، مۇنداعى ەل-جۇرتتىڭ جاي-كۇيىمەن تانىستىرىپ ءوتتى. بۇدان سوڭ اكىمدىكتىڭ ءماجىلىس زالىندا گازەت وقىرماندارىمەن كەزدەسۋ وتكىزىلىپ، كوپتەگەن وي-پىكىرلەردىڭ تيەگى اعىتىلدى. سودان سوڭ كوڭىلگە تۇيگەنىمىز بيىلعى جازداعى قۇرعاقشىلىق اۋىل ەڭبەككەرلەرىنە بىرقاتار كەدەرگىسىن كەلتىرگەنىمەن، ولاردىڭ ساعىن سىندىرا الماپتى. ءسويتىپ، گەكتار بەرەكسىن ارتتىرۋ مەن ونىڭ ونىمدىلىگىن كوبەيتۋ، الداعى جىلدىڭ ەگىستىگىنە وسى باستان قام جاساۋ ءۇشىن، جەر جىرتۋ جۇمىستارى جۇيەلى جۇرگىزىلىپتى. سوڭعى جىلدارى اۋدان اۋماعىندا ءتورت ت ۇلىك مالدىڭ سانى كۇرت ءوسىپ كەلەدى ەكەن. سونىڭ ىشىندە ءىرى قارا مەن جىلقىنىڭ ءوسىمى الدىڭعى ورىندا تۇرعانىن بىلدىك. سونداي-اق العا اۋدانىندا بيازى ءجۇندى قوي ءوسىرۋ باعىتىندا دا تىڭ ءىس-شارالار كەشەنى بەلگىلەنگەن ەكەن.

         جۋرناليستىك ءىس-ساپار بارىسىندا تاعى ءبىر كوزىمىز جەتكەن ءجايت العانىڭ گاز، سۋ جانە ەلەكتر قۋاتى سەكىلدى ينفراقۇرىلىمدىق جۇيەلەرگە وتە جاقىن ورنالاسقاندىعى. سوندىقتان دا مۇندا بۇل باعىتتا ىلكىمدى ىستەر جۇزەگە اسىپتى. اتاپ ايتقاندا ينفراقۇرىلىمدىق جۇيەلەر اۋداننىڭ بولاشاعى مەن تاياۋ جانە بۇدان كەيىنگى جىلدارداعى دامۋ پرەسپەكتيۆاسىن ايقىنداي الاتىن نەگىزگى فاكتور ەكەنىنە كوزىمىز جەتكەندەي بولدى. وسى مۇمكىندىكتى پايدالانۋ ارقىلى اۋدان اۋماعىندا 450-500دەن كەم تۇسپەيتىن تۇرعىن ۇيلەر سالۋ جوباسى بەكىتىلىپ، جۇزەگە اسا باستاپتى. بۇل تاياۋ بولاشاقتا اگلومەراتسيالىق دامۋ شەڭبەرىندە جۇزەگە اساتىن ۇلكەن ىستەردىڭ باسى عانا ەكەنىن بىلدىك. راس، قازىرگى كەزدە وبلىس پەن اۋدان ورتالىعىن جالعايتىن اۆتوكولىك جولىنىڭ ويقىل-شويقىل تۇستارى از ەمەس. وسى تۇيتكىلدى اۋدان باسشىسىنا كولدەنەڭ تارتقانىمىزدا ول بۇل ماسەلەنىڭ الداعى كەزدە تولىقتاي رەتتەلەتىنىن، اۆتوجول قۇرىلىسى قازىردىڭ وزىندە اقتوبە قالاسىنىڭ ىرگەسىنەن باستالىپ كەتكەنىن العا تارتتى.

   سونىمەن بىرگە ءبىز العا اۋدانىندا «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى اياسىنداعى ءىس-شارالار كەشەنى دە كەلىستى تۇردە كەلىسىمىن تاۋىپ جۇرگەنىنە كوز جەتكىزىپ ورالدىق. اسىرەسە اتالعان ايماقتا اعا-ورتا جانە كەيىنگى بۋىن اراسىنداعى ساباقتاستىق پەن بايلانىس كورىنىستەرى جاقسى اسەر قالدىردى. سونداي-اق جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار تاراپىنان ەلگە ەڭبەگى سىڭگەن تىل، ەڭبەك ارداگەرلەرىنە ۇدايى قولداۋ مەن كومەك كورسەتىلىپ جۇرگەنى دە اتاپ ايتۋعا تۇرارلىقتاي. بۇل جونىندە گازەت تىلشىسىنە العا اۋداندىق ارداگەرلەر كەڭەسىنىڭ توراعاسى جەڭىس قونجار ۇلى ايتىپ بەردى. اۋدان ورتالىعىندا تىم جاقسى جابدىقتالعان ارداگەرلەر ءۇيى بار دەدى ول. جاقسىنى كورمەك ءۇشىن دەمەي مە؟ ءبىز كەيىن ارداگەرلەر ۇيىنە ارنايى بارىپ، ونىڭ قىزمەتىمەن تانىسقان ەدىك. وسى كەزدە مۇندا ەل ارداگەرلەرىنىڭ تىنىعۋى مەن بوس ۋاقىتتارىن مازمۇندى وتكىزۋىنە بارلىق جاعدايلار تۋعىزىلعانىن كوردىك. شاعىن ءماجىلىس زالى جاساقتالىپ، تەلەديدار، شاحمات پەن دويبى تاقتالارى بۇگىنگى زامانعى اقپاراتتىق-تەحنولوگيالار جەلىسى ورناتىلعان. ارداگەرلەر اۋداندىق اۋرۋحانا ۇجىمىمەن جاسالعان كەلىسىم-شارتقا سايكەس، ايىنا ەكى رەت مەديتسينالىق تەكەرۋلەردەن ءوتىپ تۇرادى ەكەن.

         بۇدان كەيىنگى جول ساپارىمىز مارتوكتە جالعاستى. اۋدان اكىمى ەرمەك كەنجەحان ۇلى الداعى 2020 ججىلى اۋداننىڭ قۇرىلعانىنا 85 جىل تولاتىنىنا توقتالا كەلىپ، قازىرگى ءىس-قيمىل وسى مەرەيلى داتانى لايىقتى تۇردە قارسى الۋعا جۇمىلدىرىلعانىن جەتكىزدى. ەمەن-جارقىن جۇزدەسۋلەر كەزىندە كوزىمىز جەتكەن ءجايت از ۋاقىتتىڭ ارالىعىندا وركەندى وڭىردە الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ تۇرعىسىنان قارىشتى قادامدار جاسالعانى.

         بۇل توپىراقتىڭ ەجەلگى تۇرعىندارى قىدىرباي شۋداباي ۇلى مەن قىمبات شوقايقىزىنىڭ ايتۋىنشا كەڭەستىك كەزەڭدە مارتوكتە ورىستار مەن نەمىستەر وتە كوپ تۇرىپتى. ءتىپتى ەلدىڭ بايىرعى تۇرعىندارى تۇتاستاي اۋدان حىلقىنىڭ از عانا بولىگىن قۇراعان. ايتسە دە تاۋەلسىزدىكتىڭ ەلەڭ-الاڭى مەن وتپەلى كەزەڭدە ولاردىڭ دەنى وزدەرىنىڭ تاريحي وتاندارى رەسەي مەن گەرمانياعا جاپپاي قونىس اۋدارعان. وسىناۋ سىرتقى كوشى-قونىڭ باستى سەبەبى ولاردىڭ كوپشىلىگى ءدال سول تۇستا قازاقستاننىڭ بولاشاعىنا كۇمانمەن قاراعانى دەسەك شىندىقتان اۋىتقي قويماسپىز.

         كەيىن ارادا 20-25 جىل وتكەن سوڭ ولار وزدەرىنىڭ تۋىپ-وسكەن، تۇرعان توپىراعىنا كەلمەي مە، سونداي ولار ادام تانىماستاي وزگەرگەن، گۇل جارىپ، شەشەك اتقان مارتوك توپىراعىن تانىماي قالادى. سول كەزدە ولار بۇلاي بولاتىنىنا كوزىمىز انىق جەتسە، و جاققا كوشپەي، جىلى ورنىمىزدى سۋىتپايتىن ەدىك دەپ كوڭىلدەرى كادىمگىدەي بوساپ، كوزدەرىنە جاس الىپتى. جەرگىلىكتى تۇرعىنداردىڭ مالىمدەۋىنشە رەسەي مەن گەرمانياعا كەتكەن وتانداستارىمىزدىڭ اراسىندا مارتوككە قايتا ورالىپ، كوشىپ كەلگەندەر دە بار ەكەن. ءتۇيىپ ايتقاندا بۇگىنگى مارتوك الەمدىك جانە ەۋروپالىق ستاندارتتارعا جاۋاپ بەرە الاتىن تاقتايداي تەگىس جولدارى بار قۇتتى قونىس. دوستىق پەن تاتۋلىق مەكەنى. باتىس ەۋروپا-باتىس قىتاي حالىقارالىق كولىك ءدالىزىنىڭ بويىندا ورنالاسقان وڭىردە جول بويى سەرۆيستەرى دە كەڭىنەن قانات جايىپ كەلەدى.

      بۇعان قوسارىمىز مارتوك اۋىلشارۋاشىلىعى ونىمدەرىن ءونلىرىپ قانا قويماي، ونى وڭدەۋ جونىنەن وبلىستا ءتىپتى تۇتاستاي رەسپۋبليكادا كوش باستاپ كەلە جاتقان وڭىرلەردىڭ ءبىرى ەكەندىگى. اتاپ ايتقاندا بۇگىنگى كۇنى «ايس» كومپانياسىندا شىعارىلعان ءسۇت ونىمدەرى ەلدىڭ ىشكى نارىعىندا ۇلكەن سۇرانىستارعا يە بولسا، «ميلكەر» جشس-دا تاياۋدا ءوز قىزمەتىن باستايتىن قۇراما جەم ءوندىرىسى مال شارۋاشلىعىمەن اينالىساتىن اگروقۇرىلىمدار ءۇشىن تاپتىرماس برەند بولىپ وتىر. سونىمەن بىرگە وڭىردە ەلىمىزدىڭ وڭتۇستىك وڭىرلەرىنەن جەتكىزىلەتىن جەمىس-جيدەك پەن كوكونىس ونىمدەرىنىڭ ءورىسىن كەڭەيتىپ، رەسەي مەن ەۋروپا ەلدەرى نارىعىنا شىعارۋ ءۇشىن كوتەرمە، بولشەك ساۋدا ورىندارى مەن بىرىڭعاي باقىلاۋ كەشەنىن قۇرۋ قولعا الىنعان. وسى ارقىلى سالىقتىق بازا الەۋەتىن كوتەرە تۇسۋگە دە جول اشىلماق. ءوزارا وي-پىكىر الماسۋ بارىسىنا مارتوك اۋدانىنىڭ اكىمى ەرمەك كەنجەحان ۇلى ءبىزدى جۇمى تابا الماي جۇرگەن جۇمىسسىزدار جوق، تەك ەڭبەك ەتكىسى كەلمەيتىن جالقاۋلار عانا كەزدەسۋى مۇمكىن دەگەن ويعا ەكپىن ءتۇسىردى. تەرەڭ ۇڭىلە قاراعان ادامعا بۇل وبرازدى تۇردە ايتىلعان سالماقتى ءسوز ەمەس پە. تۇق ەتەرى بيىلعى جىلدى بەس پايىزدىق ەكونوميكالىق وسىممەن اياقتاۋدى ماقسات تۇتقان وڭىردە ەڭبەككە ورنالاستىرۋ مەن ىنتالاندىرۋدىڭ بىرقاتار تۇتقالارى ويلاستىرىلىپتى. مۇنداي بيىك مەجەگە جەتۋ ءۇشىن اۋدان ەكونوميكاسىن ءارتاراپتاندىرۋ جونىندە بايىپتى باعدارلاما قابىلدانعان. مۇنىڭ كەيبىر ناتيجەلەرى جوعارىدا ايتىلدى دا. مىنە، ءسويتىپ، ءىس-ساپار بارىسىندا ءبىز العا مەن مارتوك اۋداندارىنداعى جوعارىدا ايتىلعانداي سەرپىندى ءىس-قيمىلدارعا كۋا بولىپ ورالدىق.

اقتوبە   

سوڭعى جاڭالىقتار

تارازدا سۋ ءتاريفى كوتەرىلەدى

ايماقتار • بۇگىن، 16:40

اۋىر اتلەتتەر كاتارعا اتتانادى

اۋىر اتلەتيكا • بۇگىن، 12:08

جاقسى اۋدانىنداعى جاقسى ىستەر

ايماقتار • بۇگىن، 11:49

كوپبالالىلارعا كومەك

ايماقتار • بۇگىن، 11:41

كەن الىبىندا قايعىلى وقيعا بولدى

ايماقتار • بۇگىن، 10:58

كۇلكى كەرۋەنى № 22

رۋحانيات • بۇگىن، 09:45

فاريزا اقىننىڭ ۇستازى

رۋحانيات • بۇگىن، 07:41

ارمەنيامەن ىنتىماقتاستىق داميدى

پارلامەنت • بۇگىن، 07:37

ۇقساس جاڭالىقتار