بۇل مۋزەيدىڭ ءوزى ش.ءۋاليحانوۆتىڭ اتىمەن اتالادى. قازاقتىڭ تۇڭعىش عالىمى شوقان ءۋاليحانوۆ ابىلاي حاننىڭ تۋعان شوبەرەسى ەكەنى بەلگىلى. شوقاننىڭ اتاسى ءۋالي ابىلايدىڭ بەل بالاسى, حان ولگەننەن كەيىن ونىڭ مۇراگەرى بولىپ, ورتا ءجۇزدىڭ حانى بولدى. ال ونىڭ بالاسى شىڭعىس ءۋاليحانوۆ قازاقتىڭ ەۋروپاشا العاشقى وقىعاندارىنىڭ ءبىرى. ول ومبىداعى ءسىبىر كازاكتارىنا ارنالعان اسكەري ۋچيليششەنى بىتىرگەن. 1847 جىلى شىڭعىس بالاسى شوقاندى دا ومبىداعى سول كەزدە وزىق وقۋ ورىنى سانالاتىن كادەت كورپۋسىنا تۇسىرگەن. بولاشاق ۇلى عالىم وقۋ ورنىنىڭ تابالدىرىعىن اتتاعاندا ءبىر اۋىز ورىسشا بىلمەسە, التى جىل وقىپ, ونى ءبىتىرىپ شىققاندا بارلىق سىنىپتاستارىنىڭ الدى بولعان. وسىندا وقىپ جۇرگەندە شوقان ساياحاتشىلاردىڭ ءومىرى مەن ءىسى تۋرالى جازىلعان ەڭبەكتەرگە اسا قىزىعۋشىلىقپەن قاراپ, تانىسادى. سولاردىڭ ەڭبەكتەرىنىڭ ىقپالىمەن ول ساياحاتشى بولۋدى ارمانداعان.
پاتشالىق اكىمشىلىگى وقۋدى وزىق بىتىرگەن جاس جەتكىنشەكتى اسكەري قىزمەتكە تارتىپ, ونى اسكەري اكىمشىلىك ساتىلارىندا قىزمەتتەرگە قويادى. وسى قىزمەتتەردە ءجۇرىپ بىرنەشە رەت ساياحاتشى, زەرتتەۋشى رەتىندە ورتا ازياعا شىعىپ, عىلىمي ەڭبەكتەر جازادى.
شوقان ورىستىڭ اسا كورنەكتى پروگرەسشىل قايراتكەرلەرىمەن, عالىمدارمەن, جازۋشىلارمەن دوس بولعان. سونىڭ ىشىندە ورىستىڭ اسا كورنەكتى جازۋشىسى ف.دوستوەۆسكيمەن تۋىسقاندارداي قاتىناس جاساپ تۇرعان. ءومىرىنىڭ سوڭىنا قاراي شوقان قۇپيا تاپسىرمالارمەن ەۋروپالىقتارعا بۇرىن-سوڭدى بەلگىسىز بولىپ كەلگەن قاشقارياعا ساپارلاپ بارىپ, وتە قۇندى عىلىمي ەڭبەكتەر جازدى. ونىڭ عىلىمي ەڭبەكتەرى جوعارى باعالانىپ, عالىمدار ونى شىعىستانۋشى, تاريحشى, فولكلورشى, ەتنوگراف, اعارتۋشى ەكەنىن جاپپاي مويىنداعان.
شوقان مۋزەيىنەن كەلگەن قىزمەتكەرلەر جينالعاندارعا ۇلى عالىمنىڭ وسىناۋ ءومىر جولىمەن تانىستىرىپ, وزدەرى جيناعان ەكسپوناتتاردى كورۋگە ۇسىندى. سونىڭ ىشىندە ءۋاليحانوۆتار وتباسىنىڭ فوتوكوشىرمەلەرى, شوقاننىڭ جورىقتا ۇستاعان قوبديى, ءىنىسى ماقىنىڭ سۇيەكتەن جاساعان ساندىعى, ايعانىم اجەسىنىڭ قامزولى جانە ت.ب. جادىگەرلەر جينالعاندار اراسىندا ۇلكەن قىزىعۋشىلىق تۋدىردى.
ءسويتىپ, شوبەرە مۋزەيى باباسىنىڭ مۋزەيىنە سالەم بەرۋگە كەلگەندەي بولدى.
پەتروپاۆل
