مەديتسينا • 15 قاراشا, 2019

191 مىڭ ادام جۇيەگە قاشان ەنگىزىلەدى؟

180 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

2020 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ ەلىمىزدىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسى ەنگىزىلەتىنى بەلگىلى. جاڭا جۇيەگە شىعىس قازاقستان تۇرعىندارى ءازىر مە؟ حالىق بۇل جۇيە تۋرالى بىلە مە؟ ونىڭ ارتىقشىلىقتارى, باسىمدىقتارى قانداي؟

191 مىڭ ادام جۇيەگە قاشان ەنگىزىلەدى؟

وسى جانە وزگە دە ماسەلەلەر وب­لىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى اسەم ءنۇسىپوۆانىڭ توراعالىعىمەن وت­كەن مىندەتتى الەۋمەتتىك مەدي­تسي­نالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسىن ەنگى­زۋ ماسەلەلەرى جونىندەگى جەر­گى­لىكتى شتابتىڭ وتىرىسىندا جان-جاقتى تالقىلاندى. حالىق ءۇشىن ماڭىزى زور ماسەلەنى ار­قاۋ ەتكەن جيىنعا نۇر-سۇلتان قالا­سىنان «الەۋمەتتىك مەديتسي­نالىق ساقتاندىرۋ قورى» كەاق باسقارما توراعاسىنىڭ ورىن­باسارى مارات شورانوۆ ارنايى قاتىسىپ, الەۋمەتتىك مەدي­تسي­نالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسىن ەنگى­زۋ ەلىمىزدە قالاي ءجۇرىپ جاتقا­نىن, بۇعان مەدي­تسي­نالىق نىسان­دار­دىڭ, دارى­گەرلەردىڭ جانە تۇر­عىنداردىڭ دايىندىعى قانداي ەكەندىگىن جانە ولاردىڭ نە ىستەۋ قاجەتتىگىن, نەنى ءبىلۋ كەرەكتىگىن تاپتىشتەپ ايتىپ, ءتۇسىندىرىپ بەر­دى.

ء«ار وڭىردە «الەۋمەتتىك مەدي­تسي­نالىق ساقتاندىرۋ قورى­نىڭ» فيليالدارى بار. قورعا اي سايىن تولەم جاساعان جاعدايدا كەز كەلگەن تۇرعىن كەڭەيتىلگەن مەديتسينالىق كومەك الادى. مە­ديتسينالىق ساقتاندىرۋ جوس­پارلى ستاتسيونارلىق ەمدەۋمەن جانە ءدارى-دارمەكپەن عانا شەك­تەلمەيدى, وسى جۇيە ارقىلى جو­عارى ساپاداعى مەديتسينالىق قىز­مەت­تەردى, وڭالتۋ جاردەم­دەرىن, كونسۋلتاتسيالىق-دياگنوس­تي­كالىق كومەك پەن مەدبيكەلىك كۇتىمگە دە قول جەتكىزۋگە بولادى» دەيدى ول.

مىندەتتى الەۋمەتتىك مەدي­تسي­نالىق ساقتاندىرۋ ەلىمىزدىڭ ءار تۇرعىنى ءۇشىن ماڭىزدى بولعاندىقتان حالىقتىڭ بارلىق توپتارىن, ياعني ەڭبەكتەگەن بالادان ەڭكەيگەن قارياعا دەيىن قامتۋى ءتيىس. ء«ار تۇرعىن ءوزى­نىڭ ستاتۋسىن egov.kz. پورتالى ارقىلى تەكسەرە الادى. بۇل ءۇشىن ءوزىنىڭ جسن ءنومىرىن تەرۋ قاجەت, سول كەزدە «جۇمىسى بار», «الەۋمەتتىك تولەم الۋشى», «18 جاسقا دەيىنگى بالالار», ء«وزىن ءوزى جۇمىسپەن قامتۋشى رەتىندە تىركەلگەن» دەگەن حابارلامانىڭ ءبىرى كەلەدى.

ەگەر سىزگە «ستاتۋسىڭىز انىقتالمادى» دەگەن حابارلاما كەلسە, بۇل ءسىزدىڭ جۇ­يەگە تىركەلمەگەندىگىڭىزدى كور­­سەتەدى. سوندىقتان تەز­دە­تىپ تىركەلۋ قاجەت. ەگەر ءسىز جۇمىسسىز بولساڭىز, حالىققا قىزمەت كورسەتۋ, جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىق­تارىنا نەمەسە اكىمدىكتەرگە حابارلاسۋ كەرەك. ال ءوزىن ءوزى جۇمىسپەن قامتىعان ازامات بولساڭىز, جەكە كاسىپكەر رەتىندە تىركەلۋ كەرەك نەمەسە بىرىڭعاي جيىنتىق تولەم (بجت) جۇيەسى ارقىلى تولەۋگە بولادى. قور سونىمەن قاتار «Saqtandyrý» دەپ اتالاتىن ارنايى پلاگين ازىرلەدى. وسى پلاگينگە جسن ەنگىزۋ ارقىلى دا تۇرعىندار ستاتۋستارىن انىقتاي الادى. وڭىردەگى بارلىق مەديتسينالىق مەكەمەلەر ءوز سايتتارىنا وسى پلاگيندى ورنالاستىرىپ قويسا دەگەن تىلەگىمىز بار» دەگەن مارات شورانوۆ 2020 جىلى ەلىمىز بويىنشا مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساق­تاندىرۋ جۇيەسىندەگى تۇر­عىنداردى مەديتسينالىق كومەكپەن قامتۋ دەڭگەيى 95 پايىز بولادى دەپ بولجانىپ وتىرعانىن جەتكىزدى.

ال شىعىس قازاقستان­دا ءدال قازىرگى ۋاقىتتا ءوڭىر تۇرعىن­­دارىنىڭ 86 پايىزى (1 373,5 مىڭ ادام) شارتتى تۇر­دە ساقتاندىرىلىپتى. ال قالعان 14 پايىز نەمەسە 191,3 مىڭ ادام ءالى دە وكى­نىش­كە قاراي بۇل جۇيەدەن تىس قالىپ كەلەدى. بۇل 191 مىڭ­نىڭ ىشىندە جالدانىپ جۇ­مىس ىستەيتىن, شەت- ­ەلگە با­رىپ-كەلىپ جۇرەتىن ادامدار دا, جەكە شارۋا قوجالىقتارى بار كىسىلەر دە, ۇيدە بالا كۇتى­مىمەن وتىرعان نەمەسە اياعى اۋىر ايەلدەر دە, ستۋدەنتتەر دە, ءوزىن ءوزى جۇمىسپەن قام­تىعان ادامدار دا بار. «بۇل رەتتە ءبىز ءبىرىنشى كەزەك­تە وبلىستىڭ قولداۋىنا سۇ­يە­نەمىز. بارلىق قالالار مەن اۋدانداردىڭ اكىمدەرى ور­تا­لىق اۋرۋحانالاردىڭ باس دارىگەرلەرىنە قولداۋ بىل­دىرگەنى ءجون. ءوڭىردىڭ بار­لىق تۇرعىندارى جاڭا جۇيە­دەن تىس قالماۋى, مىن­دەتتى تۇردە قاتى­سۋ­لارى ءتيىس» دەدى م.شورانوۆ.

جوعارىدا اتاپ وتكەن 191 مىڭنىڭ 44 مىڭى – ءوزىن ءوزى جۇمىسپەن قامتىپ وتىر­عان جانە تىركەلمەگەن جۇمىس­سىز ادام­دار. «مىندەتتى الەۋ­­مەت­تىك مەديتسينالىق ساقتان­دىرۋ جۇيەسىنىڭ ەنگىزىلۋى­نە از ۋاقىت قالدى. وسى باعىت­تاعى جۇمىستاردى شيراتۋ قاجەت. وبلىستىق جۇ­مىس­پەن قامتۋ جانە الەۋ­مەت­تىك باعدارلامالاردى ۇي­لەس­تىرۋ باسقارماسى جانە وب­لىستىق مەملەكەتتىك كىرىس­­تەر دەپارتامەنتىنىڭ جاۋاپتى ماماندارى ءالى دە تىر­كەلمەگەن 44 مىڭ ادام­مەن دۇرىستاپ جۇمىس ىستەۋى كەرەك. حالىق اراسىندا ءتۇ­سىندىرۋ جۇمىستارىن جۇر­گىزۋ­دىڭ ماڭىزى زور» دەدى وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى اسەم ءنۇسىپوۆا جيىندى قورىتىندىلاعان سوزىندە.

 

وسكەمەن

 

سوڭعى جاڭالىقتار