بەلارۋس ەلشىلىگى جاڭا عيماراتقا كوشتى
ەكى ەل اراسىنداعى بيزنەس فورۋم باستالماس بۇرىن نۇر-سۇلتاندا بەلارۋس رەسپۋبليكاسى ەلشىلىگى جاڭا عيماراتىنىڭ رەسمي اشىلۋى ءوتتى. اشىلۋ راسىمىنە قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەمەر-ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى رومان سكليار, بەلارۋس رەسپۋبليكاسى پرەمەر-ءمينيسترىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى الەكساندر تۋرچين, سونداي-اق ەكى ەلدىڭ ىسكەرلىك جانە ديپلوماتيالىق ورتالارىنىڭ وكىلدەرى قاتىستى. جاڭا ەلشىلىك كوپقىرلى قازاقستان-بەلارۋس ديالوگىنىڭ دامۋ تاريحىنداعى ماڭىزدى ساتتەردىڭ ءبىرى. سەبەبى بۇل ەكى ەلدىڭ ىنتىماقتاستىعى مەن ارىپتەستىگىن ودان ءارى دامىتۋعا مۇمكىندىك بەرمەك.
ەكى مەملەكەتتىڭ بايلانىسىن نىعايتۋعا ارنالعان بيزنەس فورۋمعا 200-گە جۋىق ادام قاتىستى. ولاردىڭ ىشىندە ۇكىمەت پەن ۇلتتىق كومپانيالاردىڭ وكىلدەرى, كاسىپكەرلەر بار.
قارىم-قاتىناس وڭ سيپاتقا يە
جيىندا ءسوز العان پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى رومان سكليار ەكى ەل اراسىنداعى قارىم-قاتىناس سوڭعى جىلدارى بارلىق باعىتتار بويىنشا تۇراقتى دامىعانىن, كەيبىر سالالار وڭ ديناميكاعا يە ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
− بەلارۋس ەكونوميكاسى شىعىس ەۋروپاداعى قارقىنمەن دامىپ كەلە جاتقان مەملەكەتتەردىڭ ءبىرى. ەكىجاقتى ساۋدا-ينۆەستيتسيالىق بايلانىس جوعارى دەڭگەيدە. نۇر-سۇلتان, الماتى, قاراعاندى, پاۆلودار قالالارىنان مينسك قالاسىنا اۋە رەيستەرى تۇراقتى قاتىنايدى. ەكى ەل اراسىنداعى ەكونوميكانىڭ نەگىزگى تىرەگى ماشينا جاساۋ سالاسى بولىپ وتىر. قازىردىڭ وزىندە بۇل سالادا ىلكىمدى جوبالار ىسكە اسۋدا. بۇل تۇرعىدا قازاقستان ءۇشىن بەلارۋستىڭ وڭدەۋ ونەركاسىبىن دامىتۋ تاجىريبەسى ۇلگى ەكەنىن ايتا كەتۋ كەرەك. بىلتىرعى تىكەلەي شەتەلدىك ينۆەستيتسيالاردىڭ جالپى اعىنى 15,8%-عا ءوسىپ, 24,3 ملرد اقش دوللارىن قۇرادى, − دەدى ر.سكليار. ونىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى ۋاقىتتا قازاقستاندا وڭدەۋ ونەركاسىبىن قۇرۋعا باعىتتالعان جاڭا يندۋستريالىق ساياسات كەزەڭ بويىنشا جۇزەگە اسۋدا. پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى ءسوز سوڭىندا بەلارۋس پەن قازاقستان اراسىندا 2026 جىلعا دەيىنگى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىمنىڭ ورناعانىن, مەملەكەتتىك ورگاندار مەن ينستيتۋتتار اراسىندا ارىپتەستىكتىڭ ارتقانىن, ساياسي جانە ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق دامىپ كەلەتىنىن جەتكىزدى.
بەرىك بايلانىس – سىندارلى ساياسات جەمىسى
فورۋمدا ءسوز العان بەلارۋس رەسپۋبليكاسى پرەمەر-ءمينيسترىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى الەكساندر تۋرچين ەكى ەل اراسىنداعى ەجەلدەن قالىپتاسقان بەرىك قارىم-قاتىناس مەملەكەت باسشىلارى تاراپىنان جۇرگىزىلگەن سىندارلى ساياساتتىڭ جەمىسى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
− بەلارۋس ەلىنىڭ ساۋدا-ەكونوميكالىق جانە وندىرىستىك-كووپەراتسيالىق سالالارى بويىنشا سەنىمدى 10 شاقتى سەرىكتەسىنىڭ ىشىندە قازاقستاندى ەرەكشە اتاپ وتۋگە بولادى. سوڭعى 2 جىلدا ەكى ەل اراسىنداعى ءوزارا تاۋار اينالىمى ەكى ەسەگە ارتىپ, بىلتىر بۇل كورسەتكىش 900 ملن اقش دوللارىن قۇرادى, − دەدى بەلارۋس پرەمەر-ءمينيسترىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى. دەسە دە, ا.تۋرچين ءبىر كەزدەرى ءوزارا تاۋار اينالىمىن 1 ملرد دوللارعا جەتكىزۋ تۋرالى ماقساتتى مەجە ورىندالماي وتىرعانىن تىلگە تيەك ەتتى.
− بارلىق سالالارداعى كورسەتكىشتىڭ تۇراقتى بولعانىنا قاراماستان وندىرىستىك, عىلىمي-تەحنيكالىق, يننوۆاتسيالىق باعىتتارداعى الەۋەتتى تولىق پايدالانا الماي وتىرمىز. بۇگىندە قازاقستاندا 7-گە جۋىق بەلارۋس تەحنيكاسى مەن جابدىقتارىنىڭ بىرلەسكەن ءوندىرىسى جۇمىس ىستەيدى. ونىڭ ىشىندە نارىققا كومبايندار, تراكتورلار, اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسى, جۇك اۆتوموبيلدەرى شىعارىلۋدا. سونىمەن قاتار «موگيلەۆليفتماش» ااق-تىڭ ليفتىلەر مەن ليفت جابدىقتارىن قۇراستىرۋ بويىنشا بىرلەسكەن كاسىپورىن قۇرۋ جونىندە كەلىسسوزدەرى جۇرگىزىلۋدە. بەلارۋس تاراپى قازاقستانداعى ينفراقۇرىلىمدىق جوبالارعا جانە كوممۋنالدىق تەحنيكا پاركىن جاڭارتۋ باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋعا قاتىسۋعا مۇددەلى. ونەركاسىپ كەشەنى سالاسىندا اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن قايتا وڭدەۋ ءوندىرىسىنىڭ وزىق تەحنولوگيالارىن ەنگىزۋ بويىنشا بىرلەسكەن جوبالار ىسكە اسادى دەپ جوسپارلانۋدا, − دەدى ا.تۋرچين. ونىڭ ايتۋىنشا, الەمدەگى ەكونوميكالىق وزگەرىستەردىڭ ۇرىمتال تۇسىن پايدالانىپ, جاڭا سالالاردى, تىڭ باستامالاردى قولعا الۋ ارقىلى الەمدىك نارىققا شىعۋ ءۇشىن كۇش سالۋ كەرەك.
بەلارۋس پرەزيدەنتى الەكساندر لۋكاشەنكونىڭ قازاقستانعا رەسمي ساپارى اياسىندا قانداي باستامالاردىڭ جۇزەگە اساتىنىن «كاzakh Invest» ۇلتتىق كومپانياسىنىڭ مەنەدجەرى باقىتبەك قابجانوۆ بىلاي تۇسىندىرەدى:
− بەلارۋس رەسپۋبليكاسىنىڭ ءىرى كاسىپورىندارىمەن كەلىسسوزدەر جۇرگىزىلۋ ناتيجەسىندە ماشينا جاساۋ, جەڭىل ونەركاسىپ, تاماق ونەركاسىبى جانە فارماتسەۆتيكا سالالارى بويىنشا كەلىسىمدەر جاسالدى. بۇل جولى ماشينا جاساۋ جانە جەڭىل ونەركاسىپ سالاسىنا نەگىزگى باسىمدىق بەرىلگەن. سەبەبى بەلارۋس رەسپۋبليكاسىنىڭ ءبىزدىڭ ەلگە ينۆەستيتسيا قۇيۋعا قىزىعۋشىلىعى جوعارى. ءبىز بۇعان دەيىن دە كەزدەسۋلەر وتكىزىپ, بىرنەشە كەلىسىمگە قول جەتكىزگەن ەدىك, − دەدى ب.قابجانوۆ. كەلىسىلگەن 15 قۇجاتتىڭ مازمۇنىنان بەلارۋس ەلى قازاقستانداعى اگروونەركاسىپتىك كەشەنگە ەرەكشە ىقىلاس تانىتىپ وتىرعانىن اڭعارۋعا بولادى.
− بيىلعى جوسپار بويىنشا ەكى ەلدىڭ بىرلەسكەن بەلاز, ساموسۆال جانە تراكتوردى بىرىگىپ جاساۋ سىندى جوبالارى ىسكە اسپاق. قازىردىڭ وزىندە قازاقستان – بەلارۋس كاپيتالىنىڭ قاتىسۋىمەن 350-دەن استام كاسىپورىن جۇمىس ىستەۋدە, − دەدى «كاzakh Invest» ۇلتتىق كومپانياسىنىڭ مەنەدجەرى.
فورۋم اياسىندا 15 قۇجاتقا قول قويىلدى
بيزنەس-فورۋمدا جالپى سوماسى 75 ميلليون دوللار بولاتىن 11 كوممەرتسيالىق قۇجاتقا جانە ءتورت كوممەرتسيالىق ەمەس قۇجاتقا قول قويىلدى. ونىڭ ىشىندە بەلارۋس ساۋدا-ونەركاسىپ پالاتاسى مەن «Kazakh Invest» ۇك اق اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى كوممەرتسيالىق ەمەس قۇجاتقا, سونىمەن قاتار ليزينگ شارتىمەن قازاقستانعا بەلارۋس تاۋارلارىن جەتكىزۋ تۋرالى جانە ەكى ەل اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىكتەرىنىڭ ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ تۋرالى كەلىسىمىنە قول قويىلدى.
