ەكونوميكا • 28 قازان, 2019

ۋاقىتشا كەلىسىم كۇشىنە ەنەدى

177 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

يران مەملەكەتىمەن ەركىن ساۋدا ايماعىن قۇرۋ باستاماسىن ەلباسى ن.نازارباەۆ 2014 جىلى كاسپي ماڭى مەملەكەتتەرىنىڭ سامميتىندە جاريا ەتتى. ءبىر تاراپتان ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق پەن وعان مۇشە مەملەكەتتەر مەن ەكىنشى تاراپتان يران يسلام رەسپۋبليكاسى اراسىنداعى ەركىن ساۋدا ايماعىن قۇرۋعا الىپ كەلەتىن ۋاقىتشا كەلىسىمگە 2018 جىلدىڭ 17 مامىر كۇنى نۇر-Cۇلتان قالاسىندا استانا ەكونوميكالىق فورۋم الاڭىندا قول قويىلدى.

ۋاقىتشا كەلىسىم كۇشىنە ەنەدى

«وسىنداي كەلىسىمدەردى جاساسۋ الەم­دىك نارىققا ەكسپورتتى ىلگەرىلەتۋدىڭ ءبىر قۇرالى بولىپ تابىلادى. يرانمەن جا­سالعان شارت ءبىزدىڭ تاۋارلار ءۇشىن 80 ملن حالقى بار مەملەكەتتىڭ نارىعىنا قول جەتكىزۋگە جول اشادى. سونىمەن قا­تار, يران ءوزارا ساۋدانىڭ نەگىزىن قاي­تا وڭدەلگەن تاۋارلار قۇرايتىن بىرنە­شە ەلدەردىڭ ءبىرى بولىپ تابىلاتىنىن اتاپ وتكەن ءجون», دەدى ەۋرازيالىق ۇكىمەت­ارالىق كەڭەسى وتىرىسىندا ساۋدا جانە ينتە­گراتسيا ۆيتسە-ءمينيسترى جانەل كۋ­شۋ­كوۆا.

كەلىسسوزدەر قورىتىندىسى بويىنشا قازاقستاندىق ءونىمنىڭ يران نارى­عىنا قول جەتكىزۋ شارتتارىن ەلەۋلى  ىرىق­تاندىرۋعا قول جەتكىزىلدى. يران دسۇ-عا مۇشە ەمەس ەكەنىن ەسكەرە وتىرىپ, وسى مەملەكەتتىڭ تاريفتىك قورعاۋدىڭ قولدا­نىستاعى دەڭگەيى ەڭ جوعارعى دەڭگەي بولىپ سانالاتىنىن اتاپ كەتكەن ءجون.  كەلى­سىم قازاقستان ءۇشىن ەكسپورتتىق قىزى­عۋ­شىلىق تۋدىراتىن بىرقاتار تاۋار­لار بويىنشا باج سالىعىن ازايتۋعا نەمە­سە اعىمداعى دەڭگەيدە ساقتاۋعا  مۇم­كىندىك بەرەدى. بۇل رەتتە, ساندىق ماندە يران تاراپى ەڭ كوپ جەڭىلدىكتەر سانىن ۇسىنادى.

كەلىسىمگە سايكەس يران تارابى قازاق­ستانعا جانە باسقا ەاەو ەل­دەرى­نە 864 تاۋارعا قاتىستى (ونىڭ ىشىندە, 262 اوك تاۋارلارى, 602 وندى­رىس­تىك تاۋارلار) يمپورت باجدارىن تومەن­دە­تەدى. 

يران نارىعىنا سيىر ەتى مەن قوي ەتى (باجدى 26%-دان 5-10%-عا دەيىن تومەندەتۋ), بۇرشاق داقىلدارى (55%-تەن 5-10% دەيىن), وسىمدىك مايى (20%-دان 10% دەيىن), ماكاروندار مەن كونديتەرلىك ونىمدەر (55%-تەن 14-20% دەيىن), بولات يلەگى (20%-دان 15%-دەيىن), رەلستەر (5%-تەن 4% دەيىن), اككۋمۋلياتورلار (32-55%-دان 10% دەيىن), ارماتۋرا, قۇبىر (32%-دان 4%-دەيىن)  جانە ت.س.س تاۋارلاردى جەڭىل تاريفتەر بويىنشا جەتكىزۋگە بولادى. اتالعان تاۋارلار قازاقستان ءۇشىن ەكسپورتتىق قىزىعۋشىلىقتى بىلدىرەتىن ءداستۇرلى تاۋارلار بولىپ سانالادى.

اتالعان تاۋارلار بۇگىنگى تاڭدا اعىم­داعى قازاقستاندىق ەكسپورتتىڭ جارتىسىنان استام كولەمىن قۇرايدى (292 ملن دوللار نەمەسە 54%).

ءوز كەزەگىندە, ەاەو ەلدەرى 502 تا­ۋار بويىنشا (126 اوك تاۋارلارى,  376 وندى­رىستىك تاۋارلار) يمپورت باجدارىن تومەندەتەدى. بۇل تالشىن, قۇرما, ءىنجىر, مەيىز, كرەۆەتكىلەر, كونديتەرلىك ءونىم, ىدىس, جۋعىش زاتتار, كىلەمدەر, پلاستماسس بۇيىمدارى. ولاردىڭ كوپشىلىگى قا­زاقستان اۋماعىندا وندىرىلمەۋ سەبە­بىنەن, يمپورتتىق قىزىعۋشىلىقتى بىلدىرەتىن تاۋارلار.

كەلىسىمنىڭ قولدانىس مەرزىمى – 3 جىل.

قۇجاتتا ەاەو مەن يران اراسىندا ەركىن ساۋدا ايماعى تۋرالى تۇراقتى كە­لىسىم بويىنشا كەلىسسوزدەر جۇرگىزۋ مۇمكىندىگى قاراستىرىلعان.

ايتا كەتكەن ابزال, يرانمەن ءوزارا ساۋ­دا كولەمى 2018 جىلدىڭ قورىتىندىسى بو­يىنشا 516,3 ملن دوللاردى قۇرادى, ونىڭ 82,6% (426,7 ملن) ءبىزدىڭ يرانعا ەكسپورتىمىز (يمپورت – 89,5 ملن) بولدى. 2019 جىلدىڭ 8 ايى بويىنشا قازاقستان مەن يران اراسىنداعى تاۋار اينالىمى 226,2 ملن دوللاردى قۇرادى.

 

 

سوڭعى جاڭالىقتار