ولار جۋىردا حIV عاسىردا التىن وردا بيلەۋشىلەرىنىڭ جەرلەنگەن ماۆزولەي-قورىمىن تاپتى. ارحەولوگتاردىڭ پىكىرىنە قاراعاندا ول جوشى حان كەزىندەگى جانە ودان كەيىنگى حاندار مەن تورەلەر ۇرپاقتارىنىڭ جەرلەنگەن ورىنى ەكەن. ونىڭ اۋماعى 1200 شارشى مەتر. قورىمنىڭ جاي قازاقتىكى ەمەس ناق بيلەۋشىلەرگە ءتان ەكەندىگى كوپتەگەن ايعاقتارمەن دالەلدەنىپ وتىر. سونىڭ ىشىندە سول زامانعا ءتان شەبەرلىكپەن قالانعان كىرپىش, ونىڭ قالىڭدىعى, تابىلعان اسىل زاتتار جانە ت.ب. ارحەولوگيالىق ەسكەرتكىشتەر تەك بيلەۋشىلەرگە ءتان ەكەندىگى ءسوزسىز.
ون شارشى شاقىرىمدى الىپ جاتقان وسىناۋ جەردەن كىرپىش كۇيدىرەتىن پەشتىڭ, سۋ جەتكىزەتىن شىعىردىڭ سىلەمدەرى تابىلعان. وسى جازىققا ارحەولوگيالىق بارلاۋ جاساعانداعى سپۋتنيكتىك تۇسىرىلىمدەردى جانە پيلوتسىز ۇشاتىن اپپاراتتىڭ كومەگىمەن تۇسىرىلگەن اەروفوتولاردى سارىمەن سالىستىرىپ, سارالاي كەلە عالىمدار مۇندا ەجەلگى وركەنيەتتىڭ ىزدەرى, قولدان سۋاراتىن يرريگاتسيالىق قۇرىلىمدار, توعاندار مەن ارىقتار بولعاندىعى بولجانىپ وتىر. ەكسپەديتسيا باسشىسى تيمۋر سماعۇلوۆتىڭ ايتۋىنا قاراعاندا وسى ايماقتا بارلىعى 7 ماۆزولەي بار ەكەن. وسىنىڭ ءبارى وردا حاندارىنىڭ ءبىر ستاۆكاسى وسى جەردە بولعانى جانە بۇل ايماق مەملەكەتتىڭ ءبىر مادەني-ساياسي ورتالىعى بولعاندىعىن كورسەتەدى. مۇنىڭ ءوزى, سايىپ كەلگەندە, سولتۇستىك قازاقستان دالاسىن مەكەندەگەن كوشپەلى تۇرمىستاعى حالىقتىڭ بەلگىلى ءبىر ورتالىعى, سول زامانعا ءتان قالاسى دا بولعاندىعىن ايعاقتاپ تۇر. كىرپىشتىڭ جوعارى ساپاسى دا ينجەنەرلىك اقىل-ويدىڭ جەتىك بولعاندىعىنا مىسال بولا الادى. تابىلعان جاڭالىقتار اكادەميك الكەي مارعۇلاننىڭ ءبىر كەزدە ايتقان قازاق دالاسىندا اۋىز سۋ جەتكىزىلگەن عانا ەمەس, سۋمەن جىلىتىلاتىن قالالار بولدى, ولاردا شاھار مادەنيەتى دە قالىپتاسقان ەدى دەگەن بولجامدارىنا ءبىر دالەل رەتىندە قاراستىرىلىپ وتىر.
وسى جاڭالىققا بايلانىستى بۇگىن سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى قۇمار اقساقالوۆ جۋرناليستەر الدىندا مالىمدەمە جاساپ, تابىلعان قازبا جاڭالىقتارى رۋحاني جاڭعىرۋ باعدارلاماسىنا قوسىلعان سۇبەلى ۇلەس ەكەنىن جانە تاريحي ماڭىزى زور وقيعا ەكەنىن اتاپ ءوتتى. سونىمەن بىرگە ول قازبا جۇمىستارىن جۇرگىزۋ جالعاستىرىلاتىنىن, باسشىلىق تاراپىنان وعان جان-جاقتى قولداۋ كورسەتىلەتىنىن جەتكىزدى. «بيىلعى قازبا جۇمىستارى اياقتالدى, ال الداعى جازدا ارحەولوگتارعا قانشا قاراجات كەرەك ەكەندىگى ەسەپتەلىپ, ولارعا ءتيىستى قاراجات مولشەرى, قۇرال-جابدىقتار بولىنەتىن بولادى», دەدى ول.
