جىل باسىنان بەرى ەكونوميكانىڭ نەگىزگى سالالارىنا سالىنعان ينۆەستيتسيا كولەمى 2018 جىلمەن سالىستىرعاندا 9,7 پايىز ۇلعايىپ, 8,6 ترلن تەڭگەگە جەتكەن. ناتيجەسىندە ەكونوميكا 4,7 پايىزعا ءوستى.
سونىڭ ىشىندە قۇرىلىس سالاسىندا وندىرىلگەن ءونىم مەن كورسەتىلگەن قىزمەت كولەمى بىلتىرعى جىلدىڭ قاڭتار-قىركۇيەگىمەن سالىستىرعاندا 13,5 پايىزعا ۇلعايدى. بۇل سوڭعى جىلدارداعى ەڭ قارقىندى ءوسىم ەكەنى بەلگىلى. جىل باسىنان بەرى نۇر-سۇلتان قالاسىندا تۇرعىن ءۇي سالۋ كولەمى 30 پايىزعا ازايعانىنا قاراماستان, سالانىڭ قارقىندى دامىعانى بەلگىلى. بۇل ءبىرىنشى كەزەكتە ايماقتاردا قۇرىلىستىڭ قارقىن الۋىمەن بايلانىستى بولسا كەرەك.
تاسىمال سالاسى دا بىلتىرعى قاڭتار-قىركۇيەك ارالىعىمەن سالىستىرعاندا بيىلعى العاشقى توعىز ايدا 5,5 پايىزعا كوبەيىپ وتىر. سونىڭ ىشىندە جۇك اينالىمى 1,6 پايىزعا ۇلعايسا, جولاۋشىلار تاسىمالىنداعى ءوسىم 4,9 پايىزعا جەتتى.
ەسەسىنە اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى كورسەتكىشتەر سوڭعى بىرنەشە جىلدا العاش رەت قۇلدىرادى. ستاتيستيكا كوميتەتىنىڭ مالىمەتىنشە, اۋىل, ورمان جانە بالىق شارۋاشىلىعى بىلتىرعى ءتيىستى كەزەڭمەن سالىستىرعاندا 0,5 پايىزعا تومەندەپ, 3,7 ترلن تەڭگەنى قۇرادى. بيىل استىق ءتۇسىمىنىڭ ازداۋ بولعانىن ەسكەرسەك, كورسەتكىش جىل سوڭىنا دەيىن تاعى تومەندەي ءتۇسۋى مۇمكىن.
«سىرتتان ساتىپ الىپ بايۋ»
ەڭ قارقىندى وسكەن سالانىڭ ءبىرى – ساۋدا. ساۋدا كولەمى قاڭتار-قىركۇيەك ارالىعىندا بىلتىرعى العاشقى توعىز ايمەن سالىستىرعاندا 7,6 پايىزعا ارتتى. ول ءبىرىنشى كەزەكتە كوتەرمە ساۋدانىڭ قارقىن الۋىمەن بايلانىستى بولىپ وتىر. ناقتىراق ايتار بولساق, كوتەرمە ساۋدا كولەمى اتالعان ۋاقىت ارالىعىندا 8,6 پايىزعا ۇلعايدى. ياعني, وسى سالاداعى كومپانيالار جىل باسىنان بەرى 17,6 ترلن تەڭگەگە ساۋدا جاساعان.
كوتەرمە ساۋدانىڭ دامىعانى ەكونوميكالىق كورسەتكىشكە وڭ اسەر ەتكەنىمەن, ونىڭ قۇرىلىمىنا كوز جۇگىرتەر بولساق, جاعداي ونشالىقتى ءماز ەمەس. ولاي دەيتىنىمىز, كوتەرمە ساۋدانىڭ ىشىندە ەكسپورت كولەمى 4,5 پايىز ازايىپ 37,6 مرلد اقش دوللارىن قۇراسا, يمپورت 13,2 پايىز كوبەيىپ 24,6 ملرد تەڭگەگە جەتكەن. ياعني سىرتقا ساتۋىمىز ازايىپ, ساتىپ الۋىمىز كوبەيىپ بارا جاتىر.
ەكسپورتتىڭ ازايىپ, يمپورتتىڭ كوبەيۋى ءبىرىنشى كەزەكتە شيكىزات نارىعى مەن اقش دوللارىنىڭ باعاسىنا دا بايلانىستى. بىلتىر «قارا التىننىڭ» ورتاشا باعاسى 65 دوللاردان اسقانى بەلگىلى. ال بيىل كورسەتكىش 60 دوللاردان دا تومەن بولىپ تۇر. ونىڭ ۇستىنە قاشاعان مەن تەڭىزدەگى جوندەۋ جۇمىستارى دا مۇناي ءوندىرىسىن ازايتىپ, وسىنىڭ ءبارى سىرتقا ساتىلعان ەكسپورت تابىسىن تومەندەتىپ وتىر.
جۇمساعان اقشا كوپ, العان تاۋار از
بولشەك ساۋدا كوتەرمە ساۋدا سەكىلدى كۇرت كوبەيمەگەنىمەن, بىلتىرعى 9 ايمەن سالىستىرعاندا 5,5 پايىزعا ۇلعايدى. سونىڭ ىشىندە الماتى قالاسى مەن نۇر-سۇلتان قالالارىنداعى قارقىنى كۇشتى. ەكى مەگاپوليستەگى بولشەك ساۋدا تيىسىنشە 31,2 پايىزعا جانە 12 پايىزعا كوبەيدى. سونىمەن قاتار قاراعاندى مەن شىعىس قازاقستان وبلىستارى دا بولشەك ساۋدانى ۇلعايتقان.
دەگەنمەن مۇندا دا ساۋدا كولەمىنىڭ ءوسىمى ەكونوميكانىڭ وڭالعانىن كورسەتپەيدى. ويتكەنى بولشەك ساۋدادا ەڭ ۇلكەن ۇلەس ازىق-ت ۇلىك ساۋداسىنا تيەسىلى. ال جىل باسىنان بەرى ازىق-ت ۇلىك 6,2 پايىزعا قىمباتتادى. اسىرەسە جوعارىدا اتالعان, بولشەك ساۋدانى «دامىتقان» ەكى مەگاپوليستە تاماق باعاسى شامامەن 8-10 پايىزعا دەيىن شارىقتاپ كەتكەن ەدى. ەگەر جىل باسىنان بەرى تاماق باعاسى 6,2 پايىزعا دەيىن قىمباتتادى دەسەك, بولشەك ساۋدانىڭ 5,5 پايىزعا وسكەنى شىن مانىندە ساۋدانىڭ ۇلعايعانىن ەمەس, كەرىسىنشە ازايعانىن كورسەتەدى. ياعني حالىق كوپ اقشا جۇمساعانىمەن, بىلتىرعىدان از تاۋار ساتىپ العان.
از جۇمىس ىستەپ, كوپ تابىس تاپتى
ەكونوميكانىڭ ەڭ نەگىزگى جانە ەڭ تۇراقتى سالاسى – ونەركاسىپ ادەتتەگىدەي ورتاشا دەڭگەيدە قالدى. بۇل جولى ونەركاسىپتىڭ ءوسىمى ەكونوميكانىڭ ورتاشا وسىمىنەن اناعۇرلىم تومەن. توعىز ايدا ەكونوميكا 4,7 پايىز وسكەندە, ونەركاسىپ سالاسى بار بولعانى 3,3 پايىزعا ۇلعايدى. سونىڭ ىشىندە وڭدەۋ ونەركاسىبى كەن قازۋ مەن شيكىزات وندىرۋدەن اسىپ كەتتى.
جەكەلەگەن تاۋار تۇرلەرى بويىنشا جانارماي ءوندىرىسى 14,7 پايىز كوبەيسە, مىس كەندەرى مەن تازارتىلعان مىس ءوندىرىسى تيىسىنشە 14,5 جانە 11 پايىزعا ءوستى. بۇلار بىلتىرعىمەن سالىستىرعاندا ەڭ كوپ وندىرىلگەن ونىمدەر. ال مۇناي مەن گاز كوندەنساتى ءوندىرىسى 0,5 پايىز, ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ ءوندىرىسى 2 پايىزعا ازايىپ كەتىپتى. جالپى, ەكونوميكانىڭ ءوسىمى ەڭ الدىمەن كاسىپورىنداردىڭ بەلسەندىلىگىنە بايلانىستى دەسەك, ەلەكتر قۋاتىن تۇتىنۋ دەڭگەيىنىڭ تومەندەۋى بيىل «از جۇمىس ىستەلگەنىن» كورسەتەدى. ال تەڭگەگە شاققانداعى كورسەتكىشتىڭ ءوسۋى دوللار باعامىنىڭ قىمباتتاۋىمەن بايلانىستى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, ەكونوميكالىق وسىمگە ناقتى ءوندىرىستىڭ دامىعانىنان ەمەس, باعانىڭ قىمباتتاعانى اسەر ەتىپ وتىر.
