م.قاينارباەۆا الدىمەن دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ءلازات ەسەنعاليەۆامەن كەزدەستى, وندا وڭىردەگى دۇرىس تاماقتانۋ مەن ەمىزۋ ماسەلەلەرىن تالقىلادى. سودان كەيىن مۇنايلى اۋدانىنا بارىپ, مەديتسينالىق قىزمەتكەرلەر مەن اتا-انالاردى كوشپەلى وقىتۋدى باستادى.
اپتا بويى مايگۇل قاينارباەۆا جۇكتى جانە بالا ەمىزەتىن ايەلدەرمەن تىعىز بايلانىستا جۇمىس ىستەيتىن وڭىرلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى ماماندارمەن كەزدەسەدى. كەزدەسۋلەردىڭ نەگىزگى تاقىرىبى انا ءسۇتىنىڭ ارتىقشىلىعى مەن جۇكتى جانە بالا ەمىزەتىن ايەلدەردىڭ تاماقتانۋ ەرەكشەلىكتەرى بولادى.
-بۇل تاقىرىپ وتە وزەكتى, ويتكەنى بالا دەنساۋلىعىنىڭ نەگىزى قۇرساقتا قالاناتىنى بەلگىلى, كوپ جاعدايدا جۇكتى ايەلدىڭ تولىققاندى جانە دۇرىس تاماقتانۋىنا بايلانىستى. جۇكتىلىككە دەيىن ايەلگە ساۋ بالانى كوتەرۋ ءۇشىن دايىندالۋ قاجەت, گيپوۆيتامينوز, تەمىر مەن يود جەتىسپەۋشىلىگىن ەمدەۋ كەرەك. وسىنىڭ ءبارىن ءبىز «جاسىرىن اشتىق» دەپ اتايمىز, ول تۇراقتى السىزدىك, ەڭبەككە قابىلەتتىلىكتىڭ تومەندەۋى, شارشاۋ, تىتىركەنۋ سياقتى كورىنەدى. سونداي-اق جەتىسپەيتىن قورەكتىك زاتتار-ۆيتاميندەر, مينەرالدىق زاتتار, پايدالى اقۋىزدار, مايلار مەن كومىرسۋلار تاپشىلىعىن جابۋ ماڭىزدى. ءدال وسى نۋتريەنتتەر بولاشاق دەنى ساۋ بالانىڭ نەگىزى جانە كەپىلى بولىپ تابىلادى. بالا ەمىزەتىن ايەل دە بەلگىلى ءبىر تاماقتانۋ راتسيونىن ۇستانۋى كەرەك, ويتكەنى قاجەت ەمەس نەمەسە تولىعىمەن الىنىپ تاستالاتىن تاماق ونىمدەرى بار. كەيبىر زاتتار انا ءسۇتىنىڭ ءدامىن جانە قۇرامىن وزگەرتە الادى, ناتيجەسىندە بالالار انا سۇتىنەن باس تارتادى. بالانىڭ راتسيونىنا قوسىمشا تاعام ەنگىزىلۋىن ەسكەرە وتىرىپ, ايەلگە بالانى ەكى جاسقا دەيىن ەمىزۋ ۇسىنىلادى, دەپ ءتۇسىندىردى مايگۇل قاينارباەۆا.
تاماقتانۋ اكادەمياسىنىڭ وكىلى سوڭعى جىلدارى قازاقستاندا جاس انالاردىڭ كوپشىلىگى ءوز بالالارىن ەمىزۋگە تىرىساتىنىن اتاپ ءوتتى. بۇعان سالاۋاتتى ءومىر سالتى قىزمەتىنىڭ, العاشقى مەديتسينالىق-سانيتارلىق كومەك ۇيىمدارىنىڭ بالا ەمىزۋدى بەلسەندى ناسيحاتتاۋى ىقپال ەتەدى.
-قالا ايەلدەرى اراسىندا بەلسەندىلىك بايقالادى, وسىعان بايلانىستى اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردە ومىراۋمەن ەمىزۋدى ناسيحاتتاۋ بويىنشا جۇمىستى كۇشەيتۋ قاجەت. ەمىزۋدەن باس تارتۋ بالادا يممۋنيتەتتى تومەندەتىپ قانا قويماي, ءسۇت بەزدەرى مەن جىنىس مۇشەلەرىنىڭ پاتولوگياسىنا, ايەلدىڭ وزىنە ەندوكريندىك اۋرۋلارعا اكەلۋى مۇمكىن, دەپ اتاپ ءوتتى عىلىم كانديداتى.
مايگۇل قاينارباەۆا ايتقانداي, دۇرىس تاماقتانۋ ماسەلەسى تەك ايەلدەردە عانا ەمەس, ەرلەر مەن بالالاردا دا بايقالادى.
-دۇرىس تاماقتانباۋ ناتيجەسىندە داميتىن اليمەنتارلى تاۋەلدى اۋرۋلار - جۇرەك-قان تامىرلارى, قانت ديابەتى, سەمىزدىك, دەنە سالماعىنىڭ ارتىق بولۋى ءجيى كەزدەسەدى. ونىڭ ۇستىنە بۇل اۋرۋلار جاسارىپ كەلەدى. اتا - انالارعا بالالاردىڭ دۇرىس تاماقتانۋ ادەتتەرىن, تاماقتانۋ مادەنيەتىن ۇيرەتۋگە بولاتىن جاسى بار ەكەنىن ەستە ساقتاۋ كەرەك. 2014 جىلى قازاقستاندا ءبىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەت پەن اكادەميانىڭ جۇرگىزگەن زەرتتەۋلەرىنە سايكەس, بالالار مەن ەرەسەك تۇرعىنداردىڭ 21 پايىزى سەمىزدىك پەن ارتىق سالماقپەن زارداپ شەكتى, اعىمداعى جىلى بۇل كورسەتكىش ەرەسەكتەر مەن بالالار اراسىندا 30 پايىزعا دەيىن ءوستى. سەمىزدىك ناتيجەسى - جۇرەك-قانتامىر پاتولوگياسى, جوعارى قان قىسىمى, ينفاركت جانە ينسۋلت, قانت ديابەتى, دەدى ول.
كوشپەلى وقىتۋدى ماڭعىستاۋ وبلىستىق سالاۋاتتى ءومىر سالتىن قالىپتاستىرۋ ورتالىعى «سالاۋاتتى ءومىر سالتىن قالىپتاستىرۋ ماماندارىنىڭ قاۋىمداستىعى» زتب-مەن بىرلەسىپ ماڭعىستاۋ وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا جۇرگىزەدى.
ماڭعىستاۋ وبلىسى
