رۋحانيات • 18 قىركۇيەك، 2019

قازاقستان تاريحىنا قىزىعۋشىلىق تانىتتى

34 رەتكورسەتىلدى

جۋىردا پولشانىڭ ليۋب­لين قا­لا­سىندا «رۋحاني جاڭ­عىرۋ» باعدار­لاماسى مەن قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەل­باسى ن.نازارباەۆتىڭ « ۇلى دالا­نىڭ جەتى قىرى» ماقالا­سى ايا­سىن­دا قالىڭ ساحارانى جاي­­لاعان قازاق ەلىنىڭ مادە­نيە­تىنەن سىر شەرتەتىن كورمە اشىلدى.

قالاداعى 113 جىلدىق تاريحى بار حەرونيم لوپاچينسكي اتىن­داعى ۆوەۆودتىق كىتاپحانادا « ۇلى دالانىڭ ۇلى ويشىلدارى: قازاقستاننىڭ تاريحى مەن مادەنيەتى» اتاۋىمەن جۇمىسىن باستاعان كورمە قازاقستاننىڭ پولشاداعى ەلشىلىگىنىڭ باستاماسىمەن، سونىمەن قاتار «پولشا-شىعىس» جانە «Mój Kazachstan» (اۋد. «مەنىڭ قازاقستانىم») بىرلەس­تىك­تەرىنىڭ قولداۋىمەن اشىلعان.

سالتاناتتى شاراعا ليۋبلين ۆوەۆودتىعىنىڭ ۆيتسە-مارشالەگى (باسشىسىنىڭ ورىنباسارى) – زبيگنەۆ ۆويچەحوۆسكي، قازاقستاننىڭ پولشاداعى ەل­شى­سىنىڭ كەڭەسشىسى – دانيار سەي­داليەۆ، پولشانىڭ 2004-2007 جج. قازاقستان مەن قىر­عىزستانداعى ەلشىسى، «مەنىڭ قازاقستانىم» بىرلەستىگىنىڭ تو­راعاسى – ۆلادىسلاۆ سوكولوۆ­سكي، ليۋبليندەگى حەرونيم لو­­پا­چينسكي اتىنداعى ۆوەۆود­تىق كىتاپحانانىڭ ديرەكتورى – تادەۋش سلاۆەتسكي، «پولشا-شىعىس» بىرلەستىگىنىڭ باسقارما مۇشەسى – ەدۆارد ۆالەۆاندەر، سونىمەن قاتار جەرگىلىكتى تۇرعىن­دار مەن ستۋدەنتتەر قاتىستى.

ەلىمىزدىڭ تاريحى مەن مادە­نيە­تىنەن، اسەم تابيعاتىنان حا­­باردار ەتەتىن كورمەگە قازاق تا­ريحىن كاسىبي زەرتتەۋشى ۆلا­دىسلاۆ سوكولوۆسكيدىڭ جەكە كوللەكتسيا­سى، قازاقستاننىڭ پول­شاداعى ەلشىلىگى ۇسىنعان فو­توسۋرەتتەر قويىلعان.

شارا بارىسىندا العاشقى بولىپ ءسوز العان ەلشىنىڭ كەڭەسشىسى دانيار سەيداليەۆ بۇگىندە قازاق-پولياك قارىم-قاتىناستارىنىڭ قارىشتاي دامىپ كەلە جاتقان­دىعىن، وعان ەكونوميكالىق ىن­تى­ماق­تاستىقپەن قاتار، پول­شادا ءبىلىم الىپ جاتقان مىڭ­­نان استام قازاقستاندىق ستۋدەنت­تىڭ جانە ەلىمىزدەگى سانى 30 مىڭنان اسىپ جىعىلاتىن ەت­نوستىق پولياكتاردىڭ دا سەپ بولىپ وتىرعاندىعىن جەتكىزدى. سونى­مەن قاتار ديپلومات تا­ۋەل­سىزدىك جىلدارىنداعى سايا­سي ترانسفورماتسياسى دا ۇقساس جاع­دايدا وتكەن قوس مەملەكەتتىڭ قازىر­گى ۋاقىتتا ەتەنە جاقىن ىن­­تى­ماقتاستىقتا ەكەندىگىن، اتاپ ايتقاندا، پولشانىڭ ەلى­مىز­دىڭ ورتالىق جانە شىعىس ەۋروپا ايماعىنداعى، تيىسىنشە، قازاقستاننىڭ پولشا ءۇشىن ورتا­لىق ازيا ايماعىنداعى نەگىزگى سەرىكتەستەردىڭ ءبىرى ەكەن­دىگىن تىلگە تيەك ەتىپ، ليۋبلين ۆوە­ۆودتىق كىتاپحاناسىنا مەم­لە­كەتىمىزدىڭ تاريحى، مادە­نيەتى مەن ەكونوميكاسىنان، تۋريزم الەۋەتىنەن حاباردار ەتەتىن قو­ماقتى كىتاپ قورىن سىيعا تارتتى.

ليۋبلين ۆوەۆودتىعىنىڭ ۆي­تسە-مارشالەگى زبيگنەۆ ۆوي­چەحوۆ­سكي ءوز ءسوزىن ءتۇرلى ساياسي ناۋ­قاندار كەزىندە ەلىمىزگە جەر اۋدا­رىلىپ، ارىپ-اشىپ كەلگەن پولياكتارعا قول ۇشىن سوزىپ، بارىمەن بولىسكەن قازاق حال­قىنا العىس ايتۋدان باستادى. اتال­عان تاريحي فاكتورلاردىڭ ىقپا­لىمەن قوس مەملەكەت حالىق­تارىنىڭ اراسىندا قازىرگى كۇنى ەرەكشە جاقىندىقتىڭ، رۋحاني بايلانىستىڭ بار ەكەندىگىنە توق­تالىپ، بۇل شارانىڭ ءوز جەرلەس­تەرىن قازاق حالقىنىڭ تاريحى مەن مادەنيەتىنە جاقىنداستىرا تۇسە­تىندىگىن ايتىپ ءوتتى.

ال حەرونيم لوپاچينسكي اتىنداعى ۆوەۆودتىق كىتاپحانا­نىڭ ديرەكتورى ءسوزىن «ەجەلدەن ۇلى جىبەك جولىنىڭ بويىندا ورىن تەپكەن تاريحى ىرگەلى، تابي­عاتى اسەم، مادەنيەتى باي قازاق ەلى تۋرالى نە بىلەمىز؟» دەگەن ساۋال­دان باستاپ، قازاقستاندا پار­لامەنت دەپۋتاتى جانە مەم­لەكەتتىك قىزمەتشى رەتىندە ۇزىن-سانى جەتى رەت بولعاندىعىن ايتا كە­لە قوس مەملەكەتتىڭ مادە­ني،­ تۋريستىك سالاداعى بايلا­نىس­­­­تا­رىن نىعايتۋعا اتالعان شا­رالاردىڭ وڭ ىقپالىن تيگى­زەتىندىگىن جەتكىزدى.

سونداي-اق كورمە بارىسىندا انتيكالىق اۆتورلاردىڭ مۇراسىنىڭ كەيىنگى ەۋروپا عا­لىم­دارىنا جەتۋىنە زور ىقپال ەتكەن – ءابۋ ناسىر ءال-ءفارابيدىڭ قا­زاق جەرىنىڭ تۋماسى ەكەندىگى اي­تىلدى. التايدان ەدىلگە دەيىن­گى ارالىقتى كەڭ جايلاعان قازاق­تىڭ بىرلىگىن ساقتاپ، قوي ۇستىنە بوزتورعاي جۇمىرتقالاعان زامان ورناتقان ايگىلى تاۋكە حاننىڭ ءىرى ساياساتكەر، ديپلومات بولۋىمەن قاتار، زامانىندا وزىق زاڭ جۇ­يەسىن قالىپتاستىرعان رەفورماتور بولعاندىعى تانىستىرىلدى.

ۆ.سوكولوۆسكي بايانداماسىن­دا داۋىرىنەن وزا تۋعان، الدا­عى ۋا­قىت­تا حالىقارالىق دەڭ­گەيدە 175 جىلدىعى اتالىپ وتكەلى وتىرعان حاكىم اباي­دىڭ تۇلعاسى، اقىندىق، وي­شىل­دىق، اعارتۋشىلىق جانە اۋدارماشىلىق قىرلارى اي­شىق­­تالىپ، پولياك تىلىنە ءوزى تار­جىمالاعان اقىننىڭ «ينتەر­ناتتا وقىپ ءجۇر، تالاي قازاق بالاسى» اتتى ولەڭى وقىلدى.

مادەني شاراعا كەلگەن كورەر­مەندى سوزگە تارتىپ، كورمەدەن العان اسەرلەرىن سۇراعان ەدىك.

ەلجبەتا سەندەيەۆيچ، قالا تۇر­عىنى: ەلدەرىڭىزدە ءتۇرلى بەلدەۋلەردى قامتيتىن تا­بيعاتى اسەم جەرلەر كوپ ەكەن. قانداي ادەمىلىك، كەرەمەت! ال قويىلعان ۇلتتىق نا­قىشتاعى بۇيىمداردىڭ ەرەك­شە­لىگىن ايتىڭىز... نەت­كەن مۇ­قياتتىلىقپەن ءارى شى­عار­­ما­شىلىق شابىتپەن جا­سال­عان دەسەڭشى! ءوز باسىم ءبىزدىڭ حا­لىقتارىمىزدى جاقىن­داس­تىرىپ، تىڭ دۇنيەلەردى تانۋ­عا مۇمكىندىك بەرەتىن مۇنداي شارا­لاردىڭ وتكىزىلۋىن قولدايمىن.

يرەنا يۆاشكەۆيچ، كاسىپكەر: مەن كاسىپكەر رەتىندە قازاقستان اۋماعىندا ءىسساپارلاردا ءجيى بولامىن. قايدا بولماسىن، قازاق حالقىنىڭ تاراپىنان مەيىرىمدى، قاجەت كەزىندە قول ۇشىن سوزاتىن ازاماتتاردى كەزدەستىرەمىن. سىزدەردىڭ ەلشىلىك وتكىزەتىن بار­­لىق شاراعا ۇدايى قاتىسىپ كەلەمىن. جىل وتكەن سايىن قوس مەملەكەت اراسىنداعى قارىم-قاتىناستىڭ اتاپ ايتقاندا، ما­­دەني-گۋمانيتارلىق بايلانىس­تاردىڭ نىعايا تۇسكەندىگى قۋان­تادى.

ارايلىم امانجولقىزى، ليۋب­لين قالاسىنداعى ەكونوميكا جانە يننوۆاتسيا ۋنيۆەرسيتەتى، مەنەدجمەنت ماماندىعىنىڭ ءىى كۋرس ستۋدەنتى: مۇراگەرى ءبىز بولىپ تابىلاتىن كوشپەندىلەر وركەنيەتى الەمدىك وركەنيەتتىڭ اجىراماس، قۇرامداس بولىگى. ەلىمىزدىڭ تاريحى مەن مادە­نيەتى باي. سونى تيىسىنشە حا­لىق­ارالىق دارەجەدە تانىتا ءبىلۋىمىز كەرەك. ءبىز، ستۋدەنتتەر، ەلدىڭ ايناسىمىز. شەتەلدە جۇر­گەن كەزدە قازاقستاننىڭ وكىل­دەرى رەتىندە وزىمىزگە ەكى ەسە جا­ۋاپ­كەرشىلىك الامىز. سەبەبى ءار­­بىر قادامىمىز ەلىمىز تۋرالى كوز­قاراستى قالىپتاستىرادى. قاي جەردە، قاي ەلدە جۇرسەڭ دە تۋعان ەلدەي ەل بولماس! مۇنداي كەزدەسۋلەردىڭ ەلدەن جىراقتا جۇرگەندە وتكىزىلۋى، تۋعان ەلىڭنىڭ ءبىر بولشەگىن سەزىنۋ تىپتەن ەرەكشە، تىپتەن ىستىق بولادى ەكەن.... مۇنداي شارالار ءبىزدىڭ ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىزدى دارىپتەۋگە زور ۇلەسىن قوسادى.

وسىلايشا، « ۇلى دالانىڭ ۇلى ويشىلدارى: قازاقستاننىڭ تاري­حى مەن مادەنيەتى» اتتى كور­مە ءوز جۇمىسىن باستادى. ليۋبلين قالاسىنداعى ح.لوپاچينسكي اتىن­داعى ۆوە­ۆودتىق كىتاپحانادا اشىلعان كورمە قازان ايىنىڭ ورتاسىنا دەيىن جالعاسادى.

جاندوس اۋەلبەك ۇلى،
ارنايى «Egemen Qazaqstan» ءۇشىن

ليۋبلين (پولشا)

سوڭعى جاڭالىقتار

اقىنعا ارنالعان كۇن

رۋحانيات • بۇگىن، 07:46

قالانى دامىتۋ قۇجاتى دايىن

ايماقتار • بۇگىن، 07:43

باسپانامەن قامتيتىن باستى قۇجات

باعدارلامالار • بۇگىن، 07:23

بولمىسى ءبۇتىن باعاەۆ

رۋحانيات • بۇگىن، 07:19

ەر ەدىگە جانە ەلدىك مۇددە

رۋحانيات • بۇگىن، 07:11

تەمەكىنىڭ تاۋقىمەتى

مەديتسينا • بۇگىن، 07:05

ەڭ قىسقا اڭگىمە. ولجاس ساندىبەك

ەڭ قىسقا اڭگىمە • كەشە

ەڭ قىسقا اڭگىمە. تالعات ەشەن ۇلى

ەڭ قىسقا اڭگىمە • كەشە

ەڭ قىسقا اڭگىمە. نۇرداۋلەت قاباسوۆ

ەڭ قىسقا اڭگىمە • كەشە

ەڭ قىسقا اڭگىمە. ەرمەك بەگزادا

ەڭ قىسقا اڭگىمە • كەشە

ەڭ قىسقا اڭگىمە. نۇرنازار تۇرىكبەن

ەڭ قىسقا اڭگىمە • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار