اۋىل تۇرعىندارى تەگىس قاراكوزدەر. ءبارى دە اتا-باباسىنىڭ ەجەلگى قونىسىندا وتىرعان جاندار. اۋلا سايىن ءبىر-ءبىر تراكتوردان بار. قىستىق وتىن-ءشوبىن, جەم-ازىعىن الا جازداي تىپىرلاپ, ءبىر-بىرىنەن قالماي, وزدەرى دايىنداپ الادى. ەشكىمنەن ەشتەڭە سۇراپ, تەلمىرمەيدى. جالعىز-اق سۇرايتىندارى – وكىمەت ءبىر دۇرىس جول سالىپ بەرسە ەكەن دەيدى. ويتكەنى كوكتەم مەن جازدىڭ لايساڭىندا, قىستىڭ قىستالاڭىندا بۇل اۋىلعا جەتۋ نەمەسە اۋىلدان شىعۋ قيىن. اۋىرىپ, سىرقامايتىن ادام جوق, جولدىڭ قيىندىعى اسىرەسە سىرقاتتانعاندارعا اۋىر تيەدى. شيەتتەي بالالار ءتيىستى مەديتسينالىق جاردەم الاتىن جەرگە ۋاقىتىندا جەتە الماي, شەتىنەپ تە كەتەدى. ال اياعى اۋىر كەلىنشەكتەر جول ۇستىندە بوسانىپ, ابدەن ابىگەرگە ءتۇسىپ جاتقانى.
اۋىلدا «100 مەكتەپ, 100 اۋرۋحانا» باعدارلاماسى بويىنشا زاماناۋي مەكتەپ عيماراتى سالىنعان. بالا سانى سەكسەننىڭ توڭىرەگىندە, تىم ازايمايدى, كوبەيىپ تە كەتپەيدى. وڭتۇستىكتەن جەتكەن اعايىندار مەن ورالماندار وسىناۋ قالىڭ قازاق ورتاسىنا كەلگىسى بار-اق, بىراق جولدىڭ قيىندىعىن ەستىگەندە ات-توندارىن الا قاشادى.
تازا اۋىز سۋعا اۋىل تۇرعىندارى 2006 جىلدان بەرى قول جەتكىزگەن. تەرەڭدەگى جەراستى سۋ قورىنان سورعىش ارقىلى تارتىلىپ الىنعان سۋ تۇرعىندارعا تازالانىپ بەرىلەدى. الايدا كوپتەن قولدانعان سوڭ ەسكىرگەن تازالاعىش سۇزگىلەر مەن سۋ سورعىش قۇرال ءجيى ىستەن شىعىپ جاتادى. ونى جوندەۋگە ءتيىستى «قامقور ەسىل» جشس بريگاداسى دا وڭايلىقپەن كەلە قويماي, تۇرعىندار بىرنەشە كۇن تازالانباعان سۋ ىشۋگە ءماجبۇر بولىپ قالاتىن كەزدەر ءجيى بولىپ تۇرادى.
مىنە, وسىنداي قيىندىقتان شىعۋدىڭ جولى بيىل تابىلعانداي, اۋىل تۇرعىندارى ءماز بولىپ قالعان ەكەن. ماسەلە مىنادا. ايماقتى تۇتاستاي اۋىز سۋمەن قامتيتىن ەسىل وزەنىنەن سۋ تارتاتىن «پرەسنوۆ توپتىق سۋ قۇبىرى» تاۋاعاشتان ون شاقىرىم جەردەگى سپاسوۆكا اۋىلى ارقىلى جامبىل اۋدانىنىڭ اۋماعىنا قۇبىر تارتاتىن-دى. ولاردىڭ قۇبىرىنىڭ ءبىر تارماعى تاۋاعاشقا دا تارتىلادى دەپ بەلگىلەنىپ, 23 ملن تەڭگەگە قىسىممەن رەتتەگىش قۇرىلىس (قرق) سالىنعان. بۇل وسىدان ەكى جىل بۇرىن بولعان وقيعا. اۋىل تۇرعىندارى بۇعان قۋانىپ, ەندى ەسىلدىڭ سۋىن ىشەتىن بولدىق دەپ ءماز بولىپ جۇرەدى.
الايدا قرق قۇرىلىسىن «كيماكي» جشس نەگىزىنەن اياقتاعان, بىراق جەرىنە جەتكىزبەگەن. نەگىزگى شارۋاعا قاجەتتى قوسالقى بولشەكتەر سالىنباعان, ەلەكتر قۋاتىنا قوسىلماعان. مەردىگەردىڭ ءوزى مەملەكەتتىك سۋ رەسۋرستارى جونىندەگى كوميتەتىنىڭ ماڭىنداعى داۋلارعا ىلىگىپ, بۇل ارادان تابانىن جالتىراتقان. ويتكەنى ولاردى جالداعان اتالعان كوميتەت بولاتىن.
سودان بەرى ادەمى باستالىپ, ابىرويسىز تاستالعان قۇرىلىس تاۋاعاشتىقتاردىڭ كوزىن قىزىقتىرىپ, اۋىلدىڭ باسىندا ءالى تۇر. جەلگە شاشىلعان ميلليونداردىڭ دا سۇراۋى جوق, نە قارجى باقىلاۋ باسقارماسى, نە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى ىزدەۋ سالمايدى.
وسىنداي جاعدايدا بيىلعى كوكتەمگە اۋىل تۇرعىندارىمەن كەزدەسۋگە كەلگەن اۋدان اكىمى ءۇمىت وتىن جاعىپ كەتەدى. ول سۋدى اۋىلعا عانا ەمەس, كوشەگە ەنگىزىپ بەرەمىز دەگەن ۋادەنى ءۇيىپ-توگەدى. تەك كوشەگە تارتاتىن قۇبىردىڭ ورنىن اقشا جيناپ, قازدىرىڭدار دەيدى ول. بۇعان قۋانىپ قالعان تۇرعىندار ورتالارىنان اقشا جيناپ, ەكسكاۆاتور جالداپ, ترانشەيانى قازدىرىپ تاستايدى. ول بۇرىن سۋ تارتىلعان قۇبىردىڭ بويىمەن وڭاي قازىلادى.
الايدا... سول اكىم ەكى-ءۇش ايدان سوڭ ءبىر سەبەپتەرمەن ورنىنان ءتۇسىپ قالادى. ال جاڭا كەلگەن اكىم التىنبەك ابدۋللاەۆ بۇل شارۋانىڭ وڭاي شەشىلمەيتىنىن ايتادى. ويتكەنى ءبارى قاراجاتقا كەلىپ تىرەلەدى. بۇل شىعىنعا ارنالعان قاراجات بيۋدجەتتە قاراستىرىلماعان. ءوزى وبلىس اكىمدىگىنە دە, وبلىسقا كەلگەن اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترىنىڭ سۋ رەسۋرستارىن باقىلايتىن ورىنباسارىنا دا ماسەلەنى تۇسىندىرگەنىن ايتتى. «ۆيتسە-مينيستر بۇل ماسەلەگە تۇسىنىستىكپەن قارادى. ول قاجەتتى قاراجات وبلىسقا اۋدارىلىپ, ايماقتىق سۋ تاراتۋ شىعىندارىن ەندىگى جەردە وڭىرلەردىڭ ءوزى باسقاراتىنىن ايتتى», دەيدى اكىم. سولاي بولعانى دۇرىس قوي, ارينە. بىراق ءبارى جاي ءسوز بولىپ قالماسا يگى ەدى دەيدى تۇرعىندار.
ال ازىرگە تاۋاعاشتىقتار, «وزدەرىڭ قازدىرىڭدار» دەگەن دىگەرگە قۇلاق اسىپ, قۇلشىنا كىرىسىپ قازعان تەرەڭ ورلارىنا ءتۇسىپ كەتكەن قوزى-لاقتارىن, ق ۇلىن-تايلارىن, توقتى-تورىمدارىن, ءتىپتى ۇلكەن مالدارىن شىعارا الماي, الەككە ءتۇسىپ جاتادى. قارعىستى كىمگە ايتارلارىن دا بىلمەيدى, قازعان وزدەرى...
اۋدانعا كەلگەنىنە ەكى-ءۇش اي عانا بولعان جاڭا اكىم التىنبەك ابدۋللاەۆ ازىرگە بۇل ماسەلەنى شەشپەسە دە تاۋاعاشتىقتارعا باسقا قىرىنان ءبىر جاقسىلىق جاساعالى وتىر. ونى دا ايتپاي كەتۋگە بولمايدى. وبلىس باسشىلارىنا تۇسىندىرە ءجۇرىپ, ول تاۋاعاشقا جول سالۋ قاجەتتىگىن دالەلدەپ بەرىپتى. قازىر سول جولدىڭ جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتارى جاسالۋدا ەكەن. «اللا قالاسا, الداعى كوكتەمدە قۇرىلىس جۇمىستارى دا باستالىپ كەتەر دەگەن ۇمىتتەمىز», دەيدى اۋدان باسشىسى.
ەگەر ەڭ باستى پروبلەماسى بولىپ وتىرعان جول سالىنسا, تاۋاعاشتىقتار بوركىن اسپانعا اتىپ, قۋانار ەدى. ءتىپتى ورعا ءتۇسىپ ولگەن مالدارىن دا ساداقا دەپ سانار ەدى.
تەرىستىكتىڭ تۇكپىرىندە جاتقان ءبىر اۋىلدىڭ تىنىس-تىرشىلىگى وسىلاي وربۋدە.
