ەكونوميكا • 14 قاراشا، 2019

«حالىقشىل مەملەكەت» فەنومەنى: ءسوز بەن ءىستىڭ بىرلىگى

18 رەتكورسەتىلدى

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ ءوزىنىڭ قازاقستان حالقىنا جولداعان تۇڭعىش جولداۋىندا ازاماتتاردىڭ بارلىق سىندارلى ءوتىنىش-تىلەكتەرىن جەدەل ءارى ءتيىمدى قاراستىراتىن «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» تۇجىرىمداماسىن ىسكە اسىرۋ – بارىمىزگە ورتاق مىندەت» دەپ اتاپ كورسەتتى.

جولداۋدا بيلىك پەن قوعام اراسىندا تۇراقتى ديالوگ ورناتۋ ارقىلى، جالپى مەملەكەتتىك مىن­دەتتەردى شەشۋ ءۇشىن تالقىلاۋ جۇ­مىس­تارىنا ازاماتتىق قوعامنىڭ مۇمكىندىكتەرىن كەڭىنەن قولدانۋدىڭ دا ماڭىزدىلىعىنا نازار اۋدارىلدى. مەملەكەت باسشىسى ق.توقاەۆتىڭ قازاقستان حالقىنا ۇسىنىپ وتىرعان تۇجىرىمداماسىنىڭ قوعامنىڭ وركە­نيەتتى دامۋى ءۇشىن تاريحي، ساياسي ماڭىزى بار باستاما ەكەنىن اتاپ وتكەن ءجون. سوندىقتان ونى جان-جاقتى ءتۇ­سىن­دىرۋ بۇگىنگى قوعام الدىندا تۇر­عان ماڭىزدى مىندەتتەردىڭ ءبىرى. ول ءۇشىن بيلىك بولمىسىنا اقپاراتتىق-ساياسي ناسيحات تۇرعىسىنان ەمەس، كون­تسەپ­تۋالدىق دەڭگەي تۇرعىسىنان قارا­عاننىڭ ماڭىزى زور.

بيلىك فەنومەنى ءار تەكتىلى، ءار سيپاتتى، سان قىرلى. ءبىز بيلىكتىڭ كوممۋني­كاتيۆتىك سيپاتىنا، ونىڭ ءوز حالقىمەن ديالوگقا تۇسە الاتىن قابىلەتىنە نازار اۋدارعاندى ءجون سانادىق. بۇگىندە بيلىكتىڭ كوممۋنيكاتيۆتىك قابىلەتىن جەتىلدىرۋ ماڭىزدى ءىس بولىپ وتىر. ءومىر كورسەتىپ وتىرعانداي، بيلىك الەۋ­مەتتىك-ەكونوميكالىق، ساياسي ماسە­لەلەردى شەشۋدە ءالى دە بولسا يكەمسىز. شيەلەنىستەردى دەر كەزىندە شەشۋدە تاجى­ريبە، ءبىلىم جانە ناتيجەلى ءىس-قي­­مىل­دار جەتىسپەيدى. جەرگىلىكتى جەر­دەگى بيلىك وكىلدەرى قالىپتاسىپ قال­عان ستەرەوتيپتەردەن، تاپتاۋرىن بول­عان مىنەز-ق ۇلىقتىق ۇلگىلەرىنەن ارى­لار ەمەس. مۇنداي جاعدايدا بيلىك ءداستۇر­لى قالىپتاسقان اكىمشىلدىك رەسۋرس­تارىن قولدانۋدى قالاپ تۇراتىنى بەل­گىلى. ناتيجەسىندە، الەۋمەتتىك كوم­مۋ­ني­كاتسيا ءبىر باعىتتا، ياعني جوعارى­دان تومەن قاراي دامۋدا. باس­قارۋ­دىڭ اكىمشىل-ءامىرشىل ءستيلى باسىڭ­قى­لىق جاعدايىندا قالۋدا. مۇن­داي كوم­مۋ­نيكاتسيانىڭ مازمۇنى قاشان­دا سى­ڭار­جاقتى جانە باعىتى قاشان­دا ورتا­لىق­تاندىرىلعان بيلىككە تاۋەلدى بولادى. مۇنداي سيپاتتاعى كوممۋني­كاتسيانىڭ ءتيىمسىز ەكەندىگىن ءومىر دالەل­د­ەپ وتىر.

پرەزيدەنت ق.توقاەۆتىڭ ۇسىنىپ وتىرعان «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» تۇجىرىمداماسىندا قوعام ماسەلەلەرىن شەشۋدە حالىقتىڭ بەلسەندىلىگى مەن جاۋاپكەرشىلىگىنە دە ەرەكشە نازار اۋدارىلعانىن اتاپ وتكەن ءجون. باسقاشا ايتقاندا، اڭگىمە ازاماتتىق قوعام ينستيتۋتتارىنىڭ جۇمىستارىن جانداندىرا وتىرىپ، قوعام مەن بيلىك اراسىنداعى الەۋ­مەتتىك كوممۋنيكاتسيالاردى ينستي­تۋتسيونالدىق دەڭگەيگە كوتەرۋدىڭ ماڭىزدىلىعى تۋرالى بولىپ وتىر. مۇنداي الەۋمەتتىك كوممۋنيكاتسيا­نى ءارتاراپتاندىرۋ، ولاردى قوعامنىڭ ءاربىر سالاسى بويىنشا دامىتۋ ۋا­قىتتى قاجەت ەتەتىن جانە ۇزاق مەرزىم­گە ارنالعان ستراتەگيالىق جوبا دەسەك ار­تىق ايتپاعان بولارمىز. بۇل جوبانىڭ باستى ماقساتى – قوعاممەن ءتيىمدى ديالوگ ورناتۋ، قوردالانعان ماسە­لە­لەردى دۇرىس جانە دەر كەزىندە شەشە وتىرىپ، ەل ىشىندەگى تۇراقتىلىق پەن بىرلىكتى قامتاماسىز ەتۋ جانە تاۋەل­سىزدىكتى نىعايتۋ ەكەنى ءسوزسىز. اتالعان ماسەلەلەردىڭ ماڭىزدىلىعى، اسىرەسە جاھاندانۋ جاعدايىنداعى اقپاراتتىق جانە تسيفرلى تەحنولوگيا ساپالى تۇرعىدان وزگەرگەن سايىن ارتا تۇسەدى. «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» فەنومەنىنىڭ ىشكى بولمىسى وسىنداي.

ءبىر سوزبەن ايتقاندا، جوعارىدا اتال­عان ماسەلەلەر تەك مەملەكەتتىك باس­قارۋدىڭ تيىمدىلىك دەڭگەيىن كور­سەتەتىن ينديكاتورلار عانا ەمەس، سونىمەن بىرگە ول بيلىكتىڭ جاڭا سوتسيۋم جاعدايىنداعى جاڭا باعىتىن، جاڭا بولمىسىن كورسەتەتىن بەلگىلەر ەكەنىن دە بىلگەنىمىز دۇرىس. وسى باعىتتا جاسالىپ جاتقان بيلىكتىڭ ناقتى قادامدارى كوڭىلگە سەنىم ۇيالاتاتىنىن ايتا كەتكەن ءجون. ماسەلەن، جەر ماسەلەسىنە بايلانىستى ايتىلعان مەملەكەت باسشىسى ق.توقاەۆتىڭ ناقتى ۇستانىمى، قازاق ءتىلىن لاتىن گرافيكاسىنا كوشىرۋدەگى ورىن العان ولقىلىقتاردى تۇزەتۋگە بايلانىستى ويلارى، ء«ۇش تىلدىلىكتەگى» قازاق ءتىلىنىڭ ءبىرىنشى تۇرۋى جانە ونى ۇلتارالىق تىلگە اينالدىرۋ ماسە­لەسى، ۇلتتىق قور قاراجاتىن ءتيىمدى پاي­دا­لانۋ، الەۋمەتتىك ساياساتتى دۇرىس جۇزەگە اسىرۋعا بايلانىستى قويىلعان ناقتى تالاپتار قوعام مەن بيلىك اراسىنداعى قارىم-قاتىناستى جاڭا دەڭگەيگە كوتەرىپ، بيلىككە دەگەن سەنىمدى ارتتىرىپ وتىر. ءسوز بەن ءىستىڭ بىرلىگىن نىعايتاتىن ناقتى قادامدارعا، ەلىمىزدەگى از قامتىلعان وتباسىلارعا كورسەتىلىپ جاتقان الەۋمەتتىك كومەكتى، تۇرمىسى تومەن وتباسىلاردىڭ نەسيەسىن كەشىرۋ اكتسياسىن، شاعىن بيزنەستى ءۇش جىلعا سالىقتان بوساتۋ، ت.ب. ناقتى قادام­داردى جاتقىزۋعا بولادى.

ساياساتتا يمپۋلسيۆتىك قيمىلدار­دىڭ ارتى قيىن بولاتىنى بەلگىلى. وندا كۇشكە يەك ارتۋ تەرەڭدىكتىڭ بەل­گىسى بولماسا كەرەك. مۇنداي جاعداي­دا قايتارىم جاۋاپتىڭ دا بولارى ءسوزسىز. ونىڭ ۇستىنە عىلىمي تۇرعىدان جان-جاقتى ساراپتامادان وتپەي دايىن­دالعان كەيبىر ءتيىمسىز جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋدا راديكالدىق تانى­تۋ­دىڭ ناتيجە بەرمەۋى مۇمكىن. سون­دىق­تان وتكەن كۇندەردىڭ جەتىستىگىن جۇيەلى تۇردە سىني تۇرعىدان باعالاي وتى­رىپ، سونىڭ نەگىزىندە العا جىلجۋ تەرەڭ­نەن ويلاستىرىلعان قادام ەكەنى ءسوزسىز.

ساباقتاستىق وتكەندى تولىق قاي­تالاۋ ەمەس ەكەنى بەلگىلى. وتكەننىڭ قاجەت ەلەمەنتتەرىن ساقتاپ، دامىتا وتى­رىپ، قوعام دامۋىنىڭ جاڭا ساتى­سىن قامتاماسىز ەتۋ قازىرگى زامان تالابى. ولاي بولسا، قوعامنىڭ ەۆوليۋ­تسيالىق جولمەن العا جىلجۋى ساباق­تاس­تىق نەگىزىندە عانا ءجۇرۋى مۇمكىن. باسقاشا ايتقاندا، جاڭا قوعام­دىق قاتىناستاردى ورنىقتىرۋ وتكەن جەتىستىكتەردى جوققا شىعارۋ نەمەسە قيراتۋ ارقىلى ەمەس، كەرىسىن­شە سول جەتكەن جەتىستىكتەر نەگىزىندە عانا جاڭا قاتىناستار پايدا بولاتى­نىن كورە ءبىلۋ ستراتەگيالىق ويلاۋ­دىڭ كورىنىسى دەپ تۇسىنگەن دۇرىس. كەيبىر «اسىرە بەلسەندىلەر» راديكالدى ادىستەردى جاڭعىرۋ مەن وزگەرۋ­دىڭ كوزى رەتىندە قاراستىرۋى سىڭار­جاق­تىلىق ەكەنىن ءتۇسىنۋى كەرەك. مۇنداي ۇستانىمدار ءبىزدىڭ قوعام ءۇشىن وتە ءتيىمسىز جانە زاردابى اۋىر. سوندىقتان تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ بولاشاعى – ەۆوليۋتسيالىق جاڭارۋدا. پرەزيدەنت ق.توقاەۆتىڭ «ساباقتاستىق. ادىلەتتىلىك. پروگرەسس» ساياسي تۇعىر­نا­ماسىنىڭ نەگىزىندە وسىنداي كونسترۋك­تيۆتىك سيپاتتاعى يدەيالار جاتقانىن بۇقاراعا تۇسىندىرە ءبىلۋ وتە قاجەت.

«حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» پاراديگماسىن جۇزەگە اسىرۋدا بيلىكتىڭ القالىلىق قاعيداسىن ۇستانعانى وتە ماڭىزدى. بۇگىنگى بيلىك­تىڭ كۇشى وسى القالىلىقتا. وسى­نى دۇرىس تۇسىنگەن مەملەكەت باسشىسى قوعام بەلسەندىلەرىن ۇلتتىق قوعام­دىق سەنىم كەڭەسىنە تارتا وتىرىپ، ءارتۇرلى الۋان پىكىرلەردى ءبىر ارنا­عا توعىس­تىرىپ، قوعامنىڭ وزەكتى ماسەلە­لەرىنە جۇيەلى تۇردە نازار اۋدارىپ وتىر.

ۇلتتىق سەنىم كەڭەسىنىڭ مارتەبەسى تۋرالى ءارتۇرلى، ءتىپتى قاراما-قارسى پىكىرلەردىڭ بار ەكەنى بەلگىلى. بىزدىڭشە، باستى ماسەلە وندا ەمەس. ەڭ باستىسى، قوعامدىق سانادا قاتىپ قالعان ستەرەوتيپتەر مەن دوگماتيكالىق سيپات­تاعى كوزقاراستاردى قايتا قاراي وتىرىپ، الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق، ساياسي قايشىلىقتاردى شەشۋدىڭ بۇگىنگى زامان اعىمىنا ساي تىڭ جولدارىن ىز­دەستىرۋدە جاتىر. سونى­مەن بىرگە، قوعامداعى راديكال­دىق سيپات­­تاعى وي-پىكىرلەر مەن ۇستا­نىم­­دارعا جاسامپازدىق تۇرعىسىنان باعىت بەرۋگە دە نازار اۋدارىلىپ وتىر­­عانىن ايتا كەتكەن ءجون. اسىرەسە، قوعام­دا قوردا­لانىپ قالعان ساياسي-ەكونو­ميكالىق، ەكولوگيالىق، مادەني ماسە­لەلەردى شەشۋدەگى وركەنيەتتى ۇس­تانىم­نىڭ سالتانات قۇرۋى وتە ماڭىزدى. سەبەبى ۇسىنىلعان شەشىم­دەردىڭ توعىسار جەرى ول – ەل تاۋەلسىزدىگى، بىرلىگى مەن تۇتاس­تىعى، ۇنەمى دامۋى، العا جىلجۋى. بۇل قۇن­دىلىقتار بارىمىزگە ورتاق. قان­­داي كوزقاراستىق ۇستانىمدار تۇر­­عى­سىنان وي ايتىلسا دا وسى اتال­عان قۇن­دىلىقتاردى باياندى ەتۋ بار­شامىزدىڭ ابىرويلى مىندەتىمىز.

پرەزيدەنت ق.توقاەۆ ءوزىنىڭ حالىققا ارناعان جولداۋىندا قوعامنىڭ سايا­سي جۇيەسىندە كوپتەگەن وزگەرىس بولاتىنىن ايتقان بولاتىن. قوعامدا ەكونوميكالىق قاتىناستار وزگەرىپ، قوعامدىق سانا جاڭعىرىپ، رۋحاني قۇندىلىقتار جۇيەسى اۋىسىپ جاتقاندا ساياسي جۇيەنىڭ وزگەرمەي قالۋى مۇمكىن ەمەس. وتپەلى كەزەڭنىڭ باستى قاي­شى­لىقتار كوزى دە وسىندا. ناقتى ايتار بولساق، ول – بيلىك باسىنداعى ساياسي كۇشتەردىڭ قالىپتاسقان ساياسي تۇراقتىلىقتى ۇستاپ تۇرۋعا ۇمتىلىسى مەن ساياسي جۇيەنى دەموكراتيالىق جاڭ­عىرتۋ تالاپتارىنا، قاجەتتەرىنە ساي وزگەرتۋگە ۇمتىلعان كۇشتەر اراسىن­دا بولىپ وتىر. اتالعان قايشى­لىق­­­تار­عا قاراماستان بيلىك ساياسي جۇ­­يەنى سانالى تۇردە وزگەرتۋگە، ازا­مات­­تىق قوعامدى قالىپتاستىرۋعا، ساياسي ءپليۋراليزمدى دامىتۋعا نىق قادام جاساۋدا. ق.توقاەۆتىڭ «كۇشتى پرەزيدەنت – ىقپالدى پارلامەنت – ەسەپ بەرەتىن ۇكىمەت» يدەياسى دا قو­عام­­­نىڭ وبەكتيۆتىك دامۋ ۇردىسىنە بەر­­گەن جۇيەلى ويلاستىرىلعان جاۋابى. نەگىزىندە بۇل يدەيا قازاقستان جاع­­­دا­يىندا قالىپتاسىپ وتىرعان سايا­­سي جۇيەگە تىڭ سەرپىن اكەلەرى ءسوز­سىز. اسىرەسە «ازاماتتىق قوعام – سايا­سي پار­­­تيا­لار – مەملەكەتتىك بي­لىك» ۇشەۋى­نىڭ ءوزارا بايلانىسىن دەمو­­كرا­تيالىق قۇن­دىلىقتار نەگى­زىن­دە قايتا قاراۋعا، ولاردىڭ قارىم-قاتى­ناسىن قۇقىقتىق نەگىزدە تەرەڭ­دەتە دامۋعا جول اشادى. ازىرگە، قالىپتاسقان الەۋ­مەت­تىك تاجىريبەدە، بۇل ۇشەۋدىڭ باستى قوز­عاۋشى جانە باعىتتاۋشى كۇشى – مەم­لەكەتتىك بيلىك بولىپ قالۋدا. كەرەك دەسەڭىز، بيلىك ولارعا ءوزىنىڭ ۇستەمدىگىن جۇرگىزىپ تە وتىر. وسى جاعدايدا ساياسي پارتيالار مەن ازاماتتىق قوعامنىڭ ينستيتۋتتارى قاجەت دەڭگەيدە قوعامنىڭ ەركى مەن تالابىن بيلىك كۇشىنە اينالدىرا الماي وتىرعانى دا بەلگىلى. ناتي­جە­سىندە، مەم­لەكەتتىك ساياساتقا ىق­پال ەتۋى دە ءالسىز، وزدەرىن قوعامنىڭ «وگەي بالا­لارى» رەتىندە سەزىنۋى باسىم. بوي­لارى مەن ءىس-قيمىلدارىندا تابيعي­لىق­تان بۇرىن جاساندىلىق بەتكە ۇرىپ تۇر. سون­دىقتان ساياسي جۇيەنى دەموكرا­تيا­لىق سيپاتتا جاڭعىرتۋ، ساياسي پار­­تيا­لار مەن ازاماتتىق قوعام ينس­تي­تۋت­­تارىن دامىتۋعا جاڭا سەرپىن بەرىپ، ولاردىڭ ساياسي بەلسەندىلىگى مەن با­سە­كە­لەستىگىنە ىقپال ەتۋ، قازاق­ستان قو­عامى ءۇشىن ماڭىزدى ساياسي قادام­دار­دىڭ ءبىرى بولماقشى. بۇل جول­دا ما­ڭىز­دى قادامداردىڭ ءبىرى «ساي­لاۋ تۋرا­لى» زاڭعا تولىقتىرۋ مەن وزگە­رىس­تەر ەن­گىزۋ. ءوز كەزەگىندە مۇنداي قادام، سايا­­سا­تقا جاڭا ويلار مەن جاڭا ساياسي ەليتا­نىڭ كەلۋىنە مۇمكىندىك تۋعىزادى جانە «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» يدەياسىن جۇزەگە اسىرۋعا تىڭ سەرپىن بەرەدى.

سونىمەن بىرگە «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» يدەياسىن جۇزەگە اسىرۋدا ەرەكشە نازار اۋداراتىن ما­سەلە، ول بيلىكتىڭ مادەنيەتتىلىگى، مورال­دىق ۇستانىمدارى. ولاردىڭ باس­تى ۇستانىمدارى رەتىندە ادال ەڭبەك، تازا نيەت بولۋى ءتيىس. مەملەكەتشىلدىك پەن وتانسۇيگىشتىك ولاردىڭ ءىس-قيمى­لىنىڭ نەگىزىندە جاتۋى كەرەك. بيلىك باسىنداعى تۇلعا ءۇشىن ەڭ باستى قۇن­دىلىق بايلىق، اقشا ەمەس، كەرى­سىنشە ادالدىق، ادىلەتتىلىك بولۋى ءتيىس. ءبىر وكىنىشتىسى، بيلىكتى بايۋدىڭ كوزى دەپ قارايتىندار سانى ازايماي وتىرعانى ويلاندىرادى. قىسقاسى، مەملەكەتتىك قىزمەتكەر بيلىككە پايدا تابۋ ءۇشىن ەمەس، حالقىنا قىزمەت ىستەۋ ءۇشىن كەلگەنىن، بيلىكتىڭ جاۋاپكەرشىلىگى جوعارى ەكەنىن ىشكى جان دۇنيەسىمەن تەرەڭ سەزىنگەنى ابزال. بۇل اتالعان مورالدىق-ەتيكالىق ۇستانىمدار «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» يدەياسىنىڭ مورالدىق نەگىزدەرى دەسە دە بولادى. مەملەكەت مورالدىق قۇندىلىقتاردى ءوز شەشىمدەرىندە باسشىلىققا العان جاعدايدا عانا بيلىكتىڭ حالىققا دەگەن سەنىمى ارتادى، ادىلەتتىلىككە سەنەدى.

«حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» يدەياسىن جۇزەگە اسىرۋ بارىسىندا بيلىكتىڭ داڭعازالىقتان، اسىرە­شىل­دىكتەن، ماڭدايتەرسىز الىنعان ناگ­رادالار مەن ماراپاتتاۋلاردان بويىن اۋلاق ۇستاعانى دۇرىس. بۇل ماسە­­لەگە پرەزيدەنت ق.توقاەۆ باسا نازار اۋدارعان بولاتىن. سوندىقتان بي­لىك­تىڭ قاراپايىمدىلىعى حالىقپەن دۇرىس كوممۋنيكاتسيا جاساۋداعى باستى تالاپتاردىڭ ءبىرى بولماقشى.

«حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» يدەياسىن جۇزەگە اسىرۋ قۇقىقتىق، زاڭدىق تۇرعىدان قامتاماسىز ەتىلۋى وتە ماڭىزدى. ق.توقاەۆتىڭ قۇقىق­تىق قور­عاۋ سالاسىنا، اسىرەسە سوت شەشىم­دەرى­نىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ، داۋلاردى شەشۋ بارىسىندا سوت قوسىمشا ايعاقتار جيناۋ باستاماسىن كوتەرۋگە قۇقىلى ەكەندىگى، قۇقىقتىق تەڭسىزدىكتى بولدىرماۋ ءۇشىن اكىمشىلىك ادىلەت قۇرىلىمىن ەنگىزۋگە ەرەكشە نازار اۋدارۋى ماڭىزدى قادام دەپ ەسەپتەيمىز.

ءبىر سوزبەن ايتقاندا «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت»، ياعني، «حالىق­شىل مەملەكەت» يدەياسىن جۇزەگە اسىرۋ سوزدەن ىسكە كىرىسۋدى تالاپ ەتەدى. مەم­لەكەت باسشىسىنىڭ بۇل با­عىت­تاعى جاساپ جاتقان قادام­دارى قازاق­ستان­دىقتار تاراپىنان ۇلكەن قول­داۋعا يە بولىپ وتىرعانى بولا­شاق­قا نىق سەنىممەن قاراۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

 

تولەۋعالي بورىباەۆ،

قازاقستان رەسپۋبليكاسى جوعارعى سوتىنىڭ جانىنداعى سوت تورەلىگى اكادەمياسى الەۋمەتتىك-گۋمانيتارلىق پاندەر كافەدراسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى، فيلوسوفيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور

سوڭعى جاڭالىقتار

كۇلكى كەرۋەنى № 24

رۋحانيات • بۇگىن، 11:08

رەيتينگتە جوعارىلادى

كاسىپقوي بوكس • بۇگىن، 07:22

«التىن ساقا» ۇزدىكتەرى انىقتالدى

ۇلتتىق سپورت • بۇگىن، 07:15

قازاق ءانى نيۋ-يوركتە شىرقالدى

رۋحانيات • بۇگىن، 07:09

جاقسىلىققا تولى جاستار جىلى

قوعام • بۇگىن، 07:04

شاپاعاتتى جول

رۋحانيات • بۇگىن، 06:59

«قايىربولاتتى قايتارىڭدار!»

ايماقتار • بۇگىن، 06:56

ۆولونتەرلەر باس قوستى

قوعام • بۇگىن، 06:47

ستيپەنديا كوتەرىلەدى

قوعام • بۇگىن، 06:43

ناقتى تاپسىرمالار بەردى

پرەزيدەنت • بۇگىن، 06:27

التىن وردانىڭ اق تاڭى

رۋحانيات • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار