رۋحانيات • 17 قازان، 2019

«كوكتەم اۋىلىنىڭ» اقساقالى ەدى

41 رەتكورسەتىلدى

ءابىلفايىز ىدىرىسوۆ اعامىز ءومىر بويىنا جۋرناليستىكپەن، جازۋشىلىقپەن اينالىسۋمەن بىرگە ۇزاق جىلدار بويىنا التىن شاڭىراق قازۇۋ-دا پروفەسسور بولىپ، ساباق بەرىپ، جۇرتقا تانىمال قازاق جۋرناليستەرىنىڭ بىرنەشە بۋىنىن تاربيەلەپ، قانات قاقتىرعان، ەلىمىزگە ەڭبەگى سىڭگەن بىلىكتى ۇستاز ەدى عوي.

مەن ابەكەڭدى سوناۋ 1959 جىلدان، ستۋدەنت كەزىمنەن بىلەتىن ەدىم. ول كەزدە ول «لەنينشىل جاس» گازەتىنىڭ جاۋاپتى حاتشىسى. رەداكتور كومانديروۆكاعا كەتىپ، ءوزى قول قويعان نومىرگە ءبى­رىن­شى كۋرستا وقيتىن مەنىڭ «بو­تەن سوزبەن بىلعانسا ءسوز اراسى» دەگەن ماقالامدى جاريالاپ، ءوزى­نىڭ دە، مەنىڭ دە باسىمىز داۋعا قالعان-دى.

وسى جەردە ابەكەڭنىڭ ەستەلىك-ەسسەسىنەن كىشكەنە ءۇزىندى كەلتىرە كەتۋدىڭ ءجونى كەلىپ تۇر: «ويىمدا دانەڭە جوق. «بۇگىنگى گازەت سانىن­دا وقىرمانعا ءبىر تۇشىنا وقي­تىن ماتەريال ۇسىندىم!» دەپ بوركىم قارا قازانداي بوپ وزىمشە كوتە­رىڭكى كوڭىلمەن وتىرعانمىن.

ويتكەنى بولاتتىڭ جازعانى، شىنىندا، وقىرمان وقىرلىق ءتاۋىر ماتەريال بولاتىن. ىزدەنىم­پاز جاس شاكىرت ۇلكەن جازۋشى عابيدەن ءمۇستافيننىڭ «قارا­عاندى» رومانى مەن بەلگىلى سىنشى-جازۋشى تەمىرعالي ءنۇر­تازيننىڭ «مۇرات» اتتى پوۆەسىن مۇقيات زەرتتەگەن دە، سول شىعار­مالارىندا مايتالمان قالام­گەرلەردىڭ انا تىلىمىزدە قولعا ۇستات­قانداي بالامالارى بار: داپتەر، مۇناي، اس­حانا، تارازى، بولات، تاۋلىك، سۋ قۇ­لاماسى، جيناۋ-قۇراستىرۋ، كەڭەس، توبە، ەكىلىك دەگەن سوزدەردى – تەتراد، نەفت، ستولوۆايا، گيري، ستال، سۋتكي، ۆودوپاد، سبو­روچ­نىي، سوۆەششانيە، پوتولوك، دۆوي­كا دەپ ورىسشا سوزدەرمەن قولدانعانىن ورىندى سىنعا العان بولاتىن.

سويتكەنشە بولمادى. رەداك­توردىڭ تۋرا تەلەفونى بەز ەتە ءتۇس­تى. ار جاقتان قاتقىل ايەل داۋ­سى:

– بۇل دىحنوۆ (سول كەزدەگى قازاقستان كومسومولى ورتالىق كومي­تەتىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى) جولداستىڭ قابىلداۋ بولمە­سىنەن... رەداكتورمىسىز؟! – دەدى بۇيرىقتى ۇنمەن.

– جوق. ۋاقىتشا رەداكتور مىن­دەتىن اتقارۋشىمىن! ىدىرىسوۆ!

– ا، وندا... ىدىرىسوۆ جولداس، دەرەۋ، قازىر بيۋرو ماجىلىسىنە كەل!

دەرەۋ جەتتىم، «كىشى تسك-عا». ەكى تسك دا كىمدى دە بيۋرو ماجىلىسىنە جايدان-جاي شاقىرمايدى. ءبىراز «ۇيپالاپ» («نا كوۆەر») الۋ ءۇشىن شاقىرادى. مەن دە سول سازايدى تارتتىم. «ۇلتشىلدىق سارىندى ۋاعىزداۋعا دەم بەرەتىن، ساياسي ساۋاتسىز، رەداكتورلىقتىڭ ءوزى تۇگىل، ماڭىنا جولاتپايتىن ادام رەتىندە»، جەكە كارتوچكاما جا­زىلعان سوگىس الىپ شىعا كەلدىم. ماعان ساياسي ساۋاتسىزدىعىم ءۇشىن سون­شا شۇيلىككەن دىحنوۆ جولداس، مەنى سىباپ-سىباپ كەلىپ:

– ىدىرىسوۆ جولداس، ءوزىڭدى اقتاعىڭ كەلسە، ءارى ءبىزدىڭ سەنى (قاراڭىز، مادەنيەتىن – ءا.ى.) جاستار گازەتىندە (اتىن اتامايدى – ءا. ى.) ودان ءارى قىزمەتتە قال­دىرۋىمىز ءۇشىن كەلەسى نو­مىردە قازاقتىڭ بەلگىلى جازۋ­شىلارى: نە اۋەزوۆتىڭ، نە مۇقا­نوۆتىڭ، نە مۇسىرەپوۆتىڭ، تەك وسى ۇشەۋىنىڭ ءبىرىنىڭ عانا «جاۋاپ ماتەريالىن» جاريالاۋعا مىندەتتەيمىن. ولاردىڭ قايسىسى بولسا دا «تيتتەي ۇلتشىلدى» جە­رىنە جەتكىزە اشكەرەلەيتىن بولسىن، جازعان جاۋاپتارىندا! – دەپ، ستولدى توقپاقتاي ۇر­دى. – بۇل جاۋىنگەرلىك تاپسىرمانى ورىن­­­داماساڭ، گازەتتەن مۇل­دە قۋى­­لاسىڭ. سونان سوڭ ودان ءارى ءباس­­پاسوز ماڭىندا جۇرمەيتىن بولا­­سىڭ!

– نيكولاي ۆاسيلەۆيچ، ىدى­رىسوۆ جولداس ول جازۋشى­لاردىڭ جاۋاپ ءسوزىن گازەتتىڭ كەلەسى سانىنا جاريالاۋعا ۇلگەرە الماس، – دەپ وسى ارادا سوزگە اجار حاكيموۆنا ارالاستى. – ويتكەنى ول كىسىلەردى ىزدەۋى، كەلىسۋى، جازدىرۋى كەرەك قوي. گازەتتە جاريالايتىن ماتەريالدى جاي ازىرلەۋدىڭ ءوزى ءۇش تاۋلىككە سوزىلسا كەرەك. سونى ەس­كەرسەك! «جاۋاپتى ءبىر اپتا ىشىندە جاريالاسىن!» دەگەن قاۋلى ەتسەك!

ءوزىم وتكىرلىگى، ادىلدىگى، بىلىك­تىلىگى ءۇشىن قاتتى سىيلايتىن، ور­تالىق كوميتەتتىڭ ستۋدەنت-وقۋ­شى جاستار اراسىنداعى جۇمىس جونىندەگى حاتشىسى يبراەۆا جولداس، گازەت جۇمىسىنان مۇلدە حابارسىز باستىعىنىڭ بىلمەستىگىن وسىلايشا «بىلدىرمەي» ءسال «جون­دەپ»، جانى اشىعان بولۋى كەرەك، ماعان كومەككە كەلدى.

«سوگىس» كۇندە بولماسا دا، ەكى كۇننىڭ بىرىندە «جەپ»، ەتىمىز ۇيرەنگەن جايىمىز... بىراق، ەكى نارسەگە قينالدىم. ونىڭ ءبىرى: دىحنوۆ جولداستىڭ «ودان ءارى ءباس­پاسوز ماڭىندا جۇرمەيتىن بولاسىڭ!» – دەگەنى. ولار قازىر قۇداي دا ەمەس، قۇدايدان بىلاي دا ەمەس قوي! دەگەنىن ىستەيدى. سوندا قالاعان ماماندىعىمنان ايرىلماقپىن با؟! ەكىنشىسى: شاكىرت بوداۋباەۆتىڭ جايى. ونى دىحنوۆ «تيتتەي ۇلتشىل» دەپ، بيۋرودا قايتا-قايتا ايتتى. شاكىرتكە سول وبال. ونى جانباي جاتىپ، سوندىرتپەۋ كەرەك. ال ونىڭ جولى، شىنىندا، «شالداردىڭ» بىرىنە «جىلى جۇمساق» «جاۋاپ» جازدىرىپ، بولات بالانى «بىلاي ازداپ سىناتىپ»، بىراق «سىلاپ-سيپاتىپ» «جوعارى جاقتىڭ» گۇرزىسىنەن ساقتاپ قالۋ!»

وسى جەردە، وسى ايتىلعان سوزدەردەن-اق ءابىلفايىز اعانىڭ بويىنداعى وزىنە عانا ءتان ايرىقشا قاسيەتتەرىن: ءومىر بويى جان بالاسىنا قيانات جاساپ كورمەگەن اق، ادال كوڭىلىن، ءوز باسىن عانا ويلاپ قويماي، وزگەلەردىڭ دە جاعدايلارىن، جاي-كۇيلەرىن ويلاي جۇرەتىن قامقور مىنەزىن دە بايقاۋعا بولادى. بىراق ابەكەڭنىڭ ول ەستەلىك-ەسسەسىندە جانى جايساڭ اعانىڭ سول ءبىر قىسىلتاياڭ كەزدە دە ءوز باسىن اراشالاۋدى عانا ويلاپ قويماي، «بەيكۇنا شاكىرت» مەنىڭ دە ودان ارعى كەلەشەك تاعدىرىمدى ءبىر ءسات تە ەسىنەن شى­عارماعانى، الاڭداعانى، سول تۇستاعى ىستەگەن ارەكەتتەرى ەگجەي-تەگجەيلى، تارتىمدى بايان­دالادى. زاڭعار جازۋشىلارىمىز مۇحتار اۋەزوۆپەن، عابيت مۇسىرەپوۆپەن ارالارىندا بولعان اڭگىمەلەردەن زامان لەبى، ۇلى تۇلعالارىمىزدىڭ ادامگەرشىلىك بولمىستارى انىق كورىنەدى. «ەندى قايتتىم؟ سابەڭ دە ماقالا جازۋدان باس تارسا نە ىستەمەكپىن؟» دەپ قورقا-قورقا، جانىنا سابەڭمەن تانىستىعى، ارالاستىعى بار، رەداك­تسياعا جاڭا­دان الىنعان جاس اقىن ءالي مۇساحانوۆتى ەرتىپ، سابەڭنىڭ سايا­جايىنا بارعانى، سونداعى سابەڭ مەن ول كىسىنىڭ جارى ءماريام شە­شەيدىڭ ولاردى قازاقى كەڭ مىنەزبەن قالاي جايدارى قارسى العانى، گازەت تۋرالى، ماقالا تۋرالى، رەداكتورلىق تۋرالى سابەڭنىڭ ايتقان ويلى پىكىرلەرى، ەڭ سوڭىندا: «وندا بىلاي بولسىن: ءسۇيىپ وقيتىن گازەتىم «لەنينشىل جاس» ءۇشىن، سەندەر، بوداۋباەۆ ەكەۋىڭنىڭ بولاشاقتارىڭا قيانات بولماسى ءۇشىن ءسابيت اعالارىڭ تاعى ءبىر تەرىن ارتىق توگەدى دە! مەنىڭ دە شۇعىل جۇمىسىم از ەمەس. بىراق، سەندەردى اراشالاماسقا بولا ما! الدىن الا ايتىپ قويايىن: گازەتكە، ءابىلفايىز، ساعان تيىسپەيمىن. ويتكەنى وسىنداي ءبىر «توڭكەرىپ» تاستار بىردەڭە باسپاسا «لەنينشىل جاس» بولا ما؟! ال سەن بولساڭ، ۋاقىتشا بولسا دا قول قويىپ وتىرعان سوڭ گازەتتىڭ بەدەلىن وسىرۋگە تىرىستىڭ (ال بۇل ءبىزدىڭ دە باستان وتكەن). بىراق، بولات شاكىرتتى، اكە رەتىندە، ءبىراز قامشى استىنا الامىن. ادەتتە، مىقتاپ قورعاۋدىڭ ءبىر جولى – كىنالىنى مىقتاپ تۇرىپ شىقپىرتۋ، سىننىڭ استىنا الۋ! سوندا سىنالعان ەندى جابىلام دەگەندەردىڭ اياۋشى­لىعىنا دا يە بولادى. وندا بولات تا «جاس ۇلتشىل» دەپ تاعى­لار اتاقتان دا امان قالادى! سون­دىقتان ول بالا مەنىڭ سىنىمدى – اكەسىنىڭ ەتتەن عانا وتەتىن شىبىرتقىسى دەپ ءبىلسىن! ال «ەنەسى تەپكەن ق ۇلىننىڭ ەتى دە اۋىر­مايتىنى» بەلگىلى! مىنە، وسى­­لاي! ماتەريالدى «بۇل قاي جا­­تىرقاۋ؟!» دەگەن تاقىرىپپەن ما­­­شين­كاعا باستىرتىپ، ەرتەڭ تۇس­كە دەيىن رەداكتسيالارىڭا جەت­كىزىپ بەرەم!

سابەڭ «شىقپىرتقان» بولات بوداۋباەۆ، سول زاڭعار جازۋشىنىڭ «تەپكەنى» شيپا بولىپ، كەيىن بەلگىلى قالامگەرگە اينالدى. ول قازىر رەسپۋبليكامىزعا تانىمال پۋبليتسيست-جازۋشى!» – دەپ جازىپتى ءابىلفايىز اعامىز جام­بىل وبلىستىق «اق جول» گازەتىندە 2017 جىلدىڭ 9 اقپانى كۇنى «ستۋدەنت بوداۋباەۆتا جازىق جوق» دەگەن اتپەن جاريالانعان ەستەلىك-ەسسەسىندە.

«بۇل قاي جاتىرقاۋ؟» اتتى سابەڭنىڭ كولەمى كولدەي «جاۋاپ» ماتەريالىن وقىعاندا كوڭىلىمە قورقىنىش ۇيالامادى دەسەم جالعان ايتقاندىق بولار ەدى. بىراق، وسى وقيعا ورىن العان 1959 جىل – حرۋششەۆتىڭ ۋاقىتىنداعى، بۇرىنعى قاتاڭ رەپرەسسيالاردىڭ توڭى ءبىراز جىبى­گەندەي بولعان، «جىلىمىق كەزەڭ» ەدى عوي. گازەتتەر ءبىراز شۋلاپ، كپسس ورتالىق كوميتە­تىنىڭ ورگانى «كوممۋنيست» جۋرنا­لىنىڭ سول جىلعى قىركۇيەك ايىنداعى №13 سانىندا دا سىن­عا ۇشىراعانىممەن، ونى رەسپۋب­ليكالىق «كازاحستانسكايا پراۆدا» جانە «سوتسياليستىك قازاقستان» كوشىرىپ باسقانىمەن (سول جىل­دارداعى ءتارتىپ قوي)، ءابىل­فايىز اعا ايتقانداي سابەڭنىڭ قام­شىسىنىڭ دا شيپاسى ءتيدى مە ەكەن، وقۋدان شىعارىلماي، تۇرمەگە دە تۇسپەي، امان قالدىم.

ءسويتىپ، ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ءبىرىن­شى كۋرسىن بىتىرگەن كەزدەن-اق قامقورلىعى مەن شاپاعاتىن كور­گەن ابەكەڭمەن ودان كەيىنگى ەسەيىپ، ەلگە تانىمال بولعان جۋرناليستىك ساپارىمدا، جاۋاپتى، تۇتقالى قىزمەتتەر اتقارعان جىلدارىمدا دا رۋحاني جاقىندىعىمىز بەن اعالى-ءىنىلى سياقتى سىيلاستىق قارىم-قاتىناسىمىز ۇزىلگەن جوق، ودان ءارى جالعاسا ءتۇستى. تاعى دا ابەكەڭنىڭ «قازاقتىڭ قال­داشى» اتتى ەستەلىك-ەسسە-اپ­ساناسىنەن كىشكەنە ءۇزىندى كەلتى­رۋدىڭ رەتى كەلىپ تۇر: «ال بۇل تاريح – قىزىق تاريح ءوزى. بىزدەر­دىڭ: مەنى «اقساقالى» ەتكەن قالداش (قالداربەك نايمانباەۆ)، شاكەڭ (شا­رىبەك ەسمۇرزاەۆ)، بوكەڭ (بو­لات بوداۋباەۆ)، نۇرەكەڭ (نۇر­عوجا جۇبانوۆ)، ماكەڭ ء(مادي كەرەەۆ)، جاكەڭ (جاڭالىق) جانە ەرەكەڭ (ەرىك سىزدىقوۆ) سىندى سايدىڭ تاسىنداي مۇشەلەرى بار «كوكتەمدىكتەر» «برەجنەۆتىڭ كەڭ زامانىندا» قۇرىلعان-دى. ول ءوز مۇشەلەرىن رۋحاني جاقتان وسى­رۋمەن، تاربيەلەۋمەن، جاندى بايى­تۋمەن اينالىساتىن قاۋىم ەدى.

«كوكتەمدىكتەردىڭ» سول قاۋى­مىنىڭ تۇراقتى اسابا-پرەزي­دەنتى قالداش بولدى. ول قاۋىم مىندەتىن سوندايلىق مامىلەگەرلىكپەن جۇزەگە اسىرتتى. قانداي ءماندى ءومىر كەشتىرتتى بىزگە!».

وسىنداعى ابەكەڭنىڭ «كوك­تەم­دىكتەر» دەپ وتىرعان، وتباسى، بالا-شاعالارىنا دەيىن تىعىز ارالاسىپ، ءدام-تۇزدارى، كوڭىلدەرى رياسىز جاراسىپ، ءبىر-بىرىنە قۋانىش پەن شاتتىق سىيلاپ، اق-ادال دوستىق كوڭىلدەرىنە قىلاۋ تۇسىرمەي، شات-شادىمان عۇمىر كەشكەن، الماتىداعى جۋرناليستەر مەن جازۋشىلار اراسىندا «كوكتەم اۋىلى» اتانىپ كەتكەن شوق جۇلدىزداي وسى قاۋىمنىڭ قالاي قۇرىلىپ قالىپتاسقانى كۇنى كەشەگىدەي ەسىمدە.

1971 جىلى الماتىداعى بۇ­رىنعى لەنين، قازىرگى «دوستىق» داڭعىلىنىڭ بويىنداعى پار­تيانىڭ ورتالىق كوميتەتى سال­دىرعان بەس قاباتتى، سول كەز ءۇشىن جۇرت قىزىعاتىنداي، قابىرعالارى بەتون مەن پليتا ەمەس، تازا كىر­پىشتەن ورىلگەن ساۋلەتتى ءۇيدىڭ قۇ­رىلىسى ءبىتتى. سول ۇيدەن پارتيا قىزمەتكەرلەرىمەن بىرگە اۋىزدارىنىڭ سالىمى بار كەيبىر جۋرناليستەرگە، جازۋشىلارعا، باسپاحانا قىزمەتكەرلەرىنە دە پاتەرلەر ءتيدى. ءۇيدىڭ ءنومىرى 107. استىڭعى ءبىرىنشى قاباتى تۇتاسىمەن نەشەتۇرلى بۇيىمدار ساتىلاتىن «كوكتەم» دەپ اتالاتىن ادەمى دۇكەن. الگى «كوكتەم» دەگەن ءسوز ءۇيدىڭ توبەسىندە دە كۇندىز ءتۇرلى-ءتۇستى بوياۋ­لارىمەن كوز تارتىپ، تۇندە وت بولىپ جانىپ، جارقىراپ، الىس­تان كورى­نىپ تۇرار ەدى. سول ۇيدەن «جولىمىز بولىپ»، جوعارىداعى ابەكەڭنىڭ ەسسەسىندە ايتىلعانداي، قالامگەر-باسپاگەرلەر قالداربەك نايمانباەۆقا، شارىبەك ەسمۇر­زاەۆقا، ايگىلى ءفوتوتىلشى نۇر­عوجا جۇبانوۆقا، ماعان (ول كەز­دە «لەنينشىل جاس» گازەتى رەداك­تورىنىڭ ورىنباسارىمىن) پاتەرلەر ءتيدى. مەنىڭ جۇ­بايىم حابيبا ول ۋاقىتتا ماس­كەۋدىڭ پلەحانوۆ اتىنداعى ينستي­تۋتىنىڭ اسپيرانتۋراسىن ءبىتىرىپ، كانديداتتىق ديسسەرتاتسياسىن قورعاپ كەلىپ، قازپي-دە ساباق بەرىپ ءجۇرىپ، ۇلكەن ۇلدان كەيىنگى ەكىنشى قىزىمىز دينانى دۇنيەگە اكەلگەن-ءدى. قىزىمىزدىڭ قىرقىنان شىعاراتىن تويىنا كورشىلەرىمىزدى جۇبايلارىمەن شاقىردىق. ول تويىمىزدىڭ قىزىقتى، كوڭىلدى بولعانى، كوپ وتىرىپ، راحاتتانا ءىشىپ-جەپ، كوپ كۇلگەنىمىز سونشالىق، بۇرىن دا ءبىر-بىرىمىزگە كوڭىلىمىز ءتۇزۋ عوي، ارامىزدا ەندى شىن مانىندەگى جاقىندىق، قيماستىق سەزىمى پايدا بولدى. قالداربەك، نۇرعوجا، شارىبەك كازگۋ-ءدى قاتار وقىپ بىتىرگەندىكتەن، ءوزارا ءازىل-قالجىڭدارى دا ەشقاشان تاۋسىلمايتىن. تويدى باسىنان اياعىنا دەيىن باسقارىپ، قىزىقتى وتكىزگەن شارىبەك تويدىڭ سوڭىنا تامان «ەندى وسىنداي تاماشا وتىرىستارىمىزدى بۇدان ءارى دە جالعاستىرايىق. مۇنىڭ ءوزى جاي عانا ءسوز بولىپ قالماۋ ءۇشىن مەن قازىر قولىما قاعاز الامىن. ءسويتىپ، قاي ۇيدەن سوڭ قاي ۇيگە باراتىنىمىزدىڭ ءتىزىمىن جاسايمىن. وسىعان قارسىلار بار ما؟» – دەپ سۇرادى. ءماز-مەيرام بوپ راحاتتانىپ وتىرعان كوپشىلىك «جوق!»، «جوق!» دەپ شۋلاستى.

كەلەسى جولى شاكەڭ مەن ناعيما بىزدەرگە قوسىپ كازگۋ-دە ساباق بەرەتىن ءابىلفايىز اعامىزدى، وزدەرىمەن ەسىكپە-ەسىك كورشىسى، پارتيا قىزمەتكەرى ءمادي كەرەەۆتى جۇبايلارىمەن بىرگە شاقىرىپتى. بۇل جولعى تامادامىز قالداربەك بولدى. ونىڭ جۋرناليستىك، جازۋشىلىق، ۇيىمداستىرۋشىلىق، باسپاگەرلىك قابىلەتتەرىمەن بىرگە جيىن-توي، داستارحان باسقارۋ قابىلەتى دە عاجاپ ەدى. وسى جولى جاسىنىڭ ۇلكەندىگىن سىيلاپ، تورگە وتىر­عىزعان ءابىلفايىز اعا مەن زاريا جەڭگەمىز وتىرىستىڭ اجار-كوركىن، ءسان-سالتاناتىن ودان سايى­ن ارتتىرىپ جىبەردى. ەكەۋى كەزەك-كەزەك شىرقاعان قىز جىبەك پەن بەكەجاننىڭ ارياسى وپەرا تەاترى انشىلەرىنىڭ ورىنداۋىنان تيتتەي دە كەم بولىپ كورىنگەن جوق. ابەكەڭ اعامىز زاريا جەڭگەمىزدىڭ اجار-كوركىنە، بۇلبۇلداي سايراعان ۇنىنە ءومىر بويى عاشىق بولىپ ءوتۋى، كەيىن سونى وزەك ەتىپ «تاڭشولپان» اتتى رومان جازۋى تەگىننەن-تەگىن ەمەس-ءتى.

ءوزى بالا جاستان قيىندىقتى كوپ كورىپ، اكە-شەشەنىڭ ايالى الاقانىن بىلمەي وسسە دە جەڭ­گەمىز زاريا ەكەۋى جۇپتارى، تاتۋ­­لىقتارى جاراسقان، ەلگە جۇ­عىمدى، دوس-جارانعا، اعايىن-تۋىسقا قادىرلى، ۇلگىلى-ونەگەلى وتباسى بولدى. وسى شاڭىراقتا تار­بيە العان ەرلان ىدىرىسوۆ ۇزاق جىلدار حالقىمىزدىڭ ايتۋلى ازاماتتارىنىڭ ءبىرى بولىپ، ەل­باسىنىڭ جانىنان تابىلىپ، اسا جاۋاپتى قىزمەتتەر اتقارىپ، ەلىمىزگە ادالدىقپەن ەڭبەك ەتىپ كەلە جاتقانى كوڭىلىمىزگە قۋانىش ۇيالاتادى.

 

بولات بوداۋباي

سوڭعى جاڭالىقتار

سىرداعى دوستىق مەرەكەسى

ايماقتار • كەشە

كۇلكى كەرۋەنى № 19

رۋحانيات • كەشە

جاس بۋىن جاڭعىرۋ جولىندا

رۋحانيات • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار