قازاقستان • 21 قازان، 2019

گاز كەلسە، جىلۋ تاريفتەرى وزگەرە مە؟

71 رەتكورسەتىلدى

قوڭىر كۇزدىڭ ميزام شۋاعى ءوتىپ، كەزەكتى جىلۋ ماۋسىمى باستالدى. «؛قىستىڭ قامىن جاز ويلا»؛ دەپ حالقىمىز بەكەر ايتپاعان. قار تۇسپەس بۇرىن كوممۋنالدىق قىزمەتتەر جىلۋ نىساندارىن تەكسەرىپ، دايىندىق جۇمىستارىن پىسىقتايتىنى ءمالىم. ورايلى ءساتتى پايدالانىپ، باس شاھاردىڭ بيىلعى ناۋقانعا ازىرلىگىن ءبىلىپ قايتتىق. جاقىندا، ەلوردانى كوگىلدىر وتىنمەن قامتۋعا باعىتتالعان «؛سارىارقا»؛ گاز قۇبىرىنىڭ قۇرىلىسى اياقتالدى. ءبىراق جىلۋدىڭ بۇل بالاما ءتۇرى تۇرعىندار ءۇشىن قىمباتقا تۇسپەي مە؟

ەسكىرگەن جىلۋ جەلىلەرى اۋىستىرىلدى

كوگىلدىر وتىن ماسەلەسىنە ءالى ورالامىز، الدىمەن باس قالانىڭ جىلۋ ناۋقانىنا دايىندىعىن قاۋزاساق. بيىل ەلورداداعى جىلۋ جەلىلەرىن جاڭعىرتۋعا 1 ملرد 400 ملن تەڭگە ءبولىندى. ۇزىن سانى 12 نىسان جوندەلۋى ءتيىس. «؛استانا-جىلۋترانزيت»؛ كاسىپورنى وكىلدەرىنىڭ ايتۋىنشا، اسىرەسە شاھاردىڭ شىعىس بولىگىندەگى جىلۋ ماگيسترالىنىڭ ابدەن توزىعى جەتكەن. ول وتكەن عاسىردىڭ 70 جىلداردىڭ سوڭىنان بەرى جوندەلمەگەن ەكەن.

&ndash؛21-شى جىلۋ ماگيسترالى بيىل ىسكە اسىرىلاتىن 12 جو­؛با­؛نىڭ ءبىرى. بۇل نىسانعا قۇرى­؛لىس جۇمىستارى «؛استانا-جىلۋ­؛­؛ترانزيت»؛ كاسىپورنىنىڭ قارا­؛­؛جا­؛تى ەسەبىنەن جۇرگىزىلدى. قالا­؛داعى ەڭ ەسكىرگەن جىلۋ ما­؛گيسترا­؛لى &ndash؛ وسى. نەگىزىنەن ول 1979 جى­؛لى پايدالانۋعا بەرىلگەن ەدى. ونى تولىعىمەن جاڭارتتىق. جى­؛­؛لۋ جولىنىڭ ۇزىندىعى &ndash؛ 594 مەتر. جۇمىس كەستەگە ساي­؛كەس ورىندالدى. الداعى 30 جىل­؛دا تۇ­؛تى­؛نۋشىلار جىلۋ­؛دان تار­؛شىلىق كورمەيدى، وعان ءبىزدىڭ كا­؛سىپ­؛ورىن كەپىلدىك بەرەدى. قۇرى­؛لىسقا 300 ملن تەڭگە جۇمسالدى. پاي­؛دا­؛لا­؛نىلعان بارلىق قۇرىلىس ماتەريال­؛دارى 100% قازاقستاندىق ءونىم. جوندەلىپ جاتقان نىسانداردىڭ دەنى سارىارقا، الماتى جانە بايقوڭىر اۋداندارىندا ور­؛نالاسقان، &ndash؛ دەدى «؛استانا-جىلۋ­؛ترانزيت»؛ اق ءتوراعاسىنىڭ قۇ­؛­؛رىلىس جونىندەگى ورىنباسارى قۇرمانعازى نۇعىمانوۆ.

 ؛ ؛ ؛ ؛ تاريف قىمباتتاۋى مۇمكىن

ايتا كەتەيىك، باس شاھاردا جىلۋ ءتاريفى 2016-2020 جىلدارعا ارنالعان شەكتى دەڭگەي بويىنشا بەلگىلەنگەن. 2017 جىلدان باستاپ «؛استانا-جىلۋترانزيت»؛ ؛ ءتاريفتى بىرتىندەپ تومەندەتكەن. ماسەلەن، 2017 جىلى 3%-عا، 2018 جىلى 4%-عا، 2019 جىلى ونىڭ باعاسى 10%-عا ارزانداپتى. كاسىپورىن وكىلدەرى سوڭعى جىلدارى كوپتەگەن جاڭا نىسان ىسكە قوسىلعانىن ايتادى. بۇعان «؛نۇرلى جول»؛ باعدارلاماسى بويىنشا شامامەن 50 ميلليارد تەڭگە جۇمسالعان كورىنەدى. بۇل جاڭا اكتيۆتەردىڭ كوبەيگەنىن اڭعارتسا كەرەك. سايكەسىنشە مۇلىككە سالىق تولەمىن جانە امورتيزاسيالىق اۋدارىم جاساۋ قاجەتتىلىگى تۋىندادى. بۇل قولدانىستاعى تاريفتە ەسكەرىلمەي، ونى قايتا قاراۋعا مۇمكىندىك بولماعان. تەك كەلەر جىلى جاڭا بەسجىلدىق تاريفتە بۇل ءوتىنىش قاراستىرىلادى. ازىرگە جىلۋدىڭ باعاسى وزىندىك قۇنىنان تومەن دەيدى قىزمەت كورسەتۋشى ۇيىم ماماندارى. بۇگىندە تاريف 1125 تەڭگە مولشەرىندە. 2020 جىلى ونىڭ قۇنىن 1345 تەڭگەگە كوتەرۋ جوسپارلانىپ وتىر. دەمەك، 18 پايىزعا قىمباتتايدى.

&ndash؛ وزدەرىڭىزگە ءمالىم، بىلتىر قاۋىپسىزدىك كەڭەسىندە تاريف ماسەلەسى قارالىپ، ونىڭ باعاسىن 10%-عا ارزانداتۋ تۋرالى شەشىمى قابىلداندى. ءتاريفتىڭ قۇرىلىمىنا قاتىستى اقپاراتتى سايتتا جاريالايمىز دەپ ويلايمىن. كەيبىر ادامدار تاريفكە تولىعىمەن «؛استانا-جىلۋترانزيت»؛ جاۋاپ بەرەدى دەپ قاتە تۇسىنەدى. الايدا ءبىزدىڭ مەكەمە ىقپال ەتە المايتىن فاكتورلار بار. بۇل ءبىرىنشى كەزەكتە گازداندىرۋ ماسەلەسىنە قاتىستى. سەبەبى 13% شىعىندى جىلۋ تاراتۋشى ۇيىمنان ساتىپ الامىز. 2019 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا كاسىپورىننىڭ نەگىزگى قىزمەتتەن كەلەتىن شىعىنى 900 ملن تەڭگەنى قۇراۋى مۇمكىن، &ndash؛ دەدى «؛استانا-جىلۋترانزيت»؛ اق ءتوراعاسىنىڭ قارجى جانە ەكونوميكا جونىندەگى ورىنباسارى رۋسلان ارالباي. ؛ ؛ ؛ ؛ ؛ ؛

جىلۋدىڭ قارىزى - 460 ملن تەڭگە

ەلوردالىق ءمونوپوليستىڭ نەگىزگى تۇتىنۋشىسى «؛استاناەنەرگوسبىت»؛ كومپانياسى. ءقازىر بۇل ۇيىمنىڭ «؛استانا-جىلۋترانزيت»؛ الدىنداعى قارىزى 460 ملن تەڭگەنى قۇرايدى.

&ndash؛بارلىق ءونىم كولەمىن «؛استاناەنەرگوسبىت»؛ كومپانياسىنا تاراتامىز. ولار جىلۋدى تۇتىنۋشىلارعا جەتكىزەدى. بۇل مەكەمەنىڭ بىزگە الدىمىزداعى قارىزى 460 ملن تەڭگەگە جەتتى. ال تۇتىنۋشىلاردىڭ بەرەشەگىن ولار وزدەرى جينايدى. ونى قالاي جۇزەگە اسىراتىنى بىزگە بەيمالىم. بۇل تۋرالى بىزگە حابارلاپ وتىرۋعا كومپانيا مىندەتتى ەمەس، &ndash؛ دەدى ر.ارالباي ؛

كوگىلدىر وتىن ارزان بولا ما؟

قازىر باس شاھارداعى حالىق سانى 1 ملن 200 مىڭنان اسادى. وسى رەتتە ميلليوننان استام تۇرعىنى بار قالانى ورتالىقتاندىرىلعان جىلۋ جۇيەسىمەن قامتۋ وڭاي شارۋا ەمەس. جىلۋ نىساندارى كومىرگە تاۋەلدى. ەكولوگيالىق كونيۋنكتۋرا شاتقاياقتاعان كەزەڭدە قاتتى وتىندى جاعۋ ماسەلەنى ودان سايىن كۇردەلەندىرەدى. مىنە وسى پروبلەمانى اۋىزدىقتاۋ ءۇشىن مەملەكەت «؛سارىارقا»؛ گاز قۇبىرى جوباسىن قولعا الدى. جۋىردا ماگيسترالدى گاز قۇبىرى نۇر-سۇلتانعا جەتىپ، جەلىلىك بولىگىنىڭ قۇرىلىسى اياقتالدى. جوبانىڭ جالپى قۇنى 250 ملرد تەڭگەدەن اسادى. ونىڭ ۇزىندىعى 1061 شاقىرىمدى قۇرايدى. كوگىلدىر وتىنمەن 170-تەن استام ەلدى مەكەن قامتىلادى دەپ كوزدەلۋدە. ەڭ اۋقىمدى ينفراقۇرىلىمدىق جوبانىڭ باعىتى قىزىلوردا-جەزقازعان-قاراعاندى-تەمىرتاۋ-نۇر-سۇلتان قالالارى ارالعىنا دەيىن جالعاسىپ جاتىر. ەندى ەلوردا باسشىلىعىنىڭ الدىندا گازدى ىشكى جەلىلەرگە تاراتۋ مىندەتى تۇر.

العاشقى كەزەڭدە گاز قۇبىرىن 1-جەو جانە 2-جەو-نا جەتكىزىپ، قوسۋ مەجەلەنىپ وتىر. بۇل شامامەن 13 شاقىرىم قاشىقتىقتى قامتيدى. ودان ءارى قۇبىر كوكتال-1 جانە كوكتال-2 سىندى جەكە سەكتورلارعا تارتىلماق. بۇل ارقىلى استانانى تۇمشالاعان ءتۇتىن ازايىپ، اتموسفەراعا تارايتىن زياندى قالدىق قىسقارادى دەگەن سەنىمدە ەلوردالىق يستەبليشمەنت. ءبىراق وسى ورايدا مازالايتىن سۇراق بار. ورتالىقتاندىرىلعان گاز جۇيەسى تاريفكە قالاي اسەر ەتەدى؟ كوگىلدىر وتىن حالىقتىڭ قالتاسىن قاقپاي ما؟

&ndash؛قازىر گاز قۇبىرىنىڭ جىلۋ تاريفىنە قالاي اسەر ەتىنىن ايتۋ قيىن. نەگە دەسەڭىز، بىزدە بۇعان قاتىستى قانداي دا ءبىر اقپارات جوق. جۇمىستىڭ وزىندىك قۇنى مەن گاز قۇبىرىنىڭ بالانستىق قۇنى تۋرالى مالىمەت بىزگە بەرىلمەدى. بۇل رەتتە ايتا كەتكەن ءجون، گازدى تاسىمالداۋمەن «؛قازترانسگاز»؛ كومپانياسىنىڭ ەنشىلەسى «؛ينتەرگاز ورتالىق ازيا»؛ اق-ى اينالىسادى. گازدى قازاقستان بويىنشا تاسىمالداۋعا بايلانىستى ولاردىڭ ورتاق ءتاريفى بار. كوگىلدىر وتىندى تاسىمالداۋ قۇقىعىن وزدەرى يەلەنسە نەمەسە سەنىمدى باسقارۋشىلىققا وتكىزسە، جالعا بەرسە ءيا بولماسا بالانستا ۇستاسا، سايكەسىنشە ولاردىڭ ءتاريفى وسەدى. الايدا گاز تاسىمالى باعانىڭ ايتارلىقتاي وسۋىنە ىقپال ەتپەيدى. سەبەبى گازدىڭ نەگىزگى باعاسىنىڭ 70%-ىن ساتىپ الۋ قۇنى قۇرايدى. ايتسە دە ءقازىر ناقتى بولجام ايتۋ قيىن، &ndash؛ ؛ دەدى ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگى تابيعي مونوپوليالاردى رەتتەۋ جانە باسەكەلەستىكتى قورعاۋ كوميتەتىنىڭ ءتوراعاسى اسان دارباەۆ.

P.S. «؛گاز قۇبىرى رەكوردتى قىسقا مەرزىمدە اياقتالدى»؛ دەپ شەنەۋنىكتەر بورىكتى اسپانعا لاقتىردى. كليماتى جىلى ايماقتاردا گاز تاپتىرماس ەنەرگيا كوزى. الايدا سارىارقانىڭ جەلتوقسانداعى ۇسكىرىك جەلى مەن قاڭتارداعى قىتىمىر ايازىندا كوگىلدىر وتىن حالىق يگىلىگىنە جاراي ما؟ ۋاقىتى كەلگەندە وعان دا كوز جەتكىزەمىز. اۋقىمدى جوبا كۇتكەن ءۇمىتتى اقتاسا يگى؟!

 ؛

 ؛

سوڭعى جاڭالىقتار

كۇلكى كەرۋەنى № 14

رۋحانيات • كەشە

ارنايى ەكونوميكالىق ايماق

ەكونوميكا • كەشە

قاھارمانعا قۇرمەت

رۋحانيات • كەشە

ماقساتى بيىك «مامىلە»

ايماقتار • كەشە

تالانتتار تالىمگەرى

رۋحانيات • كەشە

اقىن جانە ونىڭ مۋزاسى

رۋحانيات • كەشە

اۋادان قارماعان ايىپپۇل

ايماقتار • كەشە

ۇركىمباەۆ ۇيلەسىمى

ايماقتار • كەشە

جوشىعا اپارار جول

قوعام • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار