ەلىمىزدىڭ استاناسى وزگەرىپ, گازەت ارقاداعى ەلورداعا كوشكەنگە دەيىن «Egemen Qazaqstan» ءبىزدىڭ الىپ شاھارىمىزدا 70 جىل تۇراق تاپقان ەكەن.
«تاعزىم كۇنى» دەپ اتالعان بۇل كۇن دە مىنە, گازەتتىڭ كوزى ءتىرى ارداگەرلەرى ءۇشىن عانا ەمەس, الماتىنىڭ زيالى قاۋىمى ءۇشىن دە شەجىرە بولىپ قالادى. بۇل – الماتىدا تالاي ارۋاقتى اۋناتىپ, «ەگەمەننىڭ» تاريحىنا تاعدىرى بايلانعان نەبىر تۇلعالاردىڭ ەسىمى قايتا-قايتا جاڭعىرعان كۇن بولدى.
الماتى قالاسى اكىمىنىڭ تىكەلەي مۇرىندىق بولۋىمەن, ۇلكەن قولداۋىمەن وتكىزىلگەن شارالار لەگى بىلاي باستالدى.
«ساناۋلى كۇندەردەن كەيىن ەلىمىزدىڭ باس گازەتى ءوزىنىڭ عاسىرلىق مەرەيتويىن وتكىزەدى. وسىعان وراي, ەلىمىزدىڭ ءار ايماعىندا مەرەكەلىك ءىس-شارالار ءوتىپ جاتىر. «Egemen Qazaqstan» گازەتىنىڭ عاسىرلىق تاريحىندا الماتى قالاسىنىڭ ورنى بولەك. باسىلىم ۇجىمى ءبىزدىڭ الماتىمىزعا 1929 جىلى قىزىلوردادان تولىق كوشىپ كەلدى. سودان باستاپ, 70 جىلداي باسىلىمنىڭ رەداكتسياسى ءبىزدىڭ الىپ شاھارىمىزدا ورنالاسىپ, جۇمىس ىستەگەن. سوندىقتان, الماتى تورىندە وسىناۋ ەسكەرتكىش-تاقتانىڭ اشىلۋى – تاريحي زاڭدىلىق قانا ەمەس, ازاماتتىق پارىزىمىزدىڭ دالەلى. بۇگىنگى ەسكەرتكىش-تاقتا ارقىلى الماتى شاھارىنىڭ كەلبەتىنە تاعى ءبىر كەلىستى بوياۋ قوسىلدى دەپ ەسەپتەيمىز», دەدى الماتى اكىمىنىڭ ورىنباسارى ەرجان باباقۇماروۆ.
سودان كەيىن ءسوز العان گازەتتىڭ باسشىسى دارحان قىدىرالى: «ارداقتى اعايىن, بۇگىن «Egemen Qazaqstan» گازەتىنىڭ «سوتسياليستىك قازاقستان» كەزىندە تەر توككەن, ارايلى ازاتتىعىمىزعا ۇلەس قوسقان ارداگەرلەرىمىزدى كورىپ وتىرمىز. گازەتتى باسقارعان, گازەتتە قىزمەت اتقارعان اعا-اپالارىمىزدىڭ ۇرپاقتارىمەن قاۋىشىپ وتىرمىز. سوندىقتان بۇگىن ەرەكشە كۇن. «Egemen Qazaqstan» تاريحى الماتىمەن تىكەلەي بايلانىستى. باسىلىم سوناۋ 1929 جىلى قىزىلوردادان كوشىپ كەلگەننەن كەيىن ەلدىگىمىزگە وسى الماتىدان قىزمەت ەتتى. وسىندا الاش ارىستارىنىڭ قولتاڭباسى قالدى. گازەت «ەگەمەن» دەگەن ءسوزدى ەگەمەندىگىمىزدى الماي تۇرىپ جاريا ەتتى. ازاتتىعىمىزدى وسى گازەت ارقىلى بۇكىل دۇنيەگە سۇيىنشىلەدىك. سوندىقتان بۇگىن ءبىز الماتىعا تاعزىم ەتۋگە كەلدىك!» دەدى.
ال قازاق ءباسپاسوزىنىڭ ساردارى اتانعان سارباس اقتاەۆ بۇگىنگى كۇن «ەگەمەندىكتەر» ءۇشىن ۇلىستىڭ ۇلى كۇنى ەكەنىن اتاپ ايتتى. مىناۋ عيماراتتى كەزىندە رەسپۋبليكا باسشىلارى «Egemen Qazaqstan» مەن «كازاحستانسكايا پراۆدا» گازەتتەرى ءۇشىن ارنايى سالعىزعان بولاتىن. بۇعان ءبىز 1987 جىلى كوشىپ كىردىك. ول كەزدە وتپەلى كەزەڭ ەدى. گازەت رەداكتورى بالعابەك قىدىربەك ۇلى قۇرمەتتى ەڭبەك دەمالىسىنا شىعىپ, ورنىنا ءالى باسشى تاعايىندالماي, بۇكىل ۇجىمدى باستاپ الىپ كەلگەن بولاتىنمىن. اراعا ون جىل سالىپ, استانانى قازىرگى نۇر-سۇلتان قالاسىنا كوشىردىك. وسى عيماراتتان ۇجىمدى ەلورداعا شىعارىپ سالدىق... مەن بۇل ارادان كۇن سايىن دەمەيىن, اپتاسىنا 1-2 رەت وتەمىن. سونىڭ وزىندە, قاراي-قاراي وتەمىن, كوز جاسىم مولتىلدەپ وتەمىن. ويتكەنى بۇل عيمارات ءبىزدىڭ شىعارماشىلىق عۇمىرىمىزدىڭ ەڭ شارىقتاعان شەگىندە, كوڭىلىمىزدىڭ كوتەرىلگەن كەزىندە قىزمەت ەتكەن ۇيامىز. ال ەندى سول ۇياعا بيىل 100 جىل تولىپ وتىر. سوندىقتان بۇل مەن ءۇشىن ءتول مەرەكەم, ءتول تويىم», دەدى تەبىرەنە سويلەگەن سارباس اقتاەۆ.
«وسى عيماراتتا ءبىز تاۋەلسىزدىكتى قارسى الدىق. وسىندا شەرحان اعامىز گازەتتى باسقارىپ وتىردى. كەيىن ءابىش كەكىلباەۆ كەلدى. بۇل عيمارات جۋرناليستەردىڭ باسىن قوساتىن جاقسى ءبىر مەكەن بولدى. باسقاسىن ايتپاعاندا, اتاقتى «كامال كافە» دە وسىندا بولدى. جۋرناليستەردىڭ بارلىعى ەمەن-جارقىن جينالىپ وتىراتىن. ءبىز بۇل عيماراتتى ەشقاشان ۇمىتا المايمىز», – دەدى «Egemen Qazaqstan» گازەتىنە 47 جىلىن بەرگەن باسىلىم ارداگەرى ماماديار جاقىپ.
تاقتانىڭ اشىلۋىندا ايتىسكەر اقىن رۇستەم قايىرتاي ۇلى «ەگەمەنگە» ادەمى ارناۋ ايتتى. قيىننان ءسوز قيىستىرعان زەردەلى اقىننىڭ ارناۋىنا ءسوزدىڭ پارقىن بىلەتىن قاۋىم ريزاشىلىقپەن قول سوقتى. اسىرەسە ءباسپاسوز بەن ينتەرنەتتى سالىستىرعان تاپقىر تەڭەۋلەرىنە ارداگەر جۋرناليستەر ء«اپ-بارەكەلدى» دەسىپ جاتتى.
ۇلت تۇعىرىن ۇلىقتاعانداردى ەسكە الۋ – پارىز
ەسكەرتكىش-تاقتانىڭ اشىلۋىنان كەيىن قالىڭ كوپشىلىك «جۇلدىز» رەستورانىنا قاراي اياڭدادى. «Egemen Qazaqstan» گازەتىنىڭ وتكەنىنە تاعزىم ەتىپ, كەلەشەگىنە سالاۋات سۇراعان ۇلكەن اسقا الماتىنىڭ عانا ەمەس, ءابدىجامىل نۇرپەيىسوۆ, ءابساتتار دەربىسالى, ومىرزاق ايتباەۆ, دۋلات يسابەكوۆ, بەكسۇلتان نۇرجەكەەۆ, ۇلىقبەك ەسداۋلەتوۆ, سماعۇل ەلۋباي, مۇرات اۋەزوۆ, قابدەش ءجۇمادىلوۆ, سەيىت قاسقاباسوۆ, كادىربەك سەگىزباەۆ, تىنىمباي نۇرماعانبەتوۆ, يرانبەك ورازباەۆ, ايان نىسانالين, قۋانىشباي قۇرمانعالي, رىسبەك سارسەنباي, سوفى سماتاەۆ, ورىنشا قارابالينا, مەرەكە قۇلكەنوۆ, قايىممۇنار تابەەۆ, قالي سارسەنباي, سەرىك جانبولات, ساكەن سىبانباي, ءباتيما زاۋىربەكوۆا, ايگۇل ىسماقوۆا, ءاليا بوپەجانوۆا, بولات قالىمبەتوۆ سىندى مۇقىم قازاقتىڭ بەتكە ۇستار ازاماتتارى قاتىستى.
«وسى ۋاقىتقا دەيىن باس باسىلىمدى 40-قا جۋىق قازاقتىڭ مەنمىن دەگەن ازاماتتارى باسقارعان. ءبارىن تىزبەكتەي الماساق تا, بەرنياز كۇلەەۆ, سماعۇل سادۋاقاسوۆ, جۇسىپبەك ايماۋىتوۆ, مۇحتار اۋەزوۆ, بەيىمبەت مايلين, ساكەن سەيفۋللين, تۇرار رىسقۇلوۆ, وراز جاندوسوۆ, عابيت مۇسىرەپوۆ, شەرحان مۇرتازا, ءابىش كەكىلباەۆ سىندى ۇلت تۇعىرىنداي تۇلعالاردى اتاپ ءوتۋ بىزگە پارىز. ونىڭ بەر جاعىندا باس باسىلىمدى باسقارىپ, ۇستارانىڭ جۇزىندەي, ءار ءسوزدىڭ ساڭىلاۋىنان سىعالايتىن سول تسەنزۋرالى زاماندا حالىقتىڭ بولمىسى مەن ەلدىك مىنەزىن ساقتاۋعا ۇمتىلعان ۇزاق باعاەۆ, ساپار بايجانوۆ, بالعابەك قىدىربەك ۇلى, كورىك دۇيسەەۆ, ەرجۇمان سمايىل سياقتى اعالارىمىزدىڭ ارۋاعى ءبىر اۋناپ تۇسەتىن كۇن بۇگىن», – دەدى الماتى اكىمىنىڭ ورىنباسارى ەرجان باباقۇماروۆ.
اتى اتالماسا دا, تاۋلىكپەن ساناسپاعان, بۇكىل سانالى ءومىرىن, كۇنى مەن ءتۇنىن كۇندەلىكتى شىعاتىن گازەتتتىڭ قىز-قىز قايناعان ومىرىنە قيعان اياۋلى جۋرناليست اعا-اپالارىمىز قانشاما؟! گازەتتىڭ 100 جىلدىق تاريحىنا ۇلەسىن قوسقان اعا-اپالارىمىزعا ارنالعان استا وقىلعان دۇعاعا ولاردىڭ ۇرپاقتارى دا قول جايدى.
تاريحي جيىندا ق.ءجۇمادىلوۆ, د.يسابەكوۆ, ا.نىسانالين سىندى قالامگەرلەر «Egemen Qazaqstan» گازەتىنە ىزگى تىلەكتەرىن ارنادى.
ء«بىز الىستاعى اۋىلدا مەكتەپتە وقىپ جۇرگەندە, كىتاپ دەگەن از بولاتىن. وقۋلىق تا از. سول كەزدە جاريا بولعان گازەتتى سوڭىنان قۋالاپ ءجۇرىپ وقيتىنبىز». بۇل ءسوزدى ءابىش كەكىلباەۆ جازعان ەدى.
«مەن دە ارال تەڭىزىنىڭ جاعاسىنداعى اۋىلدا ساۋات اشتىم. سوندا ءابىش ايتقانداي, تاسقا باسىلعان گازەتتى قۋالاپ ءجۇرىپ وقيتىنبىز. سول گازەت, قۇداي بىلەدى, «سوتسيالدى قازاقستان» گازەتى بولاتىن. جالعىز ءبىز ەمەس, قۇران-كارىمنەن كەيىن, ءبارىمىز گازەتپەن كوزىمىزدى اشتىق. بۇل بالا كۇننەن بالالىق قيالىمنىڭ كوكجيەگىن كەڭەيتكەن, كوكىرەگىمىزگە ساۋلە شاشقان, دۇنيەنى تانىتقان اينالايىن گازەت قوي. ونىڭ ىشىندە – باس گازەت.
ەندى باس گازەتىمىز وسى قاسيەتىن جوعالتپاي, حالىقتىڭ باسىن قوسىپ تۇراتىن قالپىنان جاڭىلماسىن, 100 جىلدىق تاريحى عاسىردان عاسىرعا جالعاسا بەرسىن! مەن سوعان تىلەكتەسپىن!» دەدى قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى, جازۋشى ءابدىجامىل نۇرپەيىسوۆ.
الماتىعا تاعزىم
ۇلت وقىرمانىنىڭ رۋحاني ازىعىنا, ەلىمىزدىڭ تىنىس-تىرشىلىگىنىڭ ايناسىنا اينالعان عاسىرلىق عۇمىرى بار «Egemen Qazaqstan» گازەتىنىڭ 100 جىلدىق مەرەيتويىنىڭ تاۋەلسىزدىك پەن ازاتتىقتىڭ التىن بەسىگى بولعان الماتى تورىندە اتالىپ ءوتۋىنىڭ ايىرىقشا ماڭىزى بار. سەبەبى 100 جاساعان باسىلىمنىڭ 70 جىلدىق تاريحى مەن تاعدىرى ءدال وسى الماتىعا تيەسىلى.
عاسىرلىق تويدى اتاپ ءوتۋ دەگەنىمىز, بۇل – حالىقتىڭ رۋحاني تۇلەۋى مەن ۇلتتىق ساناسىنىڭ ويانۋى جولىن تاڭداپ, اۋىر جۇك ارقالاپ, ايانباي تەر توككەن الاش قايراتكەرلەرىنىڭ اسىل مۇراتىن ساياسي ۇستانىمعا اينالدىرىپ, مەملەكەتتىك دەڭگەيگە كوتەرگەن باس باسىلىمداعى ءباسپاسوز باھادۇرلەرىنىڭ ۇلت الدىنداعى ۇلاعاتتى ىستەرىنە باس يە وتىرىپ, ولار اماناتتاپ قالدىرعان ورتاق مۇددەگە ادالدىقتى پارىز رەتىندە ۇلىقتاي ءبىلۋ دەگەن ءسوز. قازاق ءباسپاسوزىنىڭ قاراشاڭىراعى «Egemen Qazaqstan» گازەتىنىڭ جىل بويى جالعاسىن تاۋىپ كەلە جاتقان جۇزجىلدىق مەرەيتويىنا ارنالعان ءىس-شارالار توپتاماسى الماتىداعى ۇلتتىق كىتاپحانادا ۇيىمداستىرىلعان كەڭ اۋقىمدى شاراعا ۇلاسقاندا, قىرىق قاتپارلى تاريحىنداعى وسى بەدەر باستى نازاردا تۇردى. باسىلىم مەرەيتويىنىڭ باسقا ورىندا ەمەس, ۇلتتىق كىتاپحانادا وتكىزىلۋىنىڭ وزىندىك سەبەبى بار. 100 جىلدىق جىلنامانىڭ كوزدىڭ قاراشىعىنداي ساقتالعان ورنى دا, تاريحىنىڭ سكانەردەن وتكىزىلىپ, تسيفرلى ءارحيۆىنىڭ جاسالعان جەرى دە وسى قاسيەتتى وقۋ ورداسى. كىتاپحاناعا كەلگەن قوناقتار كونفەرەنتسيا باستالماس بۇرىن «100 جىل – 100 گازەت» اتتى ارنايى ۇيىمداستىرىلعان تاقىرىپتىق كورمەنى تاماشالاپ شىقتى. 1919 جىلدىڭ 17 جەلتوقسانىندا 20 جاستاعى بەرنياز كۇلەەۆتىڭ ولەڭىمەن باستالىپ جارىق كورگەن «ۇشقىن» گازەتىنىڭ 1-نومەرىنەن باستاپ ءار جىلداردا «ەڭبەك تۋى», «ەڭبەكشىل قازاق», «ەڭبەكشى قازاق», «سوتسيالدى قازاقستان», «سوتسياليستىك قازاقستان», «ەگەمەندى قازاقستان», «ەگەمەن قازاقستان» بولىپ بىرنەشە رەت وزگەرگەن كولەمى دە, قارپى دە, كوتەرگەن تاقىرىبى دا ءار الۋان باسىلىمىنىڭ ەسكىرگەن تىگىندىسىنە ەجىكتەي ۇڭىلگەن جۇرت ءوزى ءۇشىن قىزىقتى اقپارات تاۋىپ, سارعايعان جىلداردان وزدەرىنشە سىر تانىپ جاتتى.
كونفەرەنتسيا قاتىسۋشىلارىنا دەرەكتى فيلم كورسەتىلىپ, وندا باسىلىمدا قىزمەت اتقارعان قازاقتىڭ ءىرى مەملەكەت قايراتكەرلەرى مەن كورنەكتى تۇلعالارىنىڭ ۇلى مۇراتى مەن قيىن جىلدارداعى جانكەشتى ەڭبەگىنە قىسقاشا شولۋ جاسالىپ, گازەت تاريحى بۇگىنگى تىنىس-تىرشىلىكپەن تۇيىندەلدى.
بۇدان كەيىن الماتى قالاسىنىڭ اكىمى باقىتجان ساعىنتاەۆ ءسوز الىپ, مەرەيتوي قۋانىشىنا جيىلعان قاۋىمدى رەسپۋبليكانىڭ ماڭدايالدى ىرگەلى باسىلىمى «Egemen Qazaqstan» گازەتىنىڭ 100 جىلدىق مەرەكەسىمەن قۇتتىقتادى. «كورمەنى تاماشالاپ, ەستىگەنىمىزدەي, بۇگىن «ەگەمەننىڭ» 29 696 ءنومىرى جارىق كورىپ وتىر ەكەن. قۇتتى بولسىن! عاسىرلىق تاريحى بار بۇل گازەتتى قولىنا ۇستاعان كەز كەلگەن جان ونداعى ءاربىر اقپاراتتىڭ شىنايىلىعىنا, كوتەرگەن تاقىرىبىنىڭ ماڭىزدىلىعىنا كامىل سەنەدى. سەبەبى مەملەكەتتىك مۇددە مەن جۋرناليستىك مۇراتتى تەڭ ۇستايتىن باسىلىمنىڭ كاسىبي دەڭگەيى, ۇستانعان باعىتى ەشقاشان وزگەرگەن ەمەس. سوندىقتان دا تاريحى تەرەڭ, تارالىمى كەڭ باسىلىمعا ەلباسىمىز ن.نازارباەۆ «وتانىمىزدىڭ باس گازەتى» دەپ لايىقتى باعاسىن بەرسە, مەملەكەت باسشىسى ق.توقاەۆتىڭ كۇندەلىكتى شولۋ جاسايتىن گازەتتەرىنىڭ اراسىندا اعا باسىلىم كوش باسىندا تۇر. ءبىر كەزەڭدە سماعۇل سادۋاقاسوۆ, جۇسىپبەك ايماۋىتوۆ, تۇرار رىسقۇلوۆ, وراز جاندوسوۆ, مۇحتار اۋەزوۆ سياقتى الاش ارىستارى تىزگىنىن ۇستاعان باسىلىم كۇنى بۇگىنگە دەيىن ءوزىنىڭ باعىت-باعدارىن مەملەكەت مۇددەسىنە, ەل يگىلىگىنە ارناپ كەلەدى. ساياسات پەن ەكونوميكا, ادەبيەت پەن مادەنيەت, سپورت پەن تۋريزم ايدارلارى بويىنشا تىڭ اقپارات, كەلەلى وي تاراتقان باسىلىم پاراقتارىندا جاڭاشىلدىق پەن ءداستۇرلى ساباقتاستىق, ۇرپاقتار جالعاستىعىنىڭ ءىزى سايراپ جاتىر», دەدى باس گازەتتى قاداعالاپ وقيتىنىنان حاباردار ەتكەن قالا اكىمى.
باقىتجان ءابدىر ۇلى قۇتتىقتاپ قانا قويماي, وزىمەن بىرگە باسقا دا سىي-سياپاتىن الا كەلگەنىن ايتىپ, ۋاقاپ قىدىرحان, ماماديار جاقىپ, ايان نىسانالين سەكىلدى باسىلىمنىڭ ارداگەرلەرىن العىس حاتپەن ماراپاتتادى. ماراپاتتاۋ ءراسىمىن ساحنادا جۇرگىزىپ تۇرعان ب.ساعىنتاەۆ بىلتىر سەكسەن جاسىن اتاپ وتكەن بايىرعى ءتىلشى ماماديار جاقىپتى تومەندە تۇرىپ قارسى الىپ, قۇتتىقتاپ, قولىن العانىن كوپشىلىك ۇلىقتىڭ كىشىپەيىل مىنەزىنە بالاپ, ريزاشىلىعىن ءبىلدىرىپ جاتتى. اكىم سونداي-اق, سارباس اقتاەۆ, نۇرلان ورازالين جانە دارحان قىدىرالىگە «ەڭبەگى ءۇشىن» توسبەلگىسىن تاپسىردى.
جيىنعا قاتىسۋشىلاردى قۇتتىقتاعان «Egemen Qazaqstan» گازەتىنىڭ باسقارما توراعاسى دارحان قىدىرالى, بۇل تەك ءبىر گازەتتىڭ عانا مەرەيتويى ەمەس, تۇتاس قازاق ءباسپاسوزىنىڭ مەرەكەسى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ول ابايدىڭ كىندىك قانى تامعان جيدەبايدان باستاۋ العان باسىلىم مەرەيتويىنىڭ جىل بويى اتالىپ ءوتىلىپ, ەندى الماتىدا جالعاسىن تاۋىپ, الداعى كۇندەرى نۇر-سۇلتان قالاسىندا تۇيىندەلگەنگە دەيىن وتكىزىلەتىن ءارتۇرلى مازمۇنداعى ماڭىزدى شارالار لەگىنىڭ ىلكى ءسات تولاستامايتىنىن ايتتى. ء«بىز بۇل كۇندى «تاعزىم كۇنى» دەپ اتادىق. «ەگەمەننىڭ» تاعدىرى دا, تاريحى دا الماتىمەن تىعىز بايلانىستى. وسى گازەتتە ماڭداي تەرى ءسىڭىپ, ەڭبەك ەتكەن ارداگەر تىلشىلەر, باسىلىمدى شىعارۋعا بەل شەشىپ كىرىسىپ, بۇكىل ءومىرىن ارناپ, دۇنيەدەن وتكەن مارقۇم قىزمەتكەرلەردىڭ ۇرپاقتارى بۇگىن ارامىزدا وتىر. الماتى قالاسىنىڭ اكىمى ءابىش كەكىلباەۆتىڭ 80 جىلدىق مەرەيتويى مەن شەرحان مۇرتازانىڭ جىلدىق اسىن بەرۋگە جانە ولار ماڭدايىن جارقىراتقان گازەتتىڭ 100 جىلدىق مەرەيتويىن اتاپ وتۋگە قول ۇشىن سوزىپ, ايىرىقشا قۇرمەت كورسەتىپ, لايىقتى ۇلىقتاي العانى ءۇشىن ۇجىم اتىنان العىسىمىزدى ايتامىز», دەپ قالا اكىمىنىڭ قولداۋىنا ىقىلاسىن بىلدىرگەن باسقارما توراعاسى بىرقاتار «ەگەمەندىكتى» – ن.ورازالين, س.اقتاەۆ, م.جاقىپ, ءو.ايتباەۆ, ۋ.قىدىرحان, ا.نىسانالين, گ.سادىرقىزىن توسبەلگىمەن ماراپاتتادى.
سۇبەلى ءسوز, كوشەلى ويدىڭ تيەگى اعىتىلاتىن جەردە زيالىلاردىڭ ءبىر-بىرىمەن جارىسا ايتاتىن تاعىلىمدى ءارى مازمۇنى تەرەڭ جىلى ەستەلىكتەرىنىڭ ءجونى بولەك. ماسەلەن, بۇكىل سانالى عۇمىرىن انا ءتىلىمىزدىڭ ءوسىپ, وركەندەۋى جولىنا ارناپ, نامىسى مەن ابىرويى ءۇشىن قاجىر-قايراتىن سارپ ەتىپ كەلە جاتقان اكادەميك ومىرزاق ايتباەۆتىڭ العاشقى ەڭبەك جولىن «سوتسياليستىك قازاقستان» گازەتىنەن باستاپ, 1957 جىلدان 1961 جىلعا دەيىن وسى باسىلىمدا تىلشىلىك قىزمەت اتقارعانى ءبىراز جۇرتقا توسىن دەرەك بولدى. ال 1993-1996 جىلدار ارالىعىندا گازەت تىزگىنىن ۇستاعان اقىن نۇرلان ورازالين ەلدى تۇرالاتقان توقىراۋمەن تۇسپا-تۇس كەلگەن كەزەڭدەگى قيىندىقتى ەسكە الدى. سونىڭ ءبارىن ۇجىمداعى ۇلكەن-كىشىمەن بىرگە ءجۇرىپ ەڭسەرگەنىن ول بۇگىندە تاباندىلىققا, جانكەشتىلىككە بالايتىنىن جەتكىزدى.
قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ باسقارما توراعاسى, اقىن ۇلىقبەك ەسداۋلەت ءجۇز جىلدىق تاريحىمىزدىڭ تاسقا باسىلعان جىلناماسىنىڭ تسيفرلانعانىن ۇلكەن جاڭالىق رەتىندە قابىلداعانىن ايتتى. ىلگەرىرەكتە «ەگەمەن قازاقستاندا» ەڭبەك ەتىپ, بۇگىندە «الماتى اقشامى» گازەتىنىڭ باس رەداكتورى قىزمەتىن اتقارىپ وتىرعان قالي سارسەنباي بولسا, «جۋرناليستىك كاسىبي مەكتەپتى, كىسىلىك مەكتەبىن, پاراسات مەكتەبىن ەڭ العاش وسى باسىلىمدا ءجۇرىپ كوردىم», دەيدى. الماتىداعى 747 تاريحي ەسكەرتكىشتىڭ ءتىزىمىن ەندى قابىرعاسىنا ءمارمار تاقتا ىلىنگەن «ەگەمەن قازاقستاننىڭ» عيماراتى تولىقتىرا تۇسەتىنىنە سەنىم ءبىلدىرىپ, اعا باسىلىمعا مىڭ جاساعان الماتىنىڭ عۇمىر جاسىن تىلەدى.
سالتاناتتى جيىن ۇستىندە ۇلتتىق كىتاپحانامەن بىرگە جۇزەگە اسىرىلىپ, ءساتتى اياقتالعان اۋقىمدى جوبا – 100 جىلدىق جىلنامانىڭ تسيفرلى نۇسقاسى جيناقتالعان 5 تومدىقتىڭ تۇساۋكەسەر ءراسىمى اتقارىلدى. جاڭا كىتاپتىڭ لەنتاسىن الماتى اكىمى ب.ساعىنتاەۆ, بەلگىلى قالامگەرلەر ن.ورازالين, ب.نۇرجەكە ۇلى قيدى. باسىلىم باسشىسى جيناقتىڭ ءسۇيىنشى داناسىن ۇلتتىق كىتاپحانا مەن قالا اكىمدىگىنە تارتۋ ەتتى.
الماتى قالاسى اكىمدىگىنىڭ باسشىلارى, بەلگىلى قوعام قايراتكەرلەرى, عالىمدار, ءباسپاسوز وكىلدەرى مەن كىتاپحانا وقىرماندارى قاتىسقان جيىندا ءداستۇرلى ءان ونەرىنىڭ شەبەرلەرى ەرلان تولەۋتاي مەن سايات نۇرعازين ءان شىرقاپ, م.اۋەزوۆ اتىنداعى دراما تەاترىنىڭ ءارتىسى جانات تىنىباەۆ م.دۋلاتوۆتىڭ «ەلىم-اي» ولەڭىن وقىپ, كوڭىل تولقىتتى. «وسكەن ەل تاريحىن تاسقا جازادى» دەمەي مە, تەحنولوگياسى دامىعان جاڭا عاسىرداعى تاس – ماقساتى ايقىن, ۇستانىمى بەرىك, قىزمەتىن حالىققا ارناعان تاعىلىمدى باسىلىم ەكەنىمەن ەشكىم دە تالاسا المايدى. قۇندىلىقتار الماسىپ, ساياسات جەلى قالاي ۇيىتقىپ سوقسا دا, تۋرا جولىنان تايماعان ەلىمىزدىڭ ءاربىر ازاماتىنا ەتەنە تانىس «ەگەمەن» ەلدىكتى مۇرات تۇتقان ماقساتىنان ەشقاشان اينىماق ەمەس.
دايىنداعاندار
ايناش ەسالى,
ايگۇل احانبايقىزى,
«Egemen Qazaqstan»
الماتى
