قالاداعى 113 جىلدىق تاريحى بار حەرونيم لوپاچينسكي اتىنداعى ۆوەۆودتىق كىتاپحانادا « ۇلى دالانىڭ ۇلى ويشىلدارى: قازاقستاننىڭ تاريحى مەن مادەنيەتى» اتاۋىمەن جۇمىسىن باستاعان كورمە قازاقستاننىڭ پولشاداعى ەلشىلىگىنىڭ باستاماسىمەن, سونىمەن قاتار «پولشا-شىعىس» جانە «Mój Kazachstan» (اۋد. «مەنىڭ قازاقستانىم») بىرلەستىكتەرىنىڭ قولداۋىمەن اشىلعان.
سالتاناتتى شاراعا ليۋبلين ۆوەۆودتىعىنىڭ ۆيتسە-مارشالەگى (باسشىسىنىڭ ورىنباسارى) – زبيگنەۆ ۆويچەحوۆسكي, قازاقستاننىڭ پولشاداعى ەلشىسىنىڭ كەڭەسشىسى – دانيار سەيداليەۆ, پولشانىڭ 2004-2007 جج. قازاقستان مەن قىرعىزستانداعى ەلشىسى, «مەنىڭ قازاقستانىم» بىرلەستىگىنىڭ توراعاسى – ۆلادىسلاۆ سوكولوۆسكي, ليۋبليندەگى حەرونيم لوپاچينسكي اتىنداعى ۆوەۆودتىق كىتاپحانانىڭ ديرەكتورى – تادەۋش سلاۆەتسكي, «پولشا-شىعىس» بىرلەستىگىنىڭ باسقارما مۇشەسى – ەدۆارد ۆالەۆاندەر, سونىمەن قاتار جەرگىلىكتى تۇرعىندار مەن ستۋدەنتتەر قاتىستى.
ەلىمىزدىڭ تاريحى مەن مادەنيەتىنەن, اسەم تابيعاتىنان حاباردار ەتەتىن كورمەگە قازاق تاريحىن كاسىبي زەرتتەۋشى ۆلادىسلاۆ سوكولوۆسكيدىڭ جەكە كوللەكتسياسى, قازاقستاننىڭ پولشاداعى ەلشىلىگى ۇسىنعان فوتوسۋرەتتەر قويىلعان.
شارا بارىسىندا العاشقى بولىپ ءسوز العان ەلشىنىڭ كەڭەسشىسى دانيار سەيداليەۆ بۇگىندە قازاق-پولياك قارىم-قاتىناستارىنىڭ قارىشتاي دامىپ كەلە جاتقاندىعىن, وعان ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقپەن قاتار, پولشادا ءبىلىم الىپ جاتقان مىڭنان استام قازاقستاندىق ستۋدەنتتىڭ جانە ەلىمىزدەگى سانى 30 مىڭنان اسىپ جىعىلاتىن ەتنوستىق پولياكتاردىڭ دا سەپ بولىپ وتىرعاندىعىن جەتكىزدى. سونىمەن قاتار ديپلومات تاۋەلسىزدىك جىلدارىنداعى ساياسي ترانسفورماتسياسى دا ۇقساس جاعدايدا وتكەن قوس مەملەكەتتىڭ قازىرگى ۋاقىتتا ەتەنە جاقىن ىنتىماقتاستىقتا ەكەندىگىن, اتاپ ايتقاندا, پولشانىڭ ەلىمىزدىڭ ورتالىق جانە شىعىس ەۋروپا ايماعىنداعى, تيىسىنشە, قازاقستاننىڭ پولشا ءۇشىن ورتالىق ازيا ايماعىنداعى نەگىزگى سەرىكتەستەردىڭ ءبىرى ەكەندىگىن تىلگە تيەك ەتىپ, ليۋبلين ۆوەۆودتىق كىتاپحاناسىنا مەملەكەتىمىزدىڭ تاريحى, مادەنيەتى مەن ەكونوميكاسىنان, تۋريزم الەۋەتىنەن حاباردار ەتەتىن قوماقتى كىتاپ قورىن سىيعا تارتتى.
ليۋبلين ۆوەۆودتىعىنىڭ ۆيتسە-مارشالەگى زبيگنەۆ ۆويچەحوۆسكي ءوز ءسوزىن ءتۇرلى ساياسي ناۋقاندار كەزىندە ەلىمىزگە جەر اۋدارىلىپ, ارىپ-اشىپ كەلگەن پولياكتارعا قول ۇشىن سوزىپ, بارىمەن بولىسكەن قازاق حالقىنا العىس ايتۋدان باستادى. اتالعان تاريحي فاكتورلاردىڭ ىقپالىمەن قوس مەملەكەت حالىقتارىنىڭ اراسىندا قازىرگى كۇنى ەرەكشە جاقىندىقتىڭ, رۋحاني بايلانىستىڭ بار ەكەندىگىنە توقتالىپ, بۇل شارانىڭ ءوز جەرلەستەرىن قازاق حالقىنىڭ تاريحى مەن مادەنيەتىنە جاقىنداستىرا تۇسەتىندىگىن ايتىپ ءوتتى.
ال حەرونيم لوپاچينسكي اتىنداعى ۆوەۆودتىق كىتاپحانانىڭ ديرەكتورى ءسوزىن «ەجەلدەن ۇلى جىبەك جولىنىڭ بويىندا ورىن تەپكەن تاريحى ىرگەلى, تابيعاتى اسەم, مادەنيەتى باي قازاق ەلى تۋرالى نە بىلەمىز؟» دەگەن ساۋالدان باستاپ, قازاقستاندا پارلامەنت دەپۋتاتى جانە مەملەكەتتىك قىزمەتشى رەتىندە ۇزىن-سانى جەتى رەت بولعاندىعىن ايتا كەلە قوس مەملەكەتتىڭ مادەني, تۋريستىك سالاداعى بايلانىستارىن نىعايتۋعا اتالعان شارالاردىڭ وڭ ىقپالىن تيگىزەتىندىگىن جەتكىزدى.
سونداي-اق كورمە بارىسىندا انتيكالىق اۆتورلاردىڭ مۇراسىنىڭ كەيىنگى ەۋروپا عالىمدارىنا جەتۋىنە زور ىقپال ەتكەن – ءابۋ ناسىر ءال-ءفارابيدىڭ قازاق جەرىنىڭ تۋماسى ەكەندىگى ايتىلدى. التايدان ەدىلگە دەيىنگى ارالىقتى كەڭ جايلاعان قازاقتىڭ بىرلىگىن ساقتاپ, قوي ۇستىنە بوزتورعاي جۇمىرتقالاعان زامان ورناتقان ايگىلى تاۋكە حاننىڭ ءىرى ساياساتكەر, ديپلومات بولۋىمەن قاتار, زامانىندا وزىق زاڭ جۇيەسىن قالىپتاستىرعان رەفورماتور بولعاندىعى تانىستىرىلدى.
ۆ.سوكولوۆسكي بايانداماسىندا داۋىرىنەن وزا تۋعان, الداعى ۋاقىتتا حالىقارالىق دەڭگەيدە 175 جىلدىعى اتالىپ وتكەلى وتىرعان حاكىم ابايدىڭ تۇلعاسى, اقىندىق, ويشىلدىق, اعارتۋشىلىق جانە اۋدارماشىلىق قىرلارى ايشىقتالىپ, پولياك تىلىنە ءوزى تارجىمالاعان اقىننىڭ «ينتەرناتتا وقىپ ءجۇر, تالاي قازاق بالاسى» اتتى ولەڭى وقىلدى.
مادەني شاراعا كەلگەن كورەرمەندى سوزگە تارتىپ, كورمەدەن العان اسەرلەرىن سۇراعان ەدىك.
ەلجبەتا سەندەيەۆيچ, قالا تۇرعىنى: ەلدەرىڭىزدە ءتۇرلى بەلدەۋلەردى قامتيتىن تابيعاتى اسەم جەرلەر كوپ ەكەن. قانداي ادەمىلىك, كەرەمەت! ال قويىلعان ۇلتتىق ناقىشتاعى بۇيىمداردىڭ ەرەكشەلىگىن ايتىڭىز... نەتكەن مۇقياتتىلىقپەن ءارى شىعارماشىلىق شابىتپەن جاسالعان دەسەڭشى! ءوز باسىم ءبىزدىڭ حالىقتارىمىزدى جاقىنداستىرىپ, تىڭ دۇنيەلەردى تانۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن مۇنداي شارالاردىڭ وتكىزىلۋىن قولدايمىن.
يرەنا يۆاشكەۆيچ, كاسىپكەر: مەن كاسىپكەر رەتىندە قازاقستان اۋماعىندا ءىسساپارلاردا ءجيى بولامىن. قايدا بولماسىن, قازاق حالقىنىڭ تاراپىنان مەيىرىمدى, قاجەت كەزىندە قول ۇشىن سوزاتىن ازاماتتاردى كەزدەستىرەمىن. سىزدەردىڭ ەلشىلىك وتكىزەتىن بارلىق شاراعا ۇدايى قاتىسىپ كەلەمىن. جىل وتكەن سايىن قوس مەملەكەت اراسىنداعى قارىم-قاتىناستىڭ اتاپ ايتقاندا, مادەني-گۋمانيتارلىق بايلانىستاردىڭ نىعايا تۇسكەندىگى قۋانتادى.
ارايلىم امانجولقىزى, ليۋبلين قالاسىنداعى ەكونوميكا جانە يننوۆاتسيا ۋنيۆەرسيتەتى, مەنەدجمەنت ماماندىعىنىڭ ءىى كۋرس ستۋدەنتى: مۇراگەرى ءبىز بولىپ تابىلاتىن كوشپەندىلەر وركەنيەتى الەمدىك وركەنيەتتىڭ اجىراماس, قۇرامداس بولىگى. ەلىمىزدىڭ تاريحى مەن مادەنيەتى باي. سونى تيىسىنشە حالىقارالىق دارەجەدە تانىتا ءبىلۋىمىز كەرەك. ءبىز, ستۋدەنتتەر, ەلدىڭ ايناسىمىز. شەتەلدە جۇرگەن كەزدە قازاقستاننىڭ وكىلدەرى رەتىندە وزىمىزگە ەكى ەسە جاۋاپكەرشىلىك الامىز. سەبەبى ءاربىر قادامىمىز ەلىمىز تۋرالى كوزقاراستى قالىپتاستىرادى. قاي جەردە, قاي ەلدە جۇرسەڭ دە تۋعان ەلدەي ەل بولماس! مۇنداي كەزدەسۋلەردىڭ ەلدەن جىراقتا جۇرگەندە وتكىزىلۋى, تۋعان ەلىڭنىڭ ءبىر بولشەگىن سەزىنۋ تىپتەن ەرەكشە, تىپتەن ىستىق بولادى ەكەن.... مۇنداي شارالار ءبىزدىڭ ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىزدى دارىپتەۋگە زور ۇلەسىن قوسادى.
وسىلايشا, « ۇلى دالانىڭ ۇلى ويشىلدارى: قازاقستاننىڭ تاريحى مەن مادەنيەتى» اتتى كورمە ءوز جۇمىسىن باستادى. ليۋبلين قالاسىنداعى ح.لوپاچينسكي اتىنداعى ۆوەۆودتىق كىتاپحانادا اشىلعان كورمە قازان ايىنىڭ ورتاسىنا دەيىن جالعاسادى.
جاندوس اۋەلبەك ۇلى,
ارنايى «Egemen Qazaqstan» ءۇشىن
ليۋبلين (پولشا)
