قازاقستان • 20 قىركۇيەك، 2019

سەناتورلار اگرارلىق عىلىمنىڭ دامۋى مەن مامانداردى دايارلاۋ بويىنشا وتىرىس وتكىزدى

76 رەتكورسەتىلدى

پارلامەنت سەناتى اگرارلىق ماسەلەلەر، تابيعاتتى پايدالانۋ جانە اۋىلدىق اۋماقتاردى دامىتۋ كوميتەتى 19-20 قىركۇيەكتە الماتى قالاسى مەن الماتى وبلىسىندا ءىس-ساپارى بارىسىندا اگرارلىق عىلىمنىڭ دامۋى، مامانداردى دايارلاۋ جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2017 - 2021 جىلدارداعى اگروونەركاسىپتىك كەشەنىن دامىتۋدىڭ مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنىڭ ىسكە اسىرىلۋ ماسەلەلەرى بويىنشا ءوز وتىرىسىن وتكىزدى. بۇل تۋرالى پارلامەنت سەناتىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى حابارلادى.

كوميتەت وتىرىسىنا اۋىل شارۋاشىلىعى، ءبىلىم جانە عىلىم، ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىكتەرىنىڭ، الماتى وبلىسى اكىمدىگىنىڭ وكىلدەرى، عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارىنىڭ، عىلىمي  ۇيىمدارىنىڭ باسشىلارى، اگرارلىق جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ رەكتورلارى، اۋىل شارۋاشىلىق ءونىم وندىرۋشىلەرى جانە بۇقارالىق اقپاراتتار قۇرالدار وكىلدەرى قاتىستى. ءىس-شارا بارىسىندا اگرارلىق عىلىمنىڭ جاعدايى، اۋىل شارۋاشىلىعى ماماندارىن دايارلاۋ جانە وسى سالاداعى باسقا دا ماسەلەلەر تالقىلاندى.

اگرارلىق ماسەلەلەر، تابيعاتتى پايدالانۋ  جانە اۋىلدىق اۋماقتاردى دامىتۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى ءالي بەكتاەۆ قاتىسۋشىلاردى ەلباسى جانە مەملەكەت باسشىسى جولداۋلارىنداعى اۋىل شارۋاشىلىعى ماسەلەلەرى بويىنشا قويىلىپ وتىرعان مىندەتتەمەلەر، ولاردى زاڭنامالىق ىسكە اسىرۋ ماسەلەلەرىن كوتەردى.

مامانداردىڭ پىكىرىنشە، دامىعان مەملەكەتتەردە ءجىو ءوسىمىنىڭ 50-دەن 90% - عا دەيىنگى پايىزى تەحنولوگيالىق پروگرەسپەن جانە يننوۆاتسيالارمەن قامتاماسىز ەتىلەدى. ولار ونەركاسىپتىڭ بارلىق سەكتورلارى مەن قىزمەت كورسەتۋ سالاسىن دامىتۋدىڭ مىندەتتى شارتى جانە نەگىزگى «جۇرەگى» بولىپ تابىلادى.

بۇل رەتتە، اوك جاڭعىرتۋدىڭ نەگىزگى فاكتورلارى: تەحنولوگيالىق دەڭگەي، باسقارۋ جۇيەسى، كادرلىق الەۋەت بولىپ تابىلاتىنى انىق. سوندىقتان اۋىل شارۋاشىلىعىن كادرلىق قامتاماسىز ەتۋ بۇگىندە مەملەكەتتىك اۋقىمداعى ستراتەگيالىق مىندەت بولىپ تابىلاتىنىن جانە اتالعان ماسەلەلەردى شەشۋ ءۇشىن بىرقاتار ۇيىمداستىرۋ شارالارىن قابىلداۋ جانە ولاردى زاڭنامالىق تۇرعىدان قامتاماسىز ەتۋ قاجەت.

سونىمەن قاتار، وسى سالاداعى مامانداردى دايارلاۋ مەن عىلىمي ازىرلەمەلەر، اۋىل شارۋاشىلىق تاۋار وندىرۋشىلەردىڭ قاجەتتىلىگىمەن تىعىز ىنتىماقتاستىقتا جۇرگىزىلۋى، جيناقتالعان حالىقارالىق جانە وتاندىق تاجىريبە، يننوۆاتسيالار مەن تەحنولوگيالار ترانسفەرتىن كەڭىنەن پايدالانۋ بۇگىنگى كۇننىڭ وزەكتى ماسەلەسى ەكەنىن انىقتاپ وتىر.

كوميتەت مۇشەسى ءابدءالى نۇراليەۆ ءوز سوزىندە وسى سالاداعى قوردالانعان ماسەلەلەردى اتاپ ءوتتى. ماسەلەن، اۋىلشارۋاشىلىق تاۋار-وندەۋشىلەرى ەتتىڭ – 33%-ىن، ءسۇتتىڭ 31%-ىن پايىزىن عانا وڭدەيدى. بۇل – ەلىمىزدىڭ وڭدەۋ كاسىپورىندارىنىڭ 60 پايىزدىق دەڭگەي قۋاتىن عانا پايدالانادى دەگەن ءسوز. ال 2018 جىلى اۋىل شارۋاشىلىق ونىمدەرىن وڭدەۋگە باعىتتالعان عىلىمي ىزدەنىستەرگە بار-جوعى 271 ملن.تەنگە بەلگىلەنىپ، ول اگرارلىق عىلىمعا جۇمسالعان جالپى سومانىڭ 3،6% -ىن عانا قۇراعان. سوڭعى 10 جىلدا عىلىمي كادرلاردىڭ سانى 8% -عا قىسقاردى، قارتايۋ پروتسەسى جالعاسۋدا: ياعني عىلىمي دارەجەسى بار عالىمداردىڭ ورتاشا جاسى 57 جاس، اعا عىلىمي قىزمەتكەرلەر - 65 جاستا، جەتەكشى جانە اعا عىلىمي قىزمەتكەرلەر - 54 جاستا.

اۋىل شارۋاشىلىعى ماماندىعىنا گرانتتاردىڭ ەداۋىر سانى بولىنەتىندىگىنە قاراماستان، سالا جوعارى ءبىلىمى بار كادرلارعا دەگەن ايتارلىقتاي تاپشىلىقتى سەزىنىپ وتىر. 2015 – 2017 جىلدارى اوك ءۇشىن ماماندارعا جانە عىلىمي كادرلارعا دەگەن جالپى قاجەتتىلىك 6922 ادامدى، ونىڭ ىشىندە 2015 جىلى 2240 ادامدى، 2016 جىلى 2345، 2017 جىلى 2337 ادامدى قۇرادى. كادرلار تاپشىلىعى نەگىزىنەن اگرونوم عالىمدار، ۆەتەرينار دارىگەرلەر، زووينجەنەرلەر، اۋىل شارۋاشىلىعى ءوندىرىسىنىڭ ينجەنەر-مەحانيكتەرى، اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن وڭدەۋشى ينجەنەر-تەحنولوگتار، ەكونوميستەر، بۋحگالتەرلەر جانە ت.س.س. ماماندىقتار بويىنشا سەزىلۋدە. جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ دەرەكتەرى بويىنشا اوك سۋبەكتىلەرىنىڭ شامامەن 80 %-ى ماماندارعا دەگەن قاجەتتىلىكتى باستان كەشىپ وتىر. تۇلەكتەر اۋىلدا جۇمىس ىستەۋگە ق ۇلىقسىز. جىل سايىن مەملەكەتتىك گرانتتى بىتىرگەندەردىڭ جالپى سانىنىڭ تەك 50% -ى اۋىلدىق جەرلەردە جۇمىس ىستەيدى. كوپتەگەن جۇمىسپەن قامتىلعان ماماندار رەسمي تۇردە اۋىلدىق جەرلەردە جۇمىس ىستەيدى، بىراق ءىس جۇزىندە قالالاردا تۇرادى.

قازاقستان اوك-ءسىنىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋ، وندىرىستىك شىعىستاردى تومەندەتۋ، داقىلداردىڭ تۇسىمدىلىگى مەن جانۋارلاردىڭ ونىمدىلىگىن ۇلعايتۋ ءۇشىن ءوندىرىستىڭ، ءبىلىم مەن عىلىمنىڭ تىعىز ينتەگراتسياسى، وتاندىق عىلىمي زەرتتەۋلەردى ازىرلەۋ جانە ەنگىزۋ، ءتيىمدى شەتەلدىك تەحنولوگيالار ترانسفەرتى، ەلدىڭ اگرارلىق نارىعىندا سۇرانىسقا يە كادرلاردى دايارلاۋ مەن قايتا دايارلاۋ، شەتەلدىك ماماندار مەن عالىمداردى تارتۋ نەگىزىندە اوك-ءنىڭ جەدەلدەتىپ يننوۆاتسيالىق دامۋىن قامتاماسىز ەتۋ قاجەتتىلىگى اتاپ ءوتىلدى.

اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ايداربەك ساپاروۆ جانە ۇلتتىق اگرارلىق عىلىمي-ءبىلىم بەرۋ ورتالىعى» كەاق-ىڭ عىلىم جانە ءبىلىم بويىنشا باسقارما ديرەكتورى ەسەنباي يسلاموۆ ءوز باياندامالارىندا سالا بويىنشا عىلىمدى دامىتۋ جانە يننوۆاتسيالاردى ەنگىزۋ بويىنشا قازىرگى جاعدايلاردى باياندادى.

قازۇاۋ رەكتورى تلەكتەس ەسپولوۆ ۋنيۆەرستيتەت قابىرعاسىندا مامانداردى دايارلاۋ جانە دە اۋىل شارۋاشىلىق عىلىمىن دامىتۋ ماسەلەلەرىنە توقتالدى.

جارىسسوزدەرگە قازاقستاندىق جانە الەمنىڭ جەتەكشى اگرارلىق ۋنيۆەرسيتەتتەرىنىڭ رەكتورلارى، عالىمدار، عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارىنىڭ وكىلدەرى قاتىستى.

كوميتەت توراعاسى ءالي بەكتاەۆ قورىتىندى سوزىندە وتىرىس بارىسىنداعى ۇسىنىستار جيناقتالىپ، ۇكىمەتكە جانە ءتيىستى مەملەكەتتىك ورگاندارعا جىبەرىلەتىنى تۋرالى حاباردار ەتتى. 

كوميتەت مۇشەلەرى ساپار بارىسىنداء و. وسپانوۆ اتىنداعى قازاق توپىراقتانۋ جانە اگروحيميا عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى، تۇيە ەتىن وڭدەۋ جشس «كۇن نۇرى»، قازاق ەگىنشىلىك جانە وسىمدىك شارۋاشىلىعى عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى، ء«ۇش قوڭىر»ء بىلىمدى تاراتۋ ورتالىعى، «وڭتۇستىك» اگروپارك، قازاق مال شارۋاشىلىعى جانە جەمشوپ ءوندىرۋ عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ جانە «الماتى-ەدىلباي» شارۋا قوجالىعى جۇمىستارىمەن تانىستى.

سوڭعى جاڭالىقتار

ەسىك نەگە «تەسىك»؟

قوعام • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار