دۇنيەجۇزىلىك بانك «مەملەكەتتىك باسقارۋ ينديكاتورلارى» (The Worldwide Governance Indicators, WGI) زەرتتەۋىن جاريالادى, ونىڭ اياسىندا الەمنىڭ 214 ەلىنىڭ مەملەكەتتىك باسقارۋ ساپاسى مەن تيىمدىلىگى باعالانعان. بۇل WGI التى ينديكاتوردى قامتيدى: «سىبايلاس جەمقورلىقتى باقىلاۋ», «ۇكىمەتتىڭ تيىمدىلىگى», «زاڭنىڭ ۇستەمدىگى», «رەتتەۋشى ورتانىڭ ساپاسى», «ساياسي تۇراقتىلىق», «مەملەكەتتىڭ ەسەپ بەرۋى». ءبىزدىڭ ەلىمىز «سىبايلاس جەمقورلىقتى باقىلاۋ» ينديكاتورى (سجبي) بويىنشا 2018 جىلى ايتارلىقتاي ىلگەرىلەۋگە قول جەتكىزىپتى. ال بۇل مالىمەتتەر 13 دەرەككوزدىڭ نەگىزىندە ەسەپتەلدى, ولاردىڭ ىشىندە Bertelsmann Stiftung, Freedom House, Economist Intelligence Unit, PRS Group, World Justice Project, IHS Markit, IMD, World Economic Forum, V-Dem جانە Transparency International (الەمدىك سىبايلاس جەمقورلىق بارومەترى) سياقتى كومپانيالاردىڭ زەرتتەۋ ناتيجەلەرى بار. وسى زەرتتەۋلەر ناتيجەسى «سىبايلاس جەمقورلىقتى باقىلاۋ» ينديكاتورىن قۇرايتىن كوپتەگەن ۇيىمداردىڭ قازاقستاننىڭ سوڭعى جىلداعى سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەستەگى كۇش-جىگەرىن وڭ باعالاعان.
ماسەلەن, PRS Group جەلىسى بويىنشا سوڭعى جىلدا قازاقستاندا سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل بويىنشا كورسەتكىش 2 ەسەگە ءوستى, ال IMD جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتىلىك رەيتينگىسىندە وسىنداي ينديكاتور بويىنشا قازاقستان ءۇشىن رەكوردتىق كورسەتكىش بولىپ تابىلاتىن 29-شى ورىنعا يە بولدى, ول وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 10 پوزيتسياعا كوتەرىلدى. قازاقستان «سىبايلاس جەمقورلىقتى باقىلاۋ» ينديكاتورىنىڭ پايىزدىق رانگىنىڭ ديناميكاسى (2012-2018 جج. دەرەكتەر) بويىنشا پوستكەڭەستىك كەڭىستىك ەلدەرىنىڭ اراسىندا, ياعني رەسەي (21,15%), ۋكراينا (18,27%), ازەربايجان (21,63%), مولدوۆا (25,96%) قىرعىزستان (16,35%), وزبەكستان (12,50%) جانە تۇرىكمەنستانعا (8,17%) قاراعاندا ايتارلىقتاي جوعارىدا تۇر. دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ «سىبايلاس جەمقورلىقتى باقىلاۋ» ينديكاتورى الەمدەگى سىبايلاس جەمقورلىقتى ولشەۋدىڭ بەدەلدى ناقتىلانعان كورسەتكىشتەرى بولىپ تابىلادى.
قىزمەتى وسىنداي جوعارى باعاعا يە بولىپ جاتقان سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنتتىگىنىڭ اتقارىپ جاتقان ءىسى دە زور. ماسەلەن, كولىكتىك باقىلاۋ ينسپەكتسياسى جۇيەسىندە جاسالعان سىبايلاس جەمقورلىق قىلمىستارىن اشۋ ستاتيستيكاسىنا توقتالساق, 2017 جىلدان 2019 جىلدىڭ وسى كەزەڭىنە دەيىنگى سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى قىزمەت وندىرىسىندە سىبايلاس جەمقورلىق قۇقىق بۇزۋشىلىق فاكتىلەرى بويىنشا 110-عا جۋىق سوتقا دەيىنگى تەرگەۋ بولعان. وندىرىسپەن 99 قىلمىستىق ءىس اياقتالىپ, سوتقا 70-كە جۋىق ءىس جىبەرىلىپ, بۇگىندە 11 ءىس تەرگەلۋدە. سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنتتىگى 1-دەپارتامەنتىنىڭ اعا تەرگەۋشىسى دانيار بيگايداروۆتىڭ ايتۋى بويىنشا, كولىكتىك باقىلاۋ قىزمەتكەرلەرى جاساعان سىبايلاس جەمقورلىق قىلمىستارىنىڭ كوپ تارالعان تۇرلەرى – پاراقورلىق جانە لاۋازىمدىق وكىلەتتىكتەرىن تەرىس پايدالانۋ. مىسالى, وسى جىلدىڭ ءساۋىر ايىندا الماتى وبلىسىندا تالدىقورعان قالالىق سوتىنىڭ ۇكىمىمەن الماتى وبلىسى كولىكتىك باقىلاۋ ينسپەكتسياسى باسشىسىنىڭ بۇرىنعى ورىنباسارى باۋىرجان جانتۋروۆقا 100 ملن تەڭگەگە جۋىق ايىپپۇل سالىنعان. ال يتك قىزمەتكەرلەرى ا.شاعىرباەۆقا 6 ملن تەڭگە, س.ىڭكاربەككە 7 ملن تەڭگە, ە.ماديموۆكە 6 ملن تەڭگە كولەمىندە ايىپپۇل سالىنعان.
وسىنداي قىلمىستارعا اقمولا, باتىس قازاقستان, ماڭعىستاۋ, قىزىلوردا, شىعىس قازاقستان وبلىستارىندا, الماتى جانە نۇر-سۇلتان قالالارىندا توسقاۋىل قويىلىپتى. اقمولا وبلىسىندا كوكشەتاۋ قالالىق سوتىنىڭ 2019 جىلعى 13 تامىزداعى ۇكىمىمەن «اقمولا وبلىسى بويىنشا كولىكتىك باقىلاۋ ينسپەكتسياسى» مم اۆتوموبيل كولىگىندەگى باقىلاۋ ءبولىمىنىڭ باسشىسى ت.وسپانوۆقا 3,3 ملن تەڭگە سوماسىندا, بۇرىنعى قىزمەتكەرلەر
ج.ۇسەنتاەۆقا 1 ملن 790 مىڭ تەڭگە جانە ك.نۇربەكوۆكە 1,1 ملن تەڭگە ايىپپۇل سالىنعان. اقمولا وبلىسىنىڭ سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى قىزمەتى ولاردىڭ جولاۋشىلاردى بيلەتسىز تاسىمالداۋ مەن جۇكتەردى زاڭسىز الىپ ءجۇرۋدىڭ جولىن كەسۋ بويىنشا شارالار قولدانباي, كەرىسىنشە (جالپى سوماسى 180 000 تەڭگە بولاتىن 17 فاكت) جولاۋشىلار پويىزدارىنىڭ بريگاديرلەرىنەن 5 مىڭنان 20 مىڭ تەڭگەگە دەيىن اقشالاي قاراجات العانىن انىقتادى.
سونىمەن قاتار وسى سالادا مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتۋ كەزىندە پاراقورلىق فاكتىلەرى ورىن العان. وتكەن تامىز ايىندا تاراز قالاسىنىڭ №2 سوتىنىڭ ۇكىمىمەن «جامبىل وبلىسى بويىنشا كولىكتىك باقىلاۋ ينسپەكتسياسى» مم مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتۋ جانە ۇيىمداستىرۋ-باقىلاۋ جۇمىسى ءبولىمىنىڭ باسشىسىنا 1,6 ملن تەڭگە كولەمىندە ايىپپۇل سالىنعان. ول قازاقستان رەسپۋبليكاسى اۋماعىندا اۋىر سالماقتى جانە ءىرى كولەمدى كولىك قۇرالدارىنىڭ ءجۇرىپ وتۋىنە ارنايى رۇقسات بەرگەنى ءۇشىن كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنىڭ وكىلدەرىنەن بىرنەشە رەت پارا الدى دەپ كۇدىككە ىلىنگەن.
2017 جىلدان باستاپ 2019 جىلدىڭ وسى كەزەڭگە دەيىنگى جەدەل-تەرگەۋ پراكتيكاسىن زەردەلەۋ وسى سالاداعى قىلمىستاردىڭ نەگىزگى بولىگى ارنايى رۇقساتسىز كولىك قۇرالدارىنىڭ وتكىزىلۋى مەن ولاردى اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتپاعانىن كورسەتتى.
قازىرگى ۋاقىتتا سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى قىزمەتتىڭ ۇسىنىمى بويىنشا يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترلىگىنىڭ كولىك كوميتەتى جانىنان جوبالىق كەڭسە قۇرىلدى جانە كولىكتىك باقىلاۋ قىزمەتكەرىنىڭ قاتىسۋىنسىز اۆتوموبيلدەردىڭ سالماقتىق جانە گاباريتتىك پارامەترلەرىن اۆتوماتتى تۇردە ايقىندايتىن اۆتوماتتاندىرىلعان ولشەۋ ستانسالارىن پايدالانۋعا ەنگىزۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە.
تاسىمالداۋشىلاردىڭ اۆتوماتتاندىرىلعان ولشەۋ ستانسالارىندا اكق سالماقتىق جانە گاباريتتىك پارامەترلەرىن ارنايى اۆتوماتتاندىرىلعان ولشەۋ قۇرالىنىڭ سالماقتىق جانە گاباريتتىك پارامەترلەرىنەن اسىرا ءجۇرىپ وتكەندىگى انىقتالعان جاعدايدا قايتا انىقتاۋعا مۇمكىندىگى بار. بۇل رەتتە, تاسىمالداۋشىلاردى جولدا توقتاتپاي جۇك تاسىمالداۋ مەرزىمىن قىسقارتۋعا جانە سىبايلاس جەمقورلىق تاۋەكەلدەرىنىڭ الدىن الۋعا بولادى.
