ايماقتار • 14 قاراشا، 2019

يت جۇگىرتىپ، قۇس سالدى

22 رەتكورسەتىلدى

ۇلتتىق سپورتتىڭ ءبىر تارماعىنا جاتاتىن قۇماي تازى، قىران قۇسپەن اڭ اۋلاۋ ونەرى ەلىمىزدە كەشەندى تۇردە دامىپ كەلەدى. بۇعان تاياۋدا قاراعاندى وبلى­سىنداعى شەت اۋدانىنىڭ ورتالىعى اقسۋ-ايۋلى كەنتىندە وتكەن « ۇلى دالا مۇراسى» حالىقارالىق تۋرنيرىندە كوزدى انىق جەتكىزدىك.

ارقا ءتوسىن ءۇش كۇن دۇبىرگە بولەگەن ايتۋلى دوداعا موڭعوليا مەن قىرعىز­ستاننان جانە ەلىمىزدىڭ 13 وبلىسىنان اۋشى قۇستارىن كوتەرىپ، تازىلارىن جەتەكتەگەن 80-نەن استام ساياتشى-سپورت­شى باق سىنادى. ناقتىراق ايتار بول­ساق، اشىق اسپان استىندا 60-قا جۋىق قىران قۇس پەن 30-دان استام قۇماي تازى يەلەرىنىڭ بۇيرىعىن بۇلجىت­پاي ورىنداپ، جارىستىڭ كورىگىن قىزدىر­دى. وسى جەردە ەسكە سالا كەتەتىن ءبىر جايت، جىرتقىش قۇس­تارمەن اڭ اۋلاۋ يۋنەسكو-نىڭ ماتەريال­دىق ەمەس مادەني مۇراسىنىڭ تىزىمىنە 2010 جىلى ەنگىزىلگەن ەكەن...

اقىن، قوعام جانە مەملەكەت قايراتكەرى ساكەن سەيفۋلليننىڭ 125 جىلدىق مەرەيتويى اياسىندا ۇيىمداستىرىلعان حالىقارالىق ءتۋرنيردىڭ سالتاناتتى اشىلۋىندا قاراعاندى وبلىسى اكىمىنىڭ جارىسقا قاتىسۋشىلارعا ارنالعان قۇتتىقتاۋىن ونىڭ ورىنباسارى ابزال نۇكەنوۆ وقىپ بەردى.

قوعام جانە مەملەكەت قايراتكەرى، «قانسونار» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ جەتەكشىسى ورالباي ابدىكارىموۆتىڭ، حالىق قاھارماندارى، تۇڭعىش عارىشكەر توقتار اۋباكىروۆ پەن ارميا گەنەرالى مۇحتار التىنباەۆتىڭ بۇل سپورتتىق شاراعا مارتەبەلى مەيمان رەتىندە قاتىسۋىنىڭ ءوزى حالىقارالىق دەڭگەيدەگى سايىستىڭ سالماعىن ارتتىرا ءتۇستى.

سايىس باعدارلاماسىنا ساي، بۇركىت، يتەلگى جانە قارشىعا سىندى اۋشى قۇستار كوگەرشىندەر مەن قويانداردى اۋلاپ، تۇلكى ت ۇلىبىن ۇستاپ الىپ كەلۋ جانە ەركىن ۇشۋ سىناقتارى بويىنشا جارىستى. سونىمەن قاتار سايىس بارىسىندا تازىلاردىڭ كورمەسى ءوتىپ، ارتىنشا جۇيرىك يتتەر 350-400 مەترگە جارىستى جانە قورىتىندى سىناق رەتىندە ولاردىڭ ىزشىلدىگى سىنالدى. ءيىسشىل تازىلار تۇلكى، قويان جانە بورسىقتى ىزدەپ تابۋدان سىنعا ءتۇستى.

« ۇلى دالا مۇراسى» حالىقارالىق تۋرنيرىنە اتىراۋدان كەلىپ قاتىسقان اتاقتى بۇركىتشى ارمان قوشقاروۆ بۇل كۇندە بالالارىنىڭ دا قۇسبەگىلىك ونەرگە دەن قويعانىن ماقتانىشپەن ايتتى.

– مەنىڭ بالالارىم كىشكەنتاي قۇستار مەن اڭ اۋلاۋعا اۋەس. اكەم بۇركىتشى بولدى، وسى ونەردىڭ قىر-سىرىن ماعان سول كىسى ۇيرەتكەن. قازىر مەنىڭ قولىمدا بىرنەشە قۇس بار، – دەيدى ول.

قازاقستاننىڭ جەتى دۇركىن جانە الەم چەمپيوناتىنىڭ ەكى دۇركىن جەڭىم­پازى بۇركىتتەردى موڭعوليا مەن قىرعىز ەلىنەن ساتىپ الاتىنىن ايتتى. ال بۇل قۇستار قازاقستاندا «قىزىل كىتاپقا» ەنگىزىلگەندىكتەن، بىزدە ولاردى ساتۋعا تىيىم سالىنعان.

«اۋشى قۇستارعا ەرەكشە كوزقاراس قاجەت، – دەيدى قۇسبەگى. – ولارعا باسىبايلى  مەنشىگىم دەپ قاراۋعا بولمايدى. بۇركىتتى 10-15 جىل عانا ۇستاۋعا بولادى. سودان كەيىن وعان ەركىندىك بەرىپ، ۇشىرىپ جىبەرۋ كەرەك. بۇل – ەجەلدەن قالىپتاسقان ەرەجە. قىران قۇس 15-20 جاس ارالىعىندا كارى دەپ ەسەپتەلمەيدى، ولار جابايى تابي­عاتتا وزدىگىنەن ءومىر سۇرە الادى».

قازىرگى تاڭدا جاستاردىڭ اتا-بابادان قالعان ونەرگە ەرەكشە قۇرمەتپەن قاراپ، ونى دامىتۋعا قۇلشىنىپ جۇرگەنى كوڭىلگە قۋانىش ۇيالاتادى. سونداي جاستىڭ ءبىرى – ەل استاناسىنان كەلگەن رۋسلان ماعزۇموۆ. ول بەس جىل بۇرىن بۇركىت ساتىپ الىپ، ءوز بەتىنشە قۇسبەگىلىكپەن اينالىسىپ كەلەدى ەكەن.

– قازىر قۇستىڭ ءتىلىن ءبىر كىسىدەي بىلە­تىن دارەجەگە جەتىپ قالدىم. جالپى، سپورت­تىڭ بۇل تۇرىندە قاتاڭ بولۋدىڭ قاجەتى جوق، ولاي بولعان جاعدايدا قۇس سىزگە دەگەن سەنىمىن جوعالتادى. الدىمەن بۇركىت سىزگە باۋىر باسۋى كەرەك. ول ءۇشىن قۇسقا كۇن سايىن ءبىر نەمەسە ەكى ساعات ۋاقى­تى­ڭىزدى قيعانىڭىز ءجون. ونى ۋاقىتىندا تاماق­تاندىرىپ، ءجيى قولعا الىپ، سىلاپ-سيپاپ وتىرۋ كەرەك. سول كەزدە قۇس پەن يەسىنىڭ اراسىندا تىعىز بايلانىس ورناپ، بۇركىتتى اڭ اۋلاۋعا ۇيرەتۋ وڭايىراق بولادى، – دەپ ءوزىنىڭ تاجىريبەسىمەن ءبولىستى قۇسبەگى.

ءۇش كۇنگى سايىستىڭ قورىتىندىسىندا جامبىل وبلىسىنان كەلگەن سەرىكبولسىن جالعاس ۇلى «جانقيار» دەگەن قۇسىنىڭ ارقاسىندا «ۇزدىك بۇركىتشى» اتانىپ، باس جۇلدەنى قانجىعاسىنا بايلادى. اتىراۋ وبلىسىنان ات ارىتىپ جەتكەن ارمان قوشقاروۆقا ەكىنشى جۇلدە بۇيىردى. ال ەل استاناسى اتىنان سىنعا تۇسكەن سەرىك­بەك كۇنتۋعان قولا جۇلدەنى قاناعات ەتتى.

يتەلگى سىنىندا الماتى وبلىسىنىڭ وكىلى مەدەت ءشالىپوۆتىڭ «داۋىل» اتتى قۇسىنا تەڭ كەلەر بولمادى. قىر­عىزستاننان كەلگەن تۇگەلباي ابدىقادىروۆ پەن اتىراۋ وبلىسىنىڭ تۇرعىنى ەراسىل سەرىكبەك بۇل سىندا، تيىسىنشە، ەكىنشى جانە ءۇشىنشى جۇلدەگەر اتاندى.

ۇشقىر قارشىعالار اراسىنداعى سايىستا «بوزقۇش» اتتى قۇسىمەن ونەر كورسەتكەن قىرعىز اعايىن ءابدىراسۇل قۋاتوۆتىڭ اسىعى الشىسىنان ءتۇستى. ماڭ­عىس­تاۋلىق ەرجان ساحاربايدىڭ قارشى­عاسى كۇمىس جۇلدەنى قاعىپ تۇسسە، جامبىل وبلىسىنىڭ قۇسبەگىسى بەرىكبولسىن بابا­جان قولا مەدالدى مىسە تۇتتى.

ال تازىلار اراسىنداعى تارتىستى دودادا كەرەكۋلىك بەكبولات ىسقاقوۆتىڭ «سارىارقا» اتتى قۇمايىنا جەتەر يت بولمادى.

جارىستىڭ جۇلدە قورى 2،5 ميلليون تەڭگە بولعاندىقتان، جەڭىمپازدار مەن جۇلدەگەرلەردىڭ قانجىعاسى بوس قايتپادى. اقشالاي سىيلىقتان بولەك، ولارعا مەدالدار، ارنايى ديپلومدار مەن كۋبوكتار تابىس ەتىلدى.

دەگەنمەن، وسى جارىستى ۇيىمداس­تىرۋدىڭ باسى-قاسىندا جۇرگەن اتاقتى قۇسبەگى تىلەۋقابىل ەسەمبەك ۇلى جۇلدە قورى­نىڭ ازداۋ بولعانىنا كوڭىلى تول­ما­عانىن جاسىرمادى. «بايگە، كوك­پار، اقىندار ايتىسى، قازاق كۇرەسى دەگەندە جۇلدەگە اۆتوكولىك، التىن تاي­تۇياق، قوماقتى قارجى تىگىلىپ جاتادى. الداعى ۋاقىتتا مەن بۇل ءتۋرنيردىڭ جۇل­دە قورى­نىڭ دا وسىلارمەن دەڭگەيلەس بول­عانىن قالار ەدىم»، دەگەن تىلەك ايتتى ول.

جالپى، اتالعان سايىسقا قاتىسۋشىلار مەن قوناقتار ءتۋرنيردىڭ جوعارى دەڭگەيدە ۇيىمداستىرىلعانىن اتاپ ءوتتى. «تاس تۇسكەن جەرىنە اۋىر» دەگەن، سپورتتىق شارانىڭ تالاپقا ساي بولىپ وتۋىنە، اسىرەسە شەت اۋدانى اكىمدىگىنىڭ ەڭبەگى كوپ سىڭگەن ەدى.

« ۇلى دالا مۇراسى» حالىقارالىق ءتۋر­نيرىن مادەنيەت جانە سپورت مينيستر­لىگى­نىڭ سپورت جانە دەنە شىنىقتىرۋ ىس­تەرى كوميتەتى، قازاقستاننىڭ ەتنوسپورت قاۋى­م­داستىعى، قاراعاندى وبلىسىنىڭ اكىم­دىگى، قاراعاندى وبلىسىنىڭ دەنە شى­­نىق­­تىرۋ جانە سپورت باسقارماسى، «قان­سونار» رقب جانە شەت اۋدانىنىڭ اكىم­دىگى ۇيىمداستىرعانىن ايتا كەتكەن ءجون.

 

قاراعاندى وبلىسى،

شەت اۋدانى

 

سوڭعى جاڭالىقتار

التىن وردانىڭ اق تاڭى

رۋحانيات • كەشە

كۇلكى كەرۋەنى № 23

رۋحانيات • كەشە

جاڭعىرعان جامبىل ءوڭىرى

ايماقتار • كەشە

رۋحاني راۋىشتەگى تارتۋ

ايماقتار • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار