قازاقستاندا جىل سايىن 40 مىڭنان استام ادام ينسۋلت الىپ, ونىڭ 5 مىڭعا جۋىعى العاشقى 10 كۇن ىشىندە قايتىس بولادى. ينسۋلتكە شالدىعاتىنداردىڭ 53%-ى ەرلەر بولسا, 47%-ى ايەلدەر كورىنەدى. بۇعان قوسا 37%-ى 41-60 جاس ارالىعىنداعىلار بولسا, 31%-ى 61-70 جاس ارالىعىنداعىلار ەكەن. 28%-ى 71 جاستان اسقان قارتتاردى قۇراسا, 16-40 جاس ارالىعىنداعىلار 4%-دى قۇرايدى. ال وسى جالپى ينسۋلتكە شالدىققانداردىڭ 68%-ى ەڭبەككە جارامدى ادامدار بولىپ شىقتى.
بۇل تۋرالى دۇنيەجۇزىلىك ينسۋلتپەن كۇرەس كۇنى قارساڭىندا ۇلتتىق نەيروحيرۋرگيا ورتالىعى ينسۋلت ماسەلەلەرى جونىندەگى رەسپۋبليكالىق ۇيلەستىرۋ ورتالىعى مەن قازاقستانداعى ددۇ ەلدىك كەڭسەسىنىڭ بىرلەسىپ ۇيىمداستىرۋىمەن «ينسۋلتتەن ساقتانۋ جولدارى» تاقىرىبىندا وتكەن اشىق كونفەرەنتسيادا ايتىلدى.
كونفەرەنتسيا جۇمىسىنا مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنەن باسقا رەسپۋبليكانىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ الەۋمەتتىك قىزمەتكەرلەرى, نەيروحيرۋرگيا ورتالىعىنىڭ ەمدەلۋشىلەرى, نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ تۇرعىندارى قاتىستى. كونفەرەنتسيا سپيكەرلەرى رەتىندە «ۇلتتىق نەيروحيرۋرگيا ورتالىعى» اق باسقارما توراعاسى, دوكتور سەرىك اقشولاقوۆ, دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ مەديتسينالىق كومەكتى ۇيىمداستىرۋ ديرەكتورى ماعريپا ەمبەرگەنوۆا, دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ قازاقستانداعى تۇراقتى وكىلى دوكتور ولەگ چەستنوۆ ءسوز سويلەدى.
مامانداردىڭ ايتۋىنشا, دۇرىس تاماقتانىپ, كۇندەلىكتى دەنە شىنىقتىرۋمەن اينالىسقاندا جانە اراق, تەمەكىدەن باس تارتقان جاعدايدا جۇرەك تالماسى مەن ءينسۋلتتىڭ 80%-ىنىڭ الدىن الۋعا بولادى. سونداي-اق قان قىسىمىن, حولەستەرين دەڭگەيىن تۇراقتى ولشەتىپ تۇرۋ دا ماڭىزدى. «الەمدە جۇرەك-قانتامىرلارى اۋرۋىنان زارداپ شەگەتىندەردىڭ قاتارى ارتىپ كەلەدى. ءبىزدىڭ حالىققا دا دەندەپ كىرگەن دەرتتىڭ الدىن الۋ ءۇشىن ادامداردى اقپاراتتاندىرىپ قانا قويماي, ناقتى باعدارلامالاردىڭ ورىندالۋىن توقتاتپاۋىمىز كەرەك. سالاۋاتتى ءومىر سالتىن ناسيحاتتاۋدى جاپپاي جۇرگىزۋگە ءتيىسپىز. سوندا عانا ءبىز ناتيجەگە جەتەمىز», دەدى سەرىك اقشولاقوۆ.
دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى مەديتسينالىق كومەكتى ۇيىمداستىرۋ دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى ماعريپا ەمبەرگەنوۆانىڭ ايتۋىنشا, قان اينالىمى جۇيەسىنىڭ اۋرۋلارى ءولىمنىڭ نەگىزگى سەبەپتەرىنىڭ قاتارىنا عانا ەمەس, سونىمەن قاتار حالىقتىڭ مەديتسينالىق كومەككە جۇگىنۋىنىڭ جانە اۋرۋحاناعا جاتقىزۋدىڭ ەڭ ءجيى سەبەپتەرى دە بولىپ وتىر. سوندىقتان دا دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن دامىتۋدىڭ 2016-2019 جىلدارعا ارنالعان «دەنساۋلىق» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ شەڭبەرىنە وڭىرلەردەگى ءولىم-ءجىتىمنىڭ جانە باسقا دا تەراپەۆتىك اۋرۋلاردىڭ نەگىزگى سەبەپتەرىنىڭ ءبىرى بولعان جۇرەك-قانتامىرلارى اۋرۋىنىڭ الدىن الۋدىڭ, ەمدەۋدىڭ, دياگنوستيكالاۋدىڭ جانە مەديتسينالىق وڭالتۋدىڭ ءتيىمدى ادىستەرى ەنگىزىلگەن. سونداي-اق مينيسترلىك «قازاقستاندا وتكىر ينسۋلتتەردى باسقارۋدىڭ ينتەگراتسيالانعان مودەلىن ەنگىزۋ بويىنشا جول كارتاسىن» بەكىتۋ قاجەتتىلىگى تۋرالى ستراتەگيالىق ماڭىزدى شەشىم قابىلدادى.
جيىنعا جينالعانداردىڭ ايتۋىنشا, قازاقستانداعى جۇرەك-قانتامىرلارى اۋرۋىنىڭ ورشۋىنە تەمەكى, اراقتان باس تارتپاۋ, تۇزدى شامادان تىس پايدالانۋ, دەنە بەلسەندىلىگىنىڭ تومەن بولۋى, سونداي-اق حالىق اراسىندا حولەستەريننىڭ جالپى دەڭگەيىنىڭ جوعارىلاۋى, ارتەريالىق قىسىمنىڭ كوتەرىلۋى سەبەپ بولىپ وتىر.
دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ دەرەكتەرى بويىنشا, قازاقستانداعى ينفەكتسيالىق ەمەس اۋرۋلاردىڭ كورسەتكىشى ەۋروپا اۋماعىنداعى ەلدەرمەن سالىستىرعاندا ەڭ جوعارى كورسەتكىشكە يە بولىپ وتىر. ياعني جۇرەك-قانتامىرلارى اۋرۋى, ديابەت, وبىر جانە سوزىلمالى رەسپيراتورلىق اۋرۋلاردان 2015 جىلى 100 مىڭ ادامنىڭ 486-سى قايتىس بولسا, بۇل كورسەتكىش ەۋروپا ەلدەرىندە 100 مىڭ ادامعا شاققاندا 380 ادام عانا بولعان. ءدال وسى جىلى ەلىمىزدىڭ ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعى 72 جاس بولسا, ەۋروپا ەلدەرىندە 77,9 جاسقا جەتكەن.
«75 جاسقا دەيىنگى حالىقتىڭ ءولىم-ءجىتىمىن بولدىرماۋ كوبىنەسە ينسۋلتكە قارسى جۇرگىزىلگەن ناتيجەلى كۇرەسكە بايلانىستى بولادى. بۇۇ-نىڭ 2015-2030 جىلدارعا ارنالعان تۇراقتى دامۋ ماقساتتارىنا قول جەتكىزۋ ءۇشىن دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنا قاتىسۋشى ەلدەر, ونىڭ ىشىندە قازاقستان دا 2030 جىلعا دەيىن ءولىم-ءجىتىمدى 30%-عا ازايتۋ مىندەتتەمەسىن الاتىنى تۋرالى مالىمدەگەن. ددۇ قازاقستانمەن ىنتىماقتاستىقتىڭ باسىم باعىتتارىنىڭ ءبىرى رەتىندە ينسۋلت اۋرۋلارىن انىقتاۋدى قولدايدى جانە قازاقستاندىق سەرىكتەستەرگە بارىنشا قولداۋ كورسەتە وتىرىپ, وسى سالاداعى جۇمىستى جانداندىرۋ قاجەت دەپ سانايدى», دەدى كونفەرەنتسيادا ءسوز العان دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ قازاقستانداعى تۇراقتى وكىلى دوكتور ولەگ چەستنوۆ.
كونفەرەنتسيا كەزىندە سەرىك اقشولاقوۆ پەن ولەگ چەستنوۆ دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ قازاقستانداعى وكىلدىگى مەن ۇلتتىق نەيروحيرۋرگيا ورتالىعى اراسىنداعى «نيەتتەستىك تۋرالى مەموراندۋمعا» قول قويدى. بۇل قۇجاتتا ءينسۋلتتىڭ الدىن الۋ جانە ەمدەۋ, سونداي-اق دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى باسقا دا ماسەلەلەر بويىنشا بىرلەسكەن ءىس-شارالار وتكىزۋ كوزدەلگەن.
مايگۇل سۇلتان,
«Egemen Qazaqstan»
