«قان مەن تەر» رومانى ءابدىجامىل نۇرپەيىسوۆ ەسىمىمەن قوساقتالا جاڭعىراتىن ءۇردىس رۋحاني كەڭىستىگىمىزگە بەرىك ورنىققانىنا جارتى عاسىردان اسىپ, الپىس جىلعا تاقاپ ۇلگەرگەنىنىڭ بىزدەر ءتىرى كۋاگەرىمىز. وتكەن عاسىردىڭ الپىسىنشى جىلدارىنىڭ اياق شەنىنە قاراي جارىق كورگەن ءبىرىنشى كىتابىن وقىعاننان بىلاي جالعاسىن تاعاتسىزدىقپەن كۇتكەن ۋاقىت كۇنى بۇگىنگە دەيىن ەسىمىزدە. كوركەمدىك قۇبىلىستى تانۋ تۇيسىگى جونىنەن ورتالىق قانا ەمەس, اۋىلدار دا شەت قالماعانىن ايعاقتايتىن جايتتار ول زاماندا جەتكىلىكتى ەدى. تەك ءوزىڭ عانا تۇشىنىپ قويماي, شىعارمادان العان اسەرىڭدى اينالا توڭىرەگىڭمەن الىپ-ۇشىپ بولىسكىڭ كەلەتىن ق ۇلىق باسىمدىعىن قازىر ويلاپ تۇرساڭ, توبىرلىق مادەنيەتتىڭ كەڭ ەتەك الماعان تۇسىندا ءومىر ءسۇرۋ بۇگىنگىدەن الدەقايدا ماندىلەۋ كورىنەتىنىن نەسىنە جاسىرامىز. جان مەرەكەسىن شارق ۇرىپ ىزدەپ, اقىرى اق قايىڭنان جۇبانىش تاباتىن شۋكشين كەيىپكەرى سەكىلدى ءبىتىمى وزگەشە دۇنيەگە اڭسارىڭ اۋعاندا ورىس, ويماۋىتتان گورى جانىڭا جاقىن تۇتاتىن قولتۋما دۇنيەلەردى كوزدەيتىنىڭ قىزىق. سوندايدا ىڭعاي «سوڭعى پارىزعا» تابان تىرەيتىنىڭدى وزگە تۇرماق ءوزىڭ تۇسىنبەيسىڭ. «جۇلدىز» جۋرنالىندا جارىق كورگەن العاشقى نۇسقاسى ءباسپاسوز بەتىندە ابىڭ-كۇبىڭ اڭگىمە بوپ, ارىنى ساپ باسىلا قالعانىن دا بىلەمىز. ويتكەنى ءالى تولىق جازىلىپ بىتپەگەن دەگەن سىبىس اقىرى شىندىققا اينالىپ, كوپ جىلداردى اراعا سالىپ بارىپ جارىق كورگەن كىتاپتا اۆتوردىڭ ماشىعى قازاقتىڭ قالامگەرلەر قاۋىمىنىڭ بىرىنە ۇقساماسا دا, بەينە تۇرپاتتارى العاش «قان مەن تەردىڭ» جاڭا زامانعا كوشىرىلگەن انالوگى ءتارىزدى كورىنگەن. سولاي ۇيعارۋ جالپى ادىلەتسىز كەسىم شىعارۋعا ۇرىندىرماي قويمايتىنىنا ارا-تۇرا كوز جەتكىزىپ قالاتىنىڭ بار. «سوڭعى پارىزدىڭ» وبرازدار جۇيەسىنىڭ جاڭالىعى جادىگەردىڭ اناسى.
الماتىعا بارىپ قايتقان سايىن كەلىنى باكيزات قۇبىلىسىن شەشە جۇرەگى سەزەتىنىن قاتال دا نازىك سۋرەتتەيدى. ۇلتتىق بولمىستىڭ كەسەكتىگىنە ايەل بەينەسى ارقىلى بارلاۋ جاساۋدىڭ كىلتىن تابۋدا نۇرپەيىسوۆ تەڭدەسسىز شەبەر.
ءتورت تومدىعىنا جازعان ءوزىنىڭ العىسوزىندە ەلاماننىڭ تولەۋدىڭ ەكى ايەلىنىڭ بىرىنە ۇيلەنۋ شەشىمىنە ماسكەۋ سىنشىسى قاتتى تاڭىرقاپ, سۇيسىنگەنىن ايتۋى تەگىن ەمەس. جالپى بۇل تانىم-تالعام سەزگىرلىگىنىڭ قاپىسىزدىعىمەن قاتار, كوركەمدىك قۇندىلىقتى ايىرۋ ادىلەتىنىڭ ۇستەمدىگىن اڭداتاتىن جاعداي. ادامزات رۋحىنىڭ تورىنەن ءبىر جارىم عاسىردان استام ۋاقىتتان بەرى ورىن الىپ كەلە جاتقان «سوعىس جانە بەيبىتشىلىك» ەپوپەياسىنا وسى جەردە جۇگىنبەي-اق, نۇرپەيىسوۆتىڭ «قان مەن تەرىندەگى» بەينەلەردى ەسىڭە الىپ, بولمىس بىتىمدەرىن وزىڭشە ساراپتاي باستاساڭ – نەگىزگى جەلىگە ارقاۋ بولىپ تارتىلعانداردى بىلاي قويعاندا, جاناما ىلەسكەندەردىڭ وزدەرى دارا-دارا. «قان مەن تەر» كەيىپكەرلەرى سۋىق باسىپ, دۇنيە مۇزعا اينالعاننان كەيىن جاپپاي قىرىلىپ قالعان دينوزاۆرلاردى ەسكە سالادى. بەينەلەرگە ەنۋ ەستەتيكاسىنىڭ نازىك تە كىرپياز ولشەمىنىڭ اۋىلىنا بارماي-اق, شىعارمانىڭ ورىندالۋ ۇدەرىسىنىڭ ۇستىندەگى تابيعي قالىبىنىڭ بۇزىلماي وقۋشىعا تۇتاس جەتۋىنىڭ ءوزى قاسىم امانجولوۆشا ايتقاندا, «سەرىنىڭ سەرتكە تاققان سەمسەرىنە» ءتان سيپات ەدى. ادەبيەت دەگەن جارىقتىق اناۋ جىلدارعى ۋكراينانىڭ مايدان قوزعالىسىنا ۇقسايدى, اركىم ويىنا كەلگەن پىكىرىن قايمىقپاي ءبىلدىرىپ, ۇكىمىن جاسقانباي شىعارۋعا قۇددى قۇقى بارداي. اقبالانى «تىنىق دونداعى» اكسينيانىڭ كوشىرمەسى دەگەن تۇسىنىكتىڭ يتجاندىلىعىنا كەيدە ابىرجىپ, اشۋلاناسىڭ. اقبالانىڭ جان الەمىنىڭ تارتىمدىلىعى ۇلتتىق بوياۋىندا جاتقانىن كورنەۋ ەسكەرمەۋ دە اباي انىقتاماسىنداعى ەكى كۇيدىرمەكتىڭ ايلاسىنا ۇقسايتىنى بار.
بولاشاق كادەسىنە اماناتتاۋعا جارايتىن نۇرپەيىسوۆتىڭ «قان مەن تەرى» مەن «سوڭعى پارىزىنىڭ» ورىندالۋىنداعى تارتىلعان ورمەكتىڭ تۇعىرى ءبىر دە, ورنەگى ەكى ءتۇرلى. جازۋشىلىق تاعدىرىندا تاۋەكەلگە باس تىگەتىن جۇرەكتىلىگىنە قوسا ۇلكەن پولوتنونى اياعىنا جەتكىزۋدىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن ءدال نۇرپەيىسوۆتەي سەزىنىپ اتقارعان جازۋشى كەمدە-كەم. ءسوزدىڭ ادىلەتىنە جۇگىنگەن ۋاقىتتا «سوڭعى پارىزداعى» تارتىلعان جەلىنىڭ ارتىق-اۋىس تۇستارى جۇدىرىقتاي جۇمىلۋلى سۋرەتكەرلىك شىمىرلىقتان بايقالماي قالۋى بەك مۇمكىن. قازاق پروزاسىنا بايانداۋ ءادىسىنىڭ وزگەشەلەۋ اعىسىن الىپ كەلگەن «سوڭعى پارىزدىڭ» ءبىتىمى كەيدە دۇنيەدەن كوشىپ كەتكەن دوسىڭنىڭ بەينەسىنە ۇقسايتىنداي. ورىندالۋدىڭ سونشالىقتى ەركىن ەكپىندىلىگىندە نۇرپەيىسوۆتىڭ ءوزىنىڭ وتكەن ءومىرىن ەسكە الۋ ۇستىندەگى تەبىرەنىستى كۇڭىرەنىسىنە ۇقساپ ۇندەسەتىندەي. ونىڭ جازۋشىلىق شەبەرحاناسىندا قالاممەن ورنەكتەلىپ, باسقا ۇلتتىڭ بىرىنەن كەزىكپەيتىن مىنەز جۇمباقتىعىن بەدەرلەۋ شەبەرلىگى كىمدى دە بولسا ءتانتى ەتپەي قويمايدى.
جۇماباي شاشتاي ۇلى,
جازۋشى, حالىقارالىق «الاش» سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى
